Ông Mai Lương Khôi, quyền Tổng cục Trưởng Tổng cục THADS, Bộ Tư pháp. Ảnh: TN

Tài sản bảo đảm rất nhỏ

Năm 2017 và đầu năm 2018, nhiều vụ án lớn về kinh tế, tham nhũng được đưa ra xét xử với mức thiệt hại được xác định lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Tổng cục THADS cho hay, đã chỉ đạo các cơ quan THADS tích cực, tập trung thi hành phần dân sự trong các bản án kinh tế - tham nhũng, đặc biệt là các vụ án nghiêm trọng.

Nhưng số tiền thu hồi chưa thấm vào đâu. Tính riêng năm 2017, đã thụ lý gần 750 việc, tương ứng với gần 37 nghìn tỷ đồng; số có điều kiện THA là 480 việc với trên 22 nghìn tỷ đồng. Kết quả, mới thi hành xong gần 300 việc với trên 7.500 tỷ đồng.

“Khó khăn, vướng mắc lớn nhất trong thi hành các vụ việc loại này là giá trị phải THA lớn nhưng đa phần tài sản đã bị che giấu, hợp lý hóa hoặc cố tình tẩu tán, nên giá trị tài sản bảo đảm rất nhỏ hoặc thậm chí không có tài sản để THA”, ông Mai Lương Khôi thông tin.

Điển hình như trường hợp Phạm Thanh Bình, cựu Chủ tịch Tập đoàn Vinashin phải THA hơn 600 tỷ đồng, trong khi tài sản bảo đảm THA chỉ có 5 tỷ đồng.

Hay Dương Chí Dũng, nguyên Chủ tịch Tập đoàn Vinalines phải bồi thường 110 tỉ đồng do phạm 2 tội là "Tham ô" và "Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng", song chỉ thu hồi được trên 21 tỉ đồng. Khoản còn lại hơn 88 tỉ đồng, Cục THADS TP Hà Nội xác định, Dương Chí Dũng không còn tài sản nào khác nên đã phải ra quyết định chưa có điều kiện THA.

Thực tế cho thấy, trong những vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp, hành vi phạm tội rất tinh vi do nhiều đối tượng có tổ chức thực hiện trong thời gian khá lâu mới bị phát hiện. Một số vụ án tham nhũng được phát hiện sau thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, đối tượng biết trước hành vi phạm tội bị xử lý nên tìm cách tẩu tán tài sản, có khi chuyển tài sản ra nước ngoài nên hết sức khó khăn khi thu hồi.

Kiểm tra, giám sát, xử nghiêm cán bộ có vi phạm

Để nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, theo ông Khôi, Tổng cục THADS sẽ chỉ đạo kịp thời nắm bắt thông tin từ giai đoạn xét xử để chủ động có các biện pháp THA hiệu quả hơn.

“Đề nghị các cơ quan tiến hành tố tụng tăng cường các biện pháp kê biên, phong tỏa tài khoản, tài sản của các đối tượng phạm tội ngay từ giai đoạn điều tra để phòng ngừa, hạn chế tẩu tán tài sản”, quyền Tổng cục Trưởng Tổng cục THADS nhấn mạnh.

Việc thu hồi các khoản nợ cho tổ chức tín dụng cũng khiêm tốn. Như năm 2017, mới thi hành được gần 28 nghìn tỷ đồng trong tổng số 99 nghìn tỷ đồng phải thi hành.

Theo ông Khôi, nhiều vụ việc tài sản bảo đảm THA có giá trị nhỏ hơn nhiều lần so với nghĩa vụ phải thi hành hoặc tài sản bảo đảm không có thực hoặc không đúng thực tế hồ sơ vay vốn…

“Khi cho vay các tổ chức tín dụng cần kiểm soát chặt chẽ về hồ sơ vay vốn cũng như quá trình quản lý, sử dụng đối với tài sản bảo đảm”, ông Khôi nêu.

Một vấn đề khác, theo báo cáo, so với năm 2016, năm 2017, số công chức THA bị xử lý kỷ luật có giảm, nhưng vẫn còn nhiều, trên 20 trường hợp. Cho nên, Tổng cục THADS sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát nội bộ, kiên quyết xử lý nghiêm những công chức, cán bộ THA có vi phạm.

Quyền Tổng cục Trưởng Tổng cục THADS nêu, từ năm 2018, sẽ đưa vào vận hành phần mềm quản lý THADS để giám sát chặt chẽ, kịp thời hơn các hoạt động nghiệp vụ trên toàn quốc.

“Tổng cục cũng sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế công khai, minh bạch hoạt động nghiệp vụ như thực hiện cơ chế một cửa, hỗ trợ trực tuyến, đăng tải công khai danh sách người chưa có điều kiện thi hành án, xử lý thông tin qua đường dây nóng. Các cơ quan THADS sẽ phải công khai các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo lần 2 trên cổng và trang thông tin điện tử để các tổ chức, cá nhân giám sát”, ông Khôi khẳng định.

Thảo Nguyên