Quang cảnh buổi Tọa đàm “Giới thiệu những điểm mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 và nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp về sở hữu trí tuệ”. Ảnh: ND

Phát biểu khai mạc buổi tọa đàm, Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh việc yêu cầu cập nhật, nắm bắt đầy đủ những sửa đổi quan trọng của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 là kết quả của một quát trình hoạch định chính sách sâu rộng, nhằm hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ, tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, kinh tế số và quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Nguyễn Thị Hà cho biết thêm là sự ra đời của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 hình thành trên nền tảng các định hướng lớn về khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Luật thể chế hóa hàng loạt nghị quyết của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, cũng như Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng pháp luật. Việc tổ chức tọa đàm lần này vì vậy không chỉ nhằm cập nhật thông tin mà còn giúp đội ngũ cán bộ tư pháp có cơ sở áp dụng thống nhất, chính xác trong thực tiễn xét xử và giám đốc thẩm các vụ việc sở hữu trí tuệ.

Với tinh thần đó, Vụ trưởng Nguyễn Thị Hà đề nghị thẩm phán, công chức trong đơn vị nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung, chủ động đặt câu hỏi và thảo luận nhằm làm rõ những nội dung còn vướng mắc, qua đó góp phần thống nhất nhận thức và nâng cao chất lượng công tác chuyên môn, nghiệp vụ.

Tại buổi tọa đàm, Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ đã giới thiệu hệ thống, chi tiết những điểm mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025.

Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh đã trình bày nhấn mạnh năm nhóm thay đổi lớn, trước hết, luật đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện trong xử lý hồ sơ sở hữu trí tuệ. Một loạt thời hạn quan trọng được rút ngắn đáng kể: thời gian thẩm định nội dung đơn sáng chế từ 18 xuống 12 tháng, đơn nhãn hiệu từ 9 xuống 5 tháng, đơn kiểu dáng công nghiệp từ 7 xuống 5 tháng; thời gian công bố đơn từ 2 tháng xuống còn 1 tháng.

Đặc biệt, luật lần đầu tiên ghi nhận cơ chế thẩm định nhanh trong 3 tháng đối với sáng chế và nhãn hiệu nếu đáp ứng điều kiện do Chính phủ quy định. Đây là mức thời gian rất ít quốc gia áp dụng, cho thấy định hướng mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho sáng tạo và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh cải cách thủ tục, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 còn mở rộng mạnh mẽ chính sách thúc đẩy khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ.

Theo phân tích của Tiến sỹ Nguyễn Như Quỳnh, luật đã tạo hành lang pháp lý cho việc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn, thế chấp, giao dịch thương mại, đầu tư; đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ nhằm minh bạch hóa thị trường.

Ngoài ra, luật cũng yêu cầu các doanh nghiệp lập danh mục riêng để quản trị quyền sở hữu trí tuệ chưa đủ điều kiện ghi nhận giá trị tài sản, góp phần chuyển trọng tâm từ “bảo hộ quyền” sang “khai thác quyền như một tài sản sinh lời”

Một điểm mới quan trọng khác là luật mở rộng đối tượng được bảo hộ. Một số loại tài sản trí tuệ lần đầu được pháp luật Việt Nam công nhận, trong đó có kiểu dáng công nghiệp riêng phần (phần không tách rời của sản phẩm), kiểu dáng công nghiệp của sản phẩm phi vật lý – bao gồm giao diện đồ họa người dùng (GUI), biểu tượng số (icon) – và tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa. Những sửa đổi này phản ánh xu hướng quốc tế về bảo hộ đối với tài sản phi vật chất trong môi trường số.

Đặc biệt, Tiến sỹ Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh thêm là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 cũng đưa ra những quy định để xử lý một số vấn đề phát sinh do sự phát triển của công nghệ, nổi bật là các vấn đề liên quan đến hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI).

Luật cho phép khai thác dữ liệu để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống AI với điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, tác giả và tuân thủ các quy định của Chính phủ.

Đồng thời, luật khẳng định nguyên tắc chỉ bảo hộ các sáng tạo có yếu tố con người, quy định từ chối và hủy bỏ văn bằng bảo hộ đối với đối tượng được tạo ra hoàn toàn bởi AI. Đây là bước tiếp cận phù hợp với xu thế quốc tế, bảo đảm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền của con người trong kỷ nguyên công nghệ mới.

Song song với đó, luật cũng tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt đối với hành vi xâm phạm trên môi trường mạng thông qua cơ chế trách nhiệm của nền tảng số và nâng mức bồi thường thiệ thại nhằm tăng tính răn đe.

Cũng tại buổi tọa đàm, sau phần giới thiệu của Tiến sỹ Nguyễn Như Quỳnh, các đại biểu tập trung trao đổi về những khó khăn trong quá trình giải quyết, xét xử các vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ. Các ý kiến đều thống nhất rằng việc triển khai hiệu quả Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 cần song hành với nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tư pháp.

Phát biểu bế mạc, Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Nguyễn Thị Hà đánh giá cao những phân tích chuyên sâu của chuyên gia và ghi nhận nỗ lực của đại biểu tham dự tọa đàm.

Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh thêm là để bảo đảm tính thống nhất và chất lượng trong giải quyết tranh chấp sở hữu trí tuệ , đồng chí đề nghị các thẩm phán, công chức đơn vị tiếp tục nghiên cứu sâu các nội dung mới, chủ động cập nhật xu hướng công nghệ, tăng cường thực tiễn và phối hợp liên ngành trong quá trình thực thi pháp luật.