(Thanh tra) - Đó là một trong những nội dung sẽ được Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) đề xuất sửa đổi, bổ sung trong Nghị định số 102/2014/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Nhiều khó khăn trong việc xác định hành vi vi phạm
Ngày 4/5 tại Ninh Bình, Bộ TN&MT đã tổ chức hội thảo về sửa đổi, bổ sung Nghị định số 102/2014/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai Lê Văn Lịch khẳng định: Nghị định số 102/2014 của Chính phủ đã phát huy hiệu quả, kịp thời chấn chỉnh các hành vi vi phạm, góp phần tích cực đưa công tác quản lý Nhà nước về đất đai vào nề nếp.
Tuy nhiên, theo phản ánh của Sở TN&MT các tỉnh, thành phố và ý kiến của cử tri, đại biểu Quốc hội thì một số nội dung quy định tại Nghị định 102 cũng còn tồn tại, khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện, nhất là trong việc xác định các hành vi vi phạm như: Lấn, chiếm đất, hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc chuyển quyền sử dụng đất, khái niệm về hủy hoại đất; việc xác định thời hiệu xử phạt chưa được quy định cụ thể; biện pháp khắc phục hậu quả còn chưa thống nhất cách giải quyết giữa các văn bản; còn khó khăn trong việc xác định tính chất, mức độ của hành vi vi phạm để áp dụng mức xử phạt và đặc biệt mức phạt như hiện nay chưa phát huy được tác dụng răn đe, phòng ngừa vi phạm; nhiều hành vi vi phạm khác theo quy định của Luật Đất đai nhưng chưa được quy định xử phạt trong Nghị định 102.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận các nội dung về hành vi vi phạm, mức phạt, thẩm quyền, các biện pháp khắc phục hậu quả, đặc biệt là trao đổi về những khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và kinh nghiệm giải quyết của các địa phương để từ đó giúp cho nội dung của Nghị định sát hơn với thực tiễn, đồng thời tính khả thi cũng sẽ cao hơn.
Đại diện Cục Kiểm soát quản lý và sử dụng đất đai đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định với các nội dung như: Sửa đổi, bổ sung một số khái niệm; bổ sung quy định việc xác định hành vi vi phạm đã kết thúc và các hành vi vi phạm đang diễn ra; bổ sung quy định về việc xác định số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện từng hành vi vi phạm; bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả; bổ sung quy định về việc xác định tính chất, mức độ của hành vi vi phạm; bổ sung thêm quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; nâng mức xử phạt vi phạm hành chính đối với một số hành vi; tăng mức xử phạt đối với một số hành vi để phù hợp mức độ tác động, ảnh hưởng của hành vi…
Đại diện Thanh tra tỉnh Nghệ An cho rằng, Nghị định số 102 còn chưa quy định đầy đủ về các trường hợp lấn, chiếm đất theo mục đích sử dụng đã được quy định tại Điều 10, Luật Đất đai năm 2013. Cụ thể: Quy định về hành vi lấn, chiếm đất chưa sử dụng để xây dựng nhà ở, quán và các công trình khác (trong đó có công trình tôn giáo), do đó, khi người dân vi phạm và quy định này thì không có căn cứ để xử lý.
Bên cạnh đó, đối với hành vi lấn, chiếm đất tại các địa phương hầu hết vi phạm tại Khoản 1 và Khoản 2, Điều 10, các hành vi này đều thuộc thẩm quyền xử phạt tiền của Chủ tịch UBND cấp xã. Về biện pháp khắc phục hậu quả, Chủ tịch UBND các xã chỉ có thẩm quyền “buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm” mà không có thẩm quyền “buộc trả lại đất đã lấn, chiếm”. Trên thực tế, 2 vấn đề này tương đối giống nhau, nhưng do quy định của câu chữ mà nhiều địa phương không xử lý triệt để, hoặc đã có tình trạng các UBND cấp xã đùn đẩy trách nhiệm, không xử lý mà đề nghị Chủ tịch UBND cấp huyện xử lý hành vi nêu trên…
Đồng quan điểm này, nhiều địa phương khác cũng phản ánh Điều 10, Luật Đất đai 2013, đất đai được phân thành 3 nhóm: Đất nông nghiệp; đất phi nông nghiệp; và đất chưa sử dụng (gồm những loại đất chưa xác định được mục đích sử dụng, do UBND cấp xã quản lý). Song trên thực tế, loại đất chưa sử dụng do UBND cấp xã quản lý (phần lớn địa phương chưa có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cụ thể) đang bị xâm phạm bởi nhiều loại hành vi khác nhau.
Tăng mức xử phạt vi phạm
Trước đó, Bộ TN&MT đề xuất sửa đổi bổ sung xử phạt đối với trường hợp lấn, chiếm đất chưa sử dụng để thống nhất với hành vi vi phạm quy định tại Điều 64 của Luật Đất đai; xác định lại mức xử phạt đối với từng hành vi vi phạm theo quy mô diện tích đất bị vi phạm để bảo đảm công bằng, dễ áp dụng.
Cụ thể, theo dự thảo, hành vi lấn, chiếm đất chưa sử dụng mức xử phạt được đề xuất như sau: Phạt tiền từ 1 - 3 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm dưới 1 ha; phạt tiền từ trên 3 triệu đồng đến 10 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 1 ha đến dưới 3 ha; phạt tiền từ trên 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 3 ha trở lên.
Hành vi lấn, chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất mức xử phạt được đề xuất như sau: Phạt tiền từ 2 - 5 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm dưới 1 ha; phạt tiền từ trên 5 triệu đồng đến 20 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 1 ha đến dưới 3 ha; phạt tiền từ trên 20 triệu đồng đến 50 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 3 ha trở lên.
Hành vi lấn, chiếm đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở, mức xử phạt được đề xuất như sau: Phạt tiền từ 3 - 10 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm dưới 1 ha; phạt tiền từ trên 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 1 ha đến dưới 3 ha; phạt tiền từ trên 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 3 ha trở lên.
Hành vi lấn, chiếm đất ở, mức xử phạt được đề xuất như sau: Phạt tiền từ 5 - 20 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm dưới 1 ha; phạt tiền từ trên 20 triệu đồng đến 50 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 1 ha đến dưới 3 ha; phạt tiền từ trên 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng nếu diện tích đất lấn, chiếm từ 3 ha trở lên…
TH
