Theo ông K: “Chiều tối ngày 7/9/2015, ông L. biết những người trong gia đình tôi đi vắng, ở nhà chỉ có một mình H. nên đã lẻn vào, dụ dỗ, cho cháu H 10.000 đồng rồi quan hệ tình dục với cháu. Khoảng 7 giờ tối, khi vợ tôi về đến nhà, thấy cửa phía trước đóng và bên trong tối điện. Vợ tôi đi về cửa phía sau nhà và bắt gặp ông L. đang vội vã đi từ nhà chính ra lối cửa sau. Lúc đầu vợ tôi cũng không mấy nghi ngờ vì về mặt họ hàng thì cháu H. còn phải gọi bằng “ông”. Nhưng linh tính cảm thấy có điều gì không ổn, nên vợ tôi gặng bắt cháu H. phải nói sự thật ông L. đã làm những gì với cháu”.

Sau khi biết con gái mình bị ông L. xâm hại tình dục, ông K. đã tố cáo đến các cơ quan có thẩm quyền với tài liệu ban đầu là biên bản đề ngày 13/9/2015 do cơ sở thôn xóm lập, ghi lại sự việc, có chữ ký của ông L. cùng đại diện hai bên gia đình. Biên bản ghi lời kể của cháu H. cho thấy ông L. đã có hành vi giao cấu với H. Tuy nhiên, ông L. chỉ thừa nhận ông “ôm hôn cháu là sai” và xin lỗi bố mẹ H cùng hai bên gia đình và cho rằng “không có hành vi giao cấu” với cháu.

Ngay hôm sau, ngày 14/9/2015, cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an huyện T. “nhập cuộc”, kiểm tra, xác minh vụ việc, ghi lời khai của cháu H. với sự có mặt giám hộ của bố cháu. Tiếp đó, ngày 18/9/2015, Cơ quan điều tra, Công an huyện đã đưa cháu H. đi giám định tại Bệnh viện Phụ sản tỉnh.

H nói cháu “có” bị xâm hại tình dục nhưng ông L. lại nói “không”! Xin hỏi:

Làm thế nào để xác định sự thật nếu đây là một vụ án hình sự?

Ý kiến của chúng tôi:

Để xác định sự thật trong vụ án hình sự, cần phải có chứng cứ. Tại Điều 64, Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định:

1. Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định mà Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát và Toà án dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội cũng như những tình tiết khác cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án.

2. Chứng cứ được xác định bằng:

A) Vật chứng;

B) Lời khai của người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo;

C) Kết luận giám định;

D) Biên bản về hoạt động điều tra, xét xử và các tài liệu, đồ vật khác.

Căn cứ quy định nêu trên, trong vụ việc này, chỉ có “lời khai của người bị hại” (cháu H) và “kết luận giám định” của Bệnh viện Phụ sản tỉnh mới được xem là chứng cứ để các cơ quan tiến hành tố tụng xác định sự thật của vụ án. “Biên bản sự việc” do cơ sở thôn xóm lập ghi lại lời nói của cháu H. và của ông L. là tài liệu ban đầu, về mặt pháp lý, không được xem là chứng cứ trong vụ án hình sự.

Tuy nhiên, cần lưu ý, không phải bất cứ lời khai nào của người bị hại cũng được pháp luật tố tụng hình sự dùng làm chứng cứ trong vụ án hình sự. Tại Khoản 2, Điều 68, Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định: “Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người bị hại trình bày, nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó”. Như vậy, lời khai của cháu  H. chỉ có giá trị pháp lý khi người bị hại “nói rõ vì sao biết được tình tiết đó”.

Do sự việc xảy ra khi cháu H. mới được hơn 10 tuổi (đương sự chưa thành niên) nên theo quy định của pháp luật, bố cháu (ông K) “có quyền có mặt khi cơ quan tiến hành tố tụng lấy lời khai của người mà mình bảo vệ” (mục d, Khoản 3, Điều 59, Bộ luật Tố tụng Hình sự.

Luật gia, Nhà báo Nguyễn Chấn