Lực lượng thanh tra chuyên ngành nông nghiệp thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động sản xuất kinh doanh giống cây trồng. Ảnh: PH

Dấu ấn cho thanh tra chuyên ngành

Chia sẻ về một số kết quả nổi bật của Thanh tra Bộ NN&PTNT thời gian qua, quyền Chánh Thanh tra Nguyễn Văn Tiến cho biết, đó là câu chuyện lực lượng thanh tra chuyên ngành nông nghiệp đã xử lý triệt để, ngăn chặn các hành vi sử dụng chất cấm Sabutamol trong chăn nuôi.

Salbutamol là chất hóa học có đặc tính khiến vật nuôi tăng lượng nạc, giảm mỡ, nằm trong nhóm chất có tên khoa học là beta2-agonist. Khi con người sử dụng thực phẩm có tồn dư các chất này sẽ dẫn tới các nguy cơ ngộ độc cấp tính hoặc tồn dư lâu sẽ ảnh hưởng lớn tới sức khỏe con người và cũng là một trong những tác nhân gây ung thư.

Ngoài việc tập trung xử lý các hành vi vi phạm sử dụng chất Sabutamol, Bộ NN&PTNT đã đề nghị Bộ Y tế quản lý chặt chẽ việc nhập khẩu chất Sabutamol sử dụng trong ngành Y tế. Đến nay, trên phạm vi cả nước không còn phát hiện việc sử dụng chất cấm Sabutamol trong chăn nuôi.

Rồi đến câu chuyện phát hiện việc vi phạm sử dụng hóa chất mới có tên là vàng - ô (Vat - Yellow) dùng để tạo màu cho thức ăn chăn nuôi. Đây là loại hóa chất sử dụng trong nhuộm mầu công nghiệp như nhuộm màu sợi vải, nhuộm giấy.

Triển khai19cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành (3cuộc theo kế hoạch,16cuộc đột xuất)về các lĩnh vực:ATTP, quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp, hoạt động kiểm dịch động, thực vật, chứng nhận chất lượng sản phẩm hàng hóa. Ban hành81quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền xử phạtvi phạm hành chínhhơn2,6tỷđồng.

Tiếp đến là việc phát hiện sử dụng chất cấm mới có tên là Cystemine trong chăn nuôi với mục đích làm tăng trọng cho vật nuôi, tạo nạc cho vật nuôi vào cuối năm 2016 khi thanh tra đột xuất nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh và sử dụng vật tư nông nghiệp.

Hay như việc sử dụng Cyanuric acid trong thức ăn chăn nuôi. Hóa chất này chuyên dùng trong công nghiệp tẩy rửa, là thành phần của sơn, thuốc bảo vệ thực vật, chống thối rữa. Đây là hành vi nguy hiểm cho sức khỏe con người vì hóa chất này có thể gây bệnh sỏi thận, suy thận, hỏng bàng quan…

Thanh tra Bộ NN&PTNT đã phối hợp với Cục Chăn nuôi đề xuất Bộ NN&PTNT đưa chất vàng - ô, Cysteamine và Cyanuric acid vào danh mục chất cấm sử dụng trong thức ăn chăn nuôi.

Rồi đến câu chuyện phát hiện và xử lý hành vi tiêm thuốc an thần vào heo trước khi giết mổ.

Ngày 28/9/2017, Thanh tra Bộ NN&PTNT phối hợp với Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường (C49), Tổng cục Cảnh sát, Cục Thú y, Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh thanh tra, kiểm tra đột xuất cơ sở giết mổ Xuyên Á, TP Hồ Chí Minh. Tại thời điểm kiểm tra, đoàn đã bắt quả tang và phát hiện 3.750 con heo được tiêm thuốc an thần trước khi giết mổ trên tổng số 5.031 con tại lò mổ, thu được nhiều tang vật liên quan đến việc sử dụng thuốc an thần. Thanh tra Bộ đã xử phạt hành vi vi phạm với số tiền 428 triệu đồng, phối hợp với các đơn vị chức năng tiêu hủy toàn bộ số heo vi phạm và có dịch. Đồng thời, tham mưu cho Bộ có văn bản chỉ đạo các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về tiêm thuốc an thần vào heo trước khi giết mổ.

Sau đó, tại Long An cũng phát hiện và xử lý nghiêm hai trường hợp tiêm an thần, đình chỉ hoạt động giết mổ và xử phạt số tiền là 65 triệu đồng.

Ông Tiến cũng không quên chia sẻ, sau vụ việc này, Thanh tra Bộ NN&PTNT đã phát động chiến dịch đấu tranh, ngăn chặn các hành vi tiêm thuốc an thần cho heo trước khi giết mổ. Kết quả đã tạo được những bước chuyển căn bản. Từ tháng 10/2017 đến nay, các tỉnh, thành phố đã tiến hành hơn 60 lượt kiểm tra và không phát hiện thêm trường hợp vi phạm nào.

Tiếp đến là câu chuyện đấu tranh với hành vi bơm tạp chất vào tôm. Thanh tra Bộ NN&PTNT cùng các đơn vị thuộc Bộ phối hợp với A86 và C49 Bộ Công an tiến hành thanh tra đột xuất về sản xuất, kinh doanh tôm bơm tạp chất tại 9 cơ sở thu gom và chế biến tôm tại các tỉnh Cà Mau, Kiên Giang và Bạc Liêu. Qua kiểm tra, đoàn phát hiện xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Rồi tiến hành thanh tra đột xuất phát hiện và xử lý 4 trường hợp vi phạm tại Hà Nội, xử phạt số tiền 200 triệu đồng…

Hay câu chuyện về ớt bột khô có chứa Aflatoxin và việc cà phê trộn pin tại tỉnh Đắk Nông. Sau khi thanh tra, kiểm tra đã tích cực phối hợp với các đơn vị truyền thông về vụ lõi pin và sỏi trộn vào vỏ cà phê để trộn vào hạt hồ tiêu và vụ việc ớt bột bị nhiễm chất Aflatoxin vượt ngưỡng cho phép đến các cơ quan quản lý và người dân được biết...

Còn không ít khó khăn, vướng mắc

Kết quả đạt được là vậy nhưng trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, lực lượng thanh tra chuyên ngành nông nghiệp cũng gặp không ít khó khăn.

Ông Tiến cho biết, khó khăn đầu tiên phải kể đến là việc khảo sát thông tin về hoạt động của đối tượng thanh tra.

Để triển khai cuộc thanh tra chuyên ngành đột xuất có hiệu quả thì việc nắm được thông tin về đối tượng rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến việc thành công hay không của cuộc thanh tra.

Đối tượng thanh tra của hoạt động thanh tra chuyên ngành về vật tư nông nghiệp và an toàn thực phẩm (ATTP) thường là các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ, trải rộng khắp cả nước, thường xuyên biến động nên việc nắm bắt được thông tin về hoạt động của đối tượng thanh tra gặp nhiều khó khăn.

Những thông tin quan trọng cần nắm được như dấu hiệu vi phạm của đối tượng thanh tra để làm cơ sở ban hành quyết định thanh tra đột xuất; đối tượng đã được cơ quan thanh tra, kiểm tra nào tiến hành thanh tra, kiểm tra trong năm nay chưa để chấp hành nghiêm Chỉ thị số 20 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp.

Mặt khác, những cơ sở sản xuất, kinh doanh về vật tư nông nghiệp và ATTP có hành vi vi phạm thường tìm cách che đậy thông tin vi phạm như đăng ký trụ sở tại một nơi hoạt động tại nơi khác, thuê địa điểm hoạt động trong trường học…

Khó khăn nữa là về hình thức thanh tra đột xuất, các hành vi vi phạm về chất lượng vật tư nông nghiệp và ATTP nông lâm thủy sản thường đòi hỏi phải tiến hành thanh tra theo hình thức đột xuất để kịp thời phát hiện ngay hành vi vi phạm.

Ví như với hành vi bơm tạp chất vào tôm, nếu tiến hành thanh tra theo kế hoạch thì đối tượng thanh tra sẽ ngừng hành vi vi phạm, tẩu tán, che giấu tang vật. Song, theo quy định tại Điều 38 Luật Thanh tra năm 2010, để tiến hành thanh tra đột xuất đối với các hành vi như trên, cần phải phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc được chỉ đạo của lãnh đạo Bộ.

Ngoài ra, theo ông Tiến, về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra chuyên ngành cũng gặp không ít khó khăn. Các cuộc thanh tra chuyên ngành về vật tư nông nghiệp, ATTP thường tiến hành theo hình thức đột xuất, trong thời gian ngắn, đòi hỏi kiểm tra kịp thời, bắt quả tang tại chỗ. Ví dụ cuộc thanh tra điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kinh doanh phân bón, thời gian thanh tra rất ngắn, đối tượng thanh tra có thể chỉ là một cửa hàng kinh doanh nhỏ lẻ.

Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành 1, Thanh tra Bộ NN&PTNT Phạm Tiến Dũng cùng các mẫu chất cấm Sabutanol và Vat - Yellow (vàng ô) thu giữ được. Ảnh: PH

Đối với các cuộc thanh tra chuyên ngành, Thanh tra Bộ NN&PTNT cũng gặp phải nhiều trường hợp đối tượng thanh tra có hành vi chống đối, thiếu hợp tác như đóng cửa không tiếp đoàn thanh tra, không bố trí người có thẩm quyền làm việc với đoàn thanh tra, tẩu tán, tiêu hủy tang chứng vật chứng, không cung cấp hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu của đoàn thanh tra, không thực hiện kiến nghị của đoàn thanh tra...

Trong khi đó, pháp luật thanh tra chưa quy định chế tài xử lý khi đối tượng thanh tra chống đối, thiếu hợp tác.

Tiếp nữa là kinh phí cho hoạt động thanh tra chuyên ngành vẫn còn hạn chế. Hoạt động thanh tra chuyên ngành đang chuyển hướng từ thanh tra theo kế hoạch sang thanh tra theo hình thức đột xuất nên việc xây dựng dự toán ngân sách cho hoạt động thanh tra chuyên ngành gặp khó khăn.

Mặt khác, cũng theo ông Tiến, kinh phí để triển khai các đoàn thanh tra chuyên ngành, kinh phí phân tích mẫu hàng hóa và kinh phí bảo quản tang vật, xử lý hàng hóa lớn trong bối cảnh Nhà nước đang thắt chặt và giảm bớt chi tiêu thường xuyên.

Tuy khó khăn là thế nhưng tập thể các cán bộ, công chức, viên chức ngành Thanh tra Nông nghiệp đã luôn vượt khó hoàn thành tốt nhiệm vụ. "Việc ngăn chặn những sai phạm lớn mà chúng tôi kể ở trên chỉ là phần nhỏ công việc của các anh, chị mà nhiều người đã được chứng kiến. Còn nhiều, rất nhiều những nỗ lực khác mà các anh, chị chưa tiện kể ở đây, chúng tôi hi vọng sẽ được kể tiếp cho bạn đọc vào những dịp kỷ niệm tiếp theo của ngành, cùng tô thêm các trang sử tươi thắm và vẻ vang của ngành Thanh tra Việt Nam...", ông Tiến cho biết.

Phương Hiếu