Ảnh minh họa: Nguồn internet

Theo ghi nhận ý kiến gửi đến Kỳ họp 5 QH khóa XIV, cử tri, nhân dân cả nước đánh giá, Đảng, Nhà nước đã quyết liệt vào cuộc, chống “giặc nội xâm” tham nhũng. Tuy vậy, tham nhũng vẫn diễn ra ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực, gây thiệt hại tiền của Nhà nước, nhân dân hàng nghìn tỷ đồng.

Ngày càng tinh vi, khó phát hiện

“Đa phần người nông dân, người lao động nông thôn một nắng hai sương, trồng rau hái quả, góp nhặt từng vài nghìn, vài chục nghìn đến vài trăm nghìn, có khi mất trắng do thiên tai dịch bệnh. Rồi những gia đình có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ khó khăn… hay người làm việc không chuyên trách ở cơ sở lương tháng chỉ hơn 1,3 triệu đồng, nhưng họ vẫn vui vẻ hăng hái góp công cùng Nhà nước xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Do đó, khi nghe đến những vụ án tham nhũng nghìn tỷ, những dự án đầu tư chục nghìn tỷ đồng để đắp chiếu, hỏi làm sao người dân không chua xót, bức xúc cho được”, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Long An) chia sẻ.

Theo nữ ĐBQH đoàn Long An, một trong những nguyên nhân là do thể chế, pháp luật về thu hồi tài sản tham nhũng; kê khai, minh bạch thu nhập, tài sản của người có chức vụ quyền hạn đang thiếu cơ chế rõ ràng.

“Tôi đồng tình với những giải pháp phòng, chống tham nhũng (PCTN) trong thời gian tới mà Chính phủ đề ra. Trong đó, đặt lên hàng đầu là hoàn thiện thể chế mà cụ thể là sửa đổi toàn diện Luật PCTN với những đề xuất mạnh mẽ, đột phá về thu hồi tài sản tham nhũng; kê khai, công khai, kiểm soát tài sản thu nhập, đặc biệt là phải xử lý đối với người kê khai tài sản không trung thực, không giải trình được nguồn gốc của tài sản tăng thêm”, bà Dung nhấn mạnh.

Trong báo cáo trả lời kiến nghị cử tri gửi đến kỳ họp QH, Thanh tra Chính phủ (TTCP) cho hay, “tham nhũng ngày càng tinh vi, khó phát hiện”. Để công tác PCTN hiệu quả, ngăn chặn và đẩy lùi được tệ tham nhũng, thời gian tới, Chính phủ sẽ chú trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trên các lĩnh vực; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử trong việc phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng.

“Xử lý kiên quyết, kịp thời các hành vi tham nhũng, bất kể người có hành vi tham nhũng là ai, ở vị trí nào. Kiên quyết thu hồi triệt để tài sản của Nhà nước, tập thể, cá nhân bị những kẻ tham nhũng chiếm đoạt; kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị về PCTN ở trung ương và các cấp, các ngành”, TTCP nêu.

Cũng chia sẻ về việc làm sao tăng tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng, theo Tổng TTCP Lê Minh Khái, phải phát hiện kịp thời hành vi vi phạm để xử lý, còn nếu để tài sản tẩu tán mới xử lý thì rất khó thu hồi.

“Thường thường những người phạm tội mà có tài sản thì sẽ vung vãi, tiêu xài thoải mái. Cho nên, những vụ mới có dấu hiệu đã phát hiện thì vừa thu hồi được tài sản, vừa không gây hậu quả nghiêm trọng về con người, cán bộ. TTCP và các địa phương phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát để làm sao phát hiện kịp thời, có giải pháp ngăn chặn, răn đe thì hi vọng sẽ đáp ứng được yêu cầu của ĐBQH”, ông Lê Minh Khái nói.

Xử lý tài sản bất minh: Thể hiện thái độ mạnh mẽ của Nhà nước

Trở lại việc sửa đổi Luật PCTN mà tới đây (theo Chương trình Kỳ họp 5, ngày 31/5 sẽ trình ra QH), Chính phủ đề xuất, cơ chế xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý.

Xung quanh vấn đề này, còn nhiều ý kiến khác nhau. Theo tờ trình của Chính phủ, ý kiến thứ nhất cho rằng, nên đánh thuế thu nhập cá nhân với mức thuế suất 45%, nhằm thể hiện thái độ mạnh mẽ của Nhà nước trong việc xử lý thu nhập, tài sản có nguồn gốc không rõ ràng khi cả người kê khai và cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đều không có đủ bằng chứng về căn cứ xác lập quyền sở hữu theo quy định của pháp luật.

“Luật PCTN coi như đã có một khoản thu nhập vãng lai chưa được kê khai và phải nộp thuế của người có nghĩa vụ kê khai”, tờ trình nêu rõ, việc thu thuế không loại trừ trách nhiệm hình sự, tịch thu tài sản, thu nhập, tránh cách hiểu “theo hướng hợp pháp hóa 55% giá trị còn lại của tài sản, thu nhập không có nguồn gốc rõ ràng”.

Ý kiến thứ hai đề nghị, xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền bằng 45% giá trị của phần tài sản, thu nhập chênh lệch hoặc tăng thêm. Đề nghị này xuất phát từ cơ sở, cần phạt tiền người vi phạm để phần nào thu hồi tài sản mà có thể họ đã có được một cách không chính đáng; thể hiện rõ ràng thái độ của Nhà nước đối với hành vi vi phạm pháp luật về PCTN trong việc kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập.

Tuy nhiên, Chính phủ thấy rằng, ý kiến thứ hai chưa xử lý được tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc tài sản, thu nhập tăng thêm mà không được giải trình một cách hợp lý như tên điều luật; thiếu cơ sở xác định thẩm quyền xử phạt, căn cứ xử phạt và mức phạt do không thống nhất với các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính… Do vậy, Chính phủ lựa chọn theo loại ý kiến thứ nhất.

Ngoài ra, dự luật PCTN còn được sửa đổi theo hướng, mở rộng đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập; tăng cường thẩm quyền, trách nhiệm kiểm soát tài sản, thu nhập của cơ quan có thẩm quyền; hoàn thiện cơ chế phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng qua hoạt động thanh tra, kiểm toán để thu hồi triệt để tài sản tham nhũng, tránh bị tẩu tán…

Thảo Nguyên