(Thanh tra) - Trong thời gian qua, với việc sửa đổi, bổ sung và đưa ra những quy định mới về chính sách lệ phí trước bạ “LPTB” đã có những thay đổi đáng kể nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong công tác đăng ký quyền sở hữu, sử dụng tài sản của mình đặc biệt là trong lĩnh vực đất đai. Tuy nhiên, vẫn còn có những bất cập cần phải sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế.
1. Chính sách LPTB nhà, đất hiện hành
Chính sách LPTB hiện được quy định ở nhiều văn bản khác nhau là Nghị định số 176/1999/NĐ-CP ngày 21/12/1999, Nghị định số 80/2008/NĐ-CP ngày 29/7/2008, Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004, Nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 2/5/2001, Nghị định số 53/2006/NĐ-CP ngày 25/5/2006, Nghị định số 69/2008/NĐ-CP ngày 30/5/2008, Nghị định số 80/2007/NĐ-CP ngày 19/5/2007 của Chính phủ.
Mặt khác, các nội dung liên quan đến quản lý thuế đều thực hiện theo các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý thuế. Với nhiều văn bản cùng có quy định về LPTB nên chưa tạo thuận lợi cho việc áp dụng pháp luật.
Ngày 17/6/2011, Chính phủ ban hành Nghị định số 45/2011/NĐ-CP về LPTB có hiệu lực kể từ ngày 1/9/2011 để thay thế tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng pháp luật cũng như thực hiện một cách có hệ thống. Theo Nghị định số 45/2011/NĐ-CP thì nội dung cơ bản của chính sách thu LPTB nhà đất như sau:
Đối tượng nộp LPTB
Tổ chức, cá nhân có nhà, đất phải nộp LPTB khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, trừ các trường hợp không phải nộp theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Nhà đất không thuộc đối tượng phải nộp LPTB
Nhà, đất là trụ sở của cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế thuộc hệ thống Liên hợp quốc và nhà ở của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế thuộc hệ thống Liên hợp quốc tại Việt Nam.
Đất được Nhà nước giao cho các tổ chức, cá nhân sử dụng vào các mục đích sau đây: Sử dụng vào mục đích công cộng theo quy định của pháp luật về đất đai; thăm dò, khai thác khoáng sản; nghiên cứu khoa học theo giấy phép hoặc xác nhận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng để chuyển nhượng hoặc cho thuê, không phân biệt đất trong hay ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất; đầu tư xây dựng nhà để kinh doanh. Các trường hợp này nếu chuyển nhượng thì tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng phải nộp LPTB; nếu cho thuê hoặc tự sử dụng thì tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất phải nộp LPTB.
Đất được Nhà nước giao hoặc công nhận sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và làm muối.
Đất nông nghiệp chuyển đổi quyền sử dụng giữa các hộ gia đình, cá nhân theo chủ trương chung về dồn điền đổi thửa.
Đất nông nghiệp do hộ gia đình, cá nhân tự khai hoang được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận (GCN) quyền sử dụng đất (QSDĐ).
Đất thuê của Nhà nước hoặc thuê của tổ chức, cá nhân đã có QSDĐ hợp pháp.
Nhà, đất sử dụng vào mục đích cộng đồng của các tổ chức tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng được Nhà nước công nhận hoặc được phép hoạt động.
Đất làm nghĩa trang, nghĩa địa.
Nhà, đất nhận thừa kế hoặc là quà tặng giữa: vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau nay được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà (QSHN) ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu.
Nhà ở của hộ gia đình, cá nhân tạo lập thông qua hình thức phát triển nhà ở riêng lẻ.
Nhà, đất, tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng, tài sản phục vụ công tác quản lý chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh.
Nhà, đất thuộc tài sản Nhà nước dùng làm trụ sở cơ quan của cơ quan Nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.
Nhà, đất được bồi thường (kể cả nhà, đất mua bằng tiền được bồi thường, hỗ trợ) khi Nhà nước thu hồi nhà, đất theo quy định của pháp luật.
Nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết, nhà được hỗ trợ mang tính chất nhân đạo, kể cả đất kèm theo nhà được đăng ký sở hữu, sử dụng tên người được tặng.
Mức thu LPTB đối với nhà đất:
Mức thu LPTB hiện hành đối với nhà, đất là 0,5%. Trên giá trị nhà, đất tính LPTB (tối đa không quá 500 triệu đồng).
Giá tính LPTB nhà, đất là do giá UBND cấp tỉnh ban hành.
Ghi nợ LPTB
Ghi nợ LPTB đối với đất đối với các trường hợp đang ở nhưng chưa có đủ giấy tờ nhà, đất nay được cấp GCN quyền sở hữu, sử dụng nhà, đất ở. Trường hợp được ghi nợ LPTB nếu chuyển nhượng, chuyển đổi nhà, đất thì phải nộp đủ số LPTB còn nợ trước khi chuyển nhượng, chuyển đổi.
Nhà đất được miễn LPTB
Nhà ở, đất ở của hộ nghèo; nhà ở, đất ở của người dân tộc thiểu số ở các xã, phường, thị trấn thuộc vùng khó khăn; nhà ở, đất ở của hộ gia đình, cá nhân ở các xã thuộc chương trình phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn, miền núi, vùng sâu, vùng xa; nhà ở, đất ở của hộ gia đình, cá nhân đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
Nhà, đất của các cơ sở thực hiện xã hội hóa trong các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề; y tế; văn hóa; thể dục thể thao; môi trường theo quy định của pháp luật đăng ký QSDĐ, QSHN phục vụ cho các hoạt động này.
Nhà, đất của cơ sở ngoài công lập đăng ký QSDĐ, QSHN phục vụ cho các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo; y tế; văn hóa; thể dục thể thao; khoa học và công nghệ; môi trường; xã hội; dân số, gia đình, bảo vệ chăm sóc trẻ em theo quy định của pháp luật.
Nhà, đất của doanh nghiệp khoa học và công nghệ đăng ký QSDĐ, QSHN theo quy định của pháp luật.
(Còn tiếp)
ThS Nguyễn Thành Hưng
Vụ Chính sách, Tổng cục Thuế
