Bà Bùi Thị An. Ảnh: Thảo Nguyên

Đó là chia sẻ của Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Bùi Thị An với phóng viên Báo Thanh tra về kết quả công tác của ngành Thanh tra trong năm 2014.

+ Theo đánh giá của Chính phủ, năm 2014, tình hình khiếu nại, tố cáo (KN,TC) đã có chuyển biến tích cực tuy số đoàn đông người phức tạp có tăng lên, góp phần ổn định chính trị - xã hội, phát triển đất nước. Còn bà đánh giá gì về điều này?

- Công tác giải quyết KN,TC rõ ràng đã có chuyển biến tích cực. Số vụ việc, đơn thư và số công dân đến KN,TC giảm; số vụ việc giải quyết theo thẩm quyền đạt tỷ lệ cao. Các vụ KN,TC tồn đọng phức tạp, kéo dài theo nghị quyết của Quốc hội đã được tập trung rà soát, giải quyết cơ bản, đến nay đã giải quyết 494/528 vụ, đạt tỷ lệ 93,56%.

Nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài đã được giải quyết dứt điểm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân. Hiệu quả giải quyết và trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền cũng được nâng cao. Trong công tác tiếp dân, nhất là từ khi thực hiện Luật Tiếp công dân, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng từ Trung ương đến địa phương ngày càng chặt chẽ, đi vào nền nếp.

Tôi rất ấn tượng khi thấy Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh ăn bánh mỳ buổi trưa để trực tiếp tiếp dân vào buổi chiều. Tôi chưa bàn đến kết quả giải quyết như thế nào, nhưng việc tiếp dân này đã thể hiện sự tôn trọng người dân, lắng nghe ý kiến nguyện vọng của người dân. Trong các buổi tiếp xúc cử tri, tôi cũng thấy, nhân dân và cử tri đánh giá rất cao việc tiếp dân của Tổng Thanh tra. Điều này thực sự rất tốt.

+ Có ý kiến cho rằng, công tác thanh tra vẫn chưa đạt được những kỳ vọng mà Đảng, Nhà nước, nhân dân giao phó, tỷ lệ xử lý sau thanh tra chưa cao?

- Ngành Thanh tra đã phát hiện, xử lý nhiều vi phạm pháp luật, kịp thời kiến nghị chấn chỉnh, khắc phục những bất cập, sơ hở trong quản lý, trong ban hành chính sách, pháp luật. Điều quan trọng nhất là thanh tra đã làm trong sạch bộ máy Nhà nước, làm cho người dân tin hơn vào cơ quan Nhà nước, đây là cơ sở đầu tiên cho các vấn đề. Qua thanh tra, ngành Thanh tra cũng kiến nghị thu hồi cho Nhà nước số tiền khá lớn đã thất thoát, chỉ rõ những vi phạm, đáp ứng ngày càng tốt hơn phòng, ngừa vi phạm pháp luật, phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Phải rất công bằng mà nói, ngành Thanh tra tuy đã rất cố gắng nhưng có lẽ vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, nguyện vọng của nhân dân và cử tri. Số vụ việc chuyển cơ quan điều tra còn ít; công tác đôn đốc, xử lý về thanh tra chưa được quan tâm đúng mức... song tôi đánh giá rất cao Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh đã minh bạch các vụ thanh tra, giải quyết KN,TC, cũng như thẳng thắn nhận những cái sai, khuyết điểm mà chính trong ngành để xảy ra khi báo cáo trước Quốc hội hay trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tại kỳ họp 8 Quốc hội khóa XIII (diễn ra cuối tháng 10/2014 - PV).

+ Theo bà nguyên nhân do đâu và làm thế nào để khắc phục được điều này?

- Có nhiều nguyên nhân. Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh nguyên nhân cũng là do cơ chế. Thanh tra chưa thực sự độc lập, nếu không muốn nói là không được độc lập, cho nên thanh tra phát hiện ra rất nhiều sại phạm nhưng chỉ được kiến nghị mà không được xử lý, nên hiệu quả sẽ không cao như mong muốn.

Tôi cho rằng, nên xây dựng cơ chế để thanh tra độc lập như Kiểm toán Nhà nước. Vì chỉ có độc lập thì việc xử lý tiêu cực trong xã hội, những cản trở bước tiến của xã hội mà người dân hi vọng, tin tưởng vào ngành Thanh tra mới làm được.

+ Là ĐBQH, nói lên tiếng nói của cử tri, bà kỳ vọng gì vào ngành Thanh tra trong thời gian tới?

- Tới đây, công việc của ngành Thanh tra rất nặng nề. Cho nên, việc đầu tiên phải nâng cao năng lực cán bộ thanh tra, đồng thời cũng phải có những chế độ để cán bộ thanh tra yên tâm thực hiện nhiệm vụ.

Còn về mong mỏi của cử tri và bản thân tôi với ngành Thanh tra rất nhiều. Tôi mong rằng, ngành Thanh tra sẽ hoạt động hiệu quả hơn nữa để kịp thời xử lý những sai phạm, phát hiện sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý để uốn nắn chấn chỉnh hay đề xuất những kiến nghị mới. Nhất là thu hồi ngày càng hiệu quả tài sản bị thất thoát cho Nhà nước, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân. Hiện nay, đất nước ta còn nghèo, vẫn phải “thắt lưng, buộc bụng” từng đồng, cho nên nếu thanh tra làm được những việc này thì rất là tốt.

+ Xin cám ơn bà!

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Lê Như Tiến: Thanh tra phanh phui nhiều vụ tham nhũng lớn Ảnh: Thảo Nguyên Những năm gần đây, ngành Thanh tra đã có sự sốc lại đội hình và chính từ công tác thanh tra mà chúng ta đã phanh phui được nhiều vụ tham nhũng lớn, được dư luận xã hội, nhân dân, cử tri đồng tình, quan tâm. Ngành Thanh tra cũng thực hiện cơ bản tốt các giải pháp phòng ngừa tham nhũng. Một số giải pháp đã phát huy được hiệu quả như: Cải cách hành chính; công khai, minh bạch hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị; xây dựng và thực hiện chế độ, định mức, tiêu chuẩn. Tuy vậy, ngành Thanh tra vẫn chưa đáp ứng đúng như kỳ vọng “thanh tra là những người gác cổng, phát hiện, chỉ ra, vạch ra những tham nhũng của cơ quan công quyền, cơ quan hành pháp”. Tôi nghĩ rằng, thời gian tới, ngành Thanh tra vừa phải làm trong sạch đội ngũ vừa phải trau dồi phẩm chất, nâng cao nghiệp vụ tinh thông cho cán bộ thanh tra. Có những vụ việc tham nhũng không phát hiện được không phải thanh tra bao che, lấp liếm đâu. Có thể do cán bộ thanh tra chưa tinh thông về nghiệp vụ nên chưa phát hiện ra được thôi. Bởi vì những người tham nhũng rất tinh vi trong việc xóa dấu vết, nhất là có người đứng đầu cơ quan còn chỉ thị cho cấp dưới phải hợp thức hóa, làm cho những con số thật đẹp đẽ, khi thanh tra vào cuộc thì mọi số liệu đã đâu vào đấy hết rồi nên khó phát hiện.

ĐBQH Dương Trung Quốc: Thanh tra làm trong sạch bộ máy Nhà nước Ảnh: Thảo Nguyên Những năm qua, một trong những công tác được Nhà nước rất quan tâm và nhân dân hi vọng chính là công tác thanh tra. Hiệu ứng của công tác thanh tra mà chúng ta đã thấy phần nào nỗ lực của ngành Thanh tra là làm trong sạch, nâng cao hiệu quả của bộ máy Nhà nước và bảo đảm pháp luật được thực thi. Quan trọng nhất là làm cho người dân tin tưởng vào thể chế chính trị bộ máy Nhà nước. Nhưng phải nói rằng, ai cũng biết thanh tra rất cần thiết nhưng vô cùng khó khăn. Nói đến thanh tra, trước hết nghĩ đến thanh tra những người có quyền, những người có thể lạm quyền dẫn đến những tiêu cực trong xã hội mà bức xúc nhất hiện nay là tình trạng tham nhũng. Cho nên, cần phải hoàn thiện pháp luật loại bỏ những cản trở hiệu quả của thanh tra, có như vậy thanh tra mới thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Tôi cho rằng, cần phải có cơ chế để thanh tra không chỉ kiến nghị mà còn được xử lý. Đương nhiên, những vụ việc phức tạp thì phải chuyển sang cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ để xử lý hình sự nếu có, nhưng những sai phạm rõ ràng thì thanh tra phải có thẩm quyền xử lý.

Thảo Nguyên (Thực hiện)