Đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài đã thông tuyến nhưng khu vực sân bay Tân Sơn Nhất vẫn thường xuyên ùn tắc, còn công dân vẫn tiếp khiếu vượt cấp. Ảnh: GT

Không phải mật cũng là mật?

Trong quá trình lãnh đạo, điều hành đất nước, Đảng và Chính phủ đã có hàng loạt nghị quyết, chỉ thị xác định rõ lĩnh vực nào cần giữ bí mật, cũng như nội dung nào cần phải công khai cho nhân dân hiểu, để đồng thuận cùng thực hiện. Gần đây nhất, ngày 3/10/2017, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Quyết định số 99-QĐ/TW về hướng dẫn các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương tiếp tục phát huy vai trò của nhân dân trong đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ.

Một trong nhiều nội dung trong quyết định này được người dân đón nhận là cơ quan chức năng phải công khai kết luận kiểm toán, kiểm tra, thanh tra; kết quả giải quyết những vấn đề bức xúc, phản ánh, kiến nghị, KN, TC của tổ chức và công dân; kết quả xử lý các vụ, việc tiêu cực, tham nhũng, lãng phí đã được kết luận; hoạt động và kết quả điều tra, truy tố, xét xử (trừ những vụ việc phải giữ bí mật theo quy định của pháp luật).

Ngay sau khi quyết định này được công bố, nhiều công dân chủ động liên hệ với cơ quan chức năng, trong đó có các phòng chuyên môn của Thanh tra TP Hồ Chí Minh để mong nhận được các báo cáo kiểm tra liên quan đến các nội dung KN, TC mà họ đã chờ đợi kết quả giải quyết trong thời gian qua. Nhưng kết quả mà các công dân này nhận được chỉ là cái lắc đầu kèm câu trả lời đây là… tài liệu mật nên không thể cung cấp.

Là một giáo viên đã TC về hành vi sai phạm của Hiệu trưởng Trường THCS Hoàng Quốc Việt tại phường Phú Mỹ, quận 7, chị Võ Thị Như Hoa chưa kịp vui mừng khi Chủ tịch UBND quận 7 công bố kết luận thanh tra tại cơ sở giáo dục này, thì lại bất ngờ với mức kỷ luật kiểu “giơ cao đánh khẽ” được áp dụng với các cá nhân sai phạm, cũng như quá trình bổ nhiệm chưa minh bạch về chức danh tân hiệu trưởng tại cơ sở giáo dục này. Vì vậy, chị Hoa đã tiếp tục TC việc ông Lê Hòa Bình, Chủ tịch UBND quận 7, cùng một số cán bộ khác đã bao che, không xử lý nghiêm sai phạm, cũng như đề nghị Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh chỉ đạo Thanh tra TP Hồ Chí Minh tiến hành thanh tra lại theo thẩm quyền để làm rõ hành vi tham nhũng của Ban Giám hiệu Trường THCS Hoàng Quốc Việt, xử lý đúng quy định các cá nhân vi phạm pháp luật, thu hồi lại quyết định bổ nhiệm cán bộ.

Khi làm việc với Thanh tra TP Hồ Chí Minh, chị Hoa được thông báo là TC của chị không được thụ lý. Không đồng ý với câu trả lời chung chung này, chị Hoa đã tìm hiểu và biết được là Thanh tra TP Hồ Chí Minh ngày 17/8/2017 đã có Báo cáo xác minh TC số 441/BC-TTTP-P4, trong đó đã đề xuất Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh không thụ lý TC, không thanh tra lại. Nhưng khi chị Hoa yêu cầu được cung cấp Báo cáo xác minh TC số 441/BC-TTTP-P4 thì tại buổi làm việc ngày 30/11/2017, cán bộ của Thanh tra TP Hồ Chí Minh đã từ chối với lý do theo Thông tư số 08/2015/TT-BCA ngày 27/1/2015 của Bộ Công an thì báo cáo này là tài liệu mật.

Ngay cả khi chị Hoa khẳng định là mình là người TC và đã yêu cầu không cần giữ bí mật nhân thân, cũng như theo Quyết định số 99-QĐ/TW, thì chị phải được cung cấp Báo cáo xác minh TC số 441/BC-TTTP-P4, ngoài ra trên cơ sở báo cáo này thì ngày 18/9/2017, lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh đã có Thông báo 159/TB-UBND trả lời về không thụ lý giải quyết TC, nên theo quy định pháp luật thì Báo cáo xác minh TC số 441/BC-TTTP-P4 không còn là tài liệu mật mà phải công khai, thì cán bộ của Thanh tra TP Hồ Chí Minh vẫn giữ quan điểm đây là tài liệu mật nên không cung cấp.

Câu chuyện này cũng là điều mà nhiều tháng qua, những cán bộ hưu trí phường 2, quận Tân Bình, vẫn tiếp tục tranh luận với cơ quan chức năng địa phương khi các thông báo của lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh đều căn cứ trên báo cáo xác minh về KN, TC liên quan đến sai phạm trong quy hoạch dự án đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài. Nhưng khi công dân đề nghị được đọc, được cung cấp thì lại không công khai cho công dân với lý do là… tài liệu mật. Lý do mà nhiều cán bộ hưu trí mong muốn các báo cáo xác minh này phải công khai, vì trong Kết luận số 158/KL-TTCP, ngày 30/1/2011 của Thanh tra Chính phủ đã xác định rõ sai phạm và đề nghị Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh có chính sách bồi thường, hỗ trợ cho các hộ dân, bảo đảm hợp pháp, hợp lý và công bằng giữa các hộ dân để giải quyết dứt điểm KN của công dân, bảo đảm cho nhân dân bị thu hồi nhà đất tại phường 2, quận Tân Bình ổn định cuộc sống. Nếu các báo cáo xác minh KN, TC của các sở, ngành không khách quan, công tâm và không công khai thì người dân sẽ không biết được kiến nghị của Thanh tra Chính phủ đã được thực hiện nghiêm túc đúng pháp luật hay không, vì chỉ tính riêng sai phạm kinh tế tại dự án đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài đã lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Tháng 4/2017, lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đã có văn bản đề nghị giải quyết vụ việc của công dân Huỳnh Văn Cò, nhưng đến nay trách nhiệm giải quyết vẫn chưa xong. Ảnh: GT

Cần công khai và minh bạch

Vì luôn cho rằng các báo cáo này không thể cung cấp cho công dân, nên khi công dân cung cấp cho cơ quan chức năng các báo cáo liên quan đến KN, TC, thì một số cán bộ đã thắc mắc thậm chí đặt thẳng câu hỏi về nguồn gốc bản sao các báo cáo, mà không hề quan tâm bản chất khách quan của vụ việc mà người dân trình bày.

Đó là trường hợp KN của công dân Huỳnh Văn Cò về sai phạm trong cấp quyền sử dụng đất nông nghiệp cho ông Nguyễn Đức Thống. Khi công dân KN trong hơn 10 năm nhưng không nhận được quyết định giải quyết KN đúng thẩm quyền nên phải tiếp khiếu và tháng 4/2017, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Đặng Công Huẩn đã có văn bản đề nghị Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh chỉ đạo cơ quan chức năng giải quyết đúng pháp luật.

Sau đó, lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh đã có nhiều văn bản giao Thanh tra TP Hồ Chí Minh chủ trì cùng các sở, ngành, UBND quận 7 tiến hành xác minh làm rõ bản chất khách quan của vụ việc, cũng như thông báo kết quả giải quyết cho Báo Thanh tra vì đây là sự việc đã được Báo Thanh tra cùng các cơ quan thông tin khác đăng tải nhiều kỳ trong năm 2017. Nếu theo chính các văn bản của các Sở ngành, UBND quận 7 phát hành, thì vụ việc của công dân Huỳnh Văn Cò nếu được giải quyết công tâm, khách quan sẽ làm lộ sáng hàng loạt sai phạm nghiêm trọng về nhà đất có dấu hiệu lợi ích nhóm, với hàng loạt dự án kinh doanh bất động sản tại khu vực phía Nam TP Hồ Chí Minh.

Nhưng cán bộ của Thanh tra TP Hồ Chí Minh lúc đầu lại cho rằng các chứng cứ mà công dân cung cấp về nguồn gốc đất chỉ là bản sao nên không có cơ sở để giải quyết. Chỉ đến khi công dân công khai các báo cáo xác minh của UBND quận 7, của Thanh tra TP Hồ Chí Minh, các văn bản chỉ đạo của lãnh đạo địa phương, với hàng loạt tình tiết mới làm thay đổi bản chất vụ việc thì cán bộ thụ lý lại chuyển sang đi truy tìm vì sao công dân có các báo cáo này. Điều bất thường này thể hiện tại biên bản làm việc ngày 1/2/2018 của công dân Huỳnh Văn Cò với ông Lê Văn Triều, Phó Trưởng phòng 4 của Thanh tra TP Hồ Chí Minh. Tại biên bản này, ông Lê Văn Triều, đã yêu cầu công dân cung cấp nguồn của các báo cáo xác minh vụ việc, cũng như văn bản chỉ đạo của UBND TP Hồ Chí Minh.

Nhận định về hiện tượng này, Luật sư Phạm Tấn Thuấn, Văn phòng Luật sư Quốc Tuấn cho rằng: Thông tư số 08/2015/TT-BCA ngày 27/1/2015 của Bộ Công an đã quy định rõ thời hiệu bảo mật của các văn bản trong ngành Thanh tra. Nếu hiểu đúng và đầy đủ thì các báo cáo xác minh KN, TC không còn là tài liệu mật khi lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh đã có ý kiến chấp thuận về nội dung, kiến nghị do Thanh tra TP Hồ Chí Minh đề xuất. Vì vậy khi công dân nhận được thông báo trả lời có ý kiến chỉ đạo căn cứ trên báo cáo xác minh mà chủ yếu do Thanh tra TP Hồ Chí Minh phát hành thì công dân hoàn toàn có quyền yêu cầu cung cấp các báo cáo này để biết cơ quan chuyên môn đã thực hiện quy trình giải quyết KN, TC đúng pháp luật hay chưa, cũng như kiến nghị đã khánh quan, công tâm hay không.

Trong khi đó đánh giá ở góc độ rộng hơn, Cục trưởng Cục III Võ Văn Đồng khẳng định công khai, minh bạch trong giải quyết KN, TC là sự cụ thể hóa tinh thần chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng tại Quyết định số 99-QĐ/TW, là thể hiện tinh thần của Chính phủ liêm chính, kiến tạo, vì dân. Nếu làm tốt thì nhiều vụ việc KN, TC sẽ được giải quyết ngay tại cấp cơ sở, hạn chế tiếp khiếu, tiếp tố, giúp công dân tin tưởng ngành Thanh tra là tai mắt của trên, là bạn của dưới như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

Ngoài ra, đây cũng sẽ là điều quan trọng để phát huy vai trò của nhân dân, sự tự giác của cán bộ trong thực hiện Nghị quyết Trung ương về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, góp phần vào sự phát triển bền vững kinh tế-xã hội của đất nước.

Giáng Thăng