GS.TS Lê Hồng Hạnh, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp). Ảnh: Đ.X

Ngày 18/10, Hội Luật gia Việt Nam phối hợp Chi hội Luật gia Văn phòng Quốc hội tổ chức hội thảo góp ý Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) với chủ đề “Hoàn thiện chính sách tài chính về đất đai và phát triển thị trường quyền sử dụng đất”.

Chỉ cần một quyết định của chủ tịch tỉnh là giá đất sẽ thay đổi

GS.TS Lê Hồng Hạnh, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) cho rằng, Luật Đất đai phải tạo được cơ chế xác định giá đất chuẩn xác.

Dẫn vấn đề đấu thầu các dự án có sử dụng đất, ông Hạnh cho rằng, ở Việt Nam, việc đấu thầu hiện nay chỉ tập trung vào đất mà không tập trung vào các thông số khác của dự án. Trong khi chỉ cần một “thao tác nhỏ”, một quyết định của chủ tịch tỉnh là giá đất sẽ thay đổi.

Từ đó, ông Hạnh nhấn mạnh, nếu không có được cơ chế xác định giá đất gắn với cung - cầu thì "những quy định về đấu thầu dự án sử dụng đất, đấu giá sử dụng đất còn luẩn quẩn, sẽ là cội nguồn của tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm”.

Hội thảo về chính sách tài chính đất đai do ông Trần Công Phàn, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Hội Luật gia Việt Nam và ông Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội chủ trì. Ảnh: Đ.X

PGS.TS Nguyễn Thị Nga, Trưởng Bộ môn Luật Đất đai, Trường Đại học Luật Hà Nội nêu tình trạng hiện nay các quy định về thẩm quyền định giá đất chưa rành mạch dẫn đến “mỗi địa phương một cách hiểu, một cách làm”.

Theo bà Nga, việc thẩm định giá đất và quyết định khung giá đất chưa đảm bảo khách quan và bám sát thị trường do có sự chồng chéo. Bởi, Sở Tài nguyên Môi trường là cơ quan tham mưu, UBND cấp tỉnh quyết định về giá đất, hai cơ quan này “khác nhau nhưng cơ bản là một”.

“Rõ ràng đang thiếu vai trò của các tổ chức tư vấn xác định giá đất độc lập”, bà Nga đánh giá và đề nghị, cần hướng tới việc bảo đảm tính độc lập của hội đồng thẩm định giá đất.

Ngoài ra, PGS.TS Nguyễn Thị Nga cho rằng, cần bổ sung thêm vai trò của cơ quan tài chính, mà trước hết là Sở Tài chính tại các địa phương trong thẩm định giá đất, chứ không thể duy trì trạng thái “độc quyền” của Sở Tài nguyên Môi trường.

Cán bộ ngồi vị trí định giá đất thì không được ngồi vị trí thẩm định giá đất

Chia sẻ quan điểm này, ông Phạm Hữu Nghị, chuyên gia Viện Nhà nước - Pháp luật cho rằng, trong lúc chờ thiết kế “lộ trình” định giá đất theo nguyên tắc thị trường như mong muốn thì việc có thể làm được ngay là đảm bảo tính độc lập, trung thực, khách quan của các tổ chức thẩm định, quyết định giá đất.

Theo ông Nghị, một khi cán bộ đã ngồi ở vị trí định giá đất thì không được ngồi ở vị trí thẩm định giá đất. “Đã làm chức trách thẩm định thì không được quyền quyết định giá đất”, chuyên gia này nêu quan điểm.

Ông Phan Thanh Lâm Tạp chí Pháp luật và Phát triển cũng cho rằng, cơ quan xây dựng giá đất và thẩm định giá đất không thể là một vì sẽ dẫn đến hiện tượng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”.

“Thông thường trình và thẩm định khác nhau, và người quyết định giá đất sẽ trên cơ sở của 2 người này, có thể nghe thêm đơn vị thứ 3. Chứ không thể chỗ nào quan trọng lại xuất hiện được”, ông Lâm phân tích.

Ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội

Chung mối quan tâm, ông Nguyễn Văn Phúc, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, cần nghiên cứu kỹ thành phần của hội đồng thẩm định giá đất để hội đồng này đảm bảo khách quan, minh bạch trong hoạt động.

Ông Phúc đặc biệt nhấn mạnh, dự thảo luật cần quy định cụ thể về trình tự thủ tục để trình HĐND quyết định về bảng giá đất. Và khi HĐND đã là cơ quan quyết định thì cũng không nên tham gia vào thành phần Hội đồng thẩm định giá đất. Ngoài ra, Mặt trận Tổ quốc, hay công an cũng không cần có mặt trong hội đồng thẩm định.

Tại kỳ họp thứ 4 (khai mạc vào ngày 20/10), Quốc hội cũng sẽ thảo luận cho ý kiến lần đầu Dự án Luật Đất đai (sửa đổi).