TS Đỗ Quốc Văn, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ cho biết, tham nhũng vặt thì diễn ra tràn lan, phổ biến, trong mọi hoàn cảnh

Đó là thông tin được đưa ra tại Hội thảo “Bước đầu tiếp cận kết quả 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng qua một số lĩnh vực” do Viện Chính sách công và Pháp luật phối hợp với Tổ chức Hướng tới minh bạch tổ chức sáng ngày 28/6.

Tham nhũng “phổ biến” và “rất phổ biến”

Theo TS Đỗ Quốc Văn, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ, công tác phòng, chống tham nhũng 10 năm qua đã đạt được những kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, “tình hình tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp. Công tác phát hiện, xử lý tham nhũng chưa đáp ứng yêu cầu, số vụ việc, vụ án tham nhũng được phát hiện còn ít, một số vụ việc xử lý còn kéo dài, chưa nghiêm.

Thu hồi tài sản tham nhũng đạt kết quả thấp, gây tâm lý bức xúc và hoài nghi trong xã hội về quyết tâm phòng, chống tham nhũng của Đảng và nhà nước ta”.

Gần đây nhất, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII cũng nhận định vắn tắt “tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi”.

Kết quả khả sát 1.098 người thuộc 3 nhóm đối tượng (cán bộ công chức, cán bộ doanh nghiệp, người dân) trên cả nước cũng cho thấy, tham nhũng càng ngày càng được nhiều người đánh giá là “phổ biến” và “rất phổ biến”.

Các nhóm đối tượng được khảo sát đều bình chọn tham nhũng là 1 trong 3 vấn đề nghiêm trọng nhất hiện nay, trong đó cán bộ công chức xếp tham nhũng là vấn đề số 1 trong các vấn đề kinh tế, xã hội, môi trường.

Hơn nữa, đa số những người được hỏi đều đánh giá tham nhũng không giảm trong 10 năm qua, việc thi hành biện pháp phòng ngừa tham nhũng hiệu quả còn hạn chế, nhất là các biện pháp tác động đến cá nhân.

Kê khai tài sản theo kiểu “trống giong cờ mở”

Từ thực tiễn thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng có thể thấy công khai, dân chủ còn nhiều hạn chế (chẳng hạn hoạt động cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản, đầu tư dự án, xây dựng...); còn tình trạng lạm dụng các quy định về bí mật nhà nước để không thực hiện công khai, minh bạch.

Ông Văn cho biết, cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập của những người có chức vụ, quyền hạn hiện rất yếu; việc kê khai tài sản, thu nhập được thực hiện một cách tràn lan, hình thức theo kiểu “trống giong cờ mở” mà không có sự lựa chọn; pháp luật chưa xử lý được tình huống tài sản tăng thêm mà không giải trình rõ nguồn gốc.

Toàn cảnh hội thảo

Đáng chú ý, hiện tượng cán bộ, công chức nhũng nhiễu, gây khó khăn cho nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ là phổ biến, nhất là tại cấp cơ sở. Tham nhũng vặt thì diễn ra tràn lan, phổ biến, trong mọi hoàn cảnh. Theo đó, các hành vi đưa và nhận hối lộ hầu như không loại trừ đối với người dân nào....

Công tác phát hiện, xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng còn hạn chế. Hiệu quả phát hiện tham nhũng qua thanh tra, kiểm tra, kiểm toán còn thấp.

“Việc xử lý các vụ án tham nhũng thường bị kéo dài, tội phạm tham nhũng được cho hưởng án treo còn chiếm tỷ lệ cao, tài sản bị tham nhũng, gây thiệt hại do tham nhũng được thu hồi và bồi thường còn rất hạn chế”, ông Văn thông tin.

Tham nhũng “trốn” được nhờ luật còn bất cập

Những tồn tại, hạn chế trong cuộc chiến chống tham nhũng xuất phát từ chính những bất cập của Luật Phòng, chống tham nhũng như việc xử lý hành chính hành vi tham nhũng là khoảng trống rất lớn và hầu như chưa được thực hiện.

Nhất là, luật chưa quy định rõ về tài sản tăng thêm không rõ nguồn gốc và phương thức xử lý đối với những tài sản này.

Pháp luật cũng chưa quy định rõ thu hồi tài sản tham nhũng ở trong nước và có yếu tố nước ngoài; chưa quy định rõ các trường hợp thu hồi tài sản tham nhũng trước và sau khi có bản án có hiệu lực pháp luật…

Do đó, đến 87,3% người dân được hỏi đề nghị sửa đổi căn bản các quy định về kê khai tài sản, thu nhập theo hướng thà ít mà tốt, đồng thời áp dụng nhiều biện pháp để minh bạch hóa tài sản.

Theo các chuyên gia, sửa Luật Phòng, chống tham nhũng cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa tham nhũng trong cả khu vực nhà nước và ngoài nhà nước một cách toàn diện, sâu rộng như mô hình cơ quan phòng, chống tham nhũng; các biện pháp nhận diện và kiểm soát xung đột lợi ích.

Xây dựng và tuân thủ các nguyên tắc liêm chính trong hoạt động kinh doanh; thực hiện các biện pháp và cơ chế thu hồi tài sản tham nhũng hiệu quả…

Tổ chức Hướng tới minh bạch cũng đề xuất, sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng cần củng cố, nâng cao hiệu quả của các quy định về phòng ngừa tham nhũng.

Cùng với đó, “quy định các biện pháp cụ thể để khuyến khích sự tham gia đông đảo, tích cực của nhân dân và sức mạnh của toàn xã hội trong đấu tranh chống tham nhũng”, bà Đào Nga, Giám đốc Tổ chức Hướng tới minh bạch nói.

Thảo Nguyên