Thí sinh dự thi vào Trường THPT Lê Quý Đôn Hà Đông năm 2026. Ảnh: HH

Kỳ thi áp lực với tỷ lệ chọi cao

Năm học tới, tổng chỉ tiêu tuyển sinh vào 127 trường công lập tại Hà Nội chỉ khoảng 82.700 học sinh. Điều này đồng nghĩa với việc sẽ có khoảng 56% học sinh có cơ hội đặt chân vào trường công lập, số còn lại sẽ lựa chọn các lối rẽ khác như trường ngoài công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc học nghề.

Để bảo đảm cho một kỳ thi có quy mô lớn chưa từng có diễn ra an toàn, minh bạch và thuận lợi, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội đã huy động 18.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên để phục vụ tại 224 điểm thi với hơn 5.300 phòng thi trên khắp địa bàn thành phố.

Những con số thống kê và tỷ lệ chọi tại các trường top đầu như THPT Yên Hòa (1 chọi 3,36) hay THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông (1 chọi 3) cho thấy, độ căng thẳng, áp lực của kỳ thi.

Em Triệu Minh Vũ, học sinh Trường THCS Lê Lợi cho biết, suốt hai tháng qua, lịch trình của em gói gọn trong ba việc: học trên lớp, học thêm và tự ôn tập tại nhà. Chuyện học đến 1, 2 giờ sáng đã trở thành thói quen. Đôi lúc em cảm thấy mệt và áp lực, nhưng nghĩ đến kỳ vọng của bản thân và sự chăm sóc của bố mẹ, em lại tự nhủ phải cố gắng thêm.

Mục tiêu của em là đỗ nguyện vọng 1 vào Trường THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông, một ngôi trường có tỷ lệ chọi rất cao với tỷ lệ 1/3 - đứng top 2 thành phố và điểm chuẩn những năm trước luôn nằm trong top 3 nên em không cho phép mình lơ là dù chỉ một ngày.

Trái với Minh Vũ, em Bạch Khánh Vy, học sinh Trường Marie Curie cơ sở Hà Đông chia sẻ: Bản thân em không quá đặt nặng việc phải đỗ trường công bằng mọi giá, mà quan trọng là em được trải nghiệm và vượt qua giới hạn của chính mình.

Em bước vào kỳ thi với tâm lý khá thoải mái. Bố mẹ em không tạo áp lực, nói rằng chỉ cần em làm hết sức mình là được. Để chắc chắn cho việc học ở bậc THPT, em đã thi và đỗ vào hệ thống Trường Marie Curie cơ sở Hà Đông.

Là phụ huynh có con tham dự kỳ thi lớp 10 năm nay, anh Lưu Minh Hải (Thanh Liệt) chia sẻ: Gia đình tôi thống nhất không đặt nặng áp lực trường công lên vai con. Đúng là vào được trường công lập top đầu thì rất tốt, nhưng đó không phải là con đường duy nhất để thành công.

Để “sơ cua” gia đình đã cho con thi các trường ngoài công lập, cháu cũng đã đỗ vào hệ thống trường Ngôi sao Hoàng Mai. Trước ngày thi quan trọng tôi động viên con cứ làm hết sức mình, dù kết quả thế nào, bố mẹ cũng luôn tự hào và đồng hành cùng con.

Phụ huynh động viên con trước khi vào làm bài thi môn Ngữ văn sáng 30/5. Ảnh: HH

Đa dạng lối rẽ, mở rộng tương lai cho tuổi 15

Ghi nhận thực tế đã cho thấy có sự chuyển biến trong tâm lý của phụ huynh và học sinh khi thay đổi quan điểm: trường công không phải là “cánh cửa” duy nhất cho con em mình.

Khi “cánh cửa” trường công khép lại, cũng là lúc nhiều cánh cửa khác mở ra để chào đón các em. Hiện nay, bên cạnh khối trường công lập, các sĩ tử Hà Nội có rất nhiều lựa chọn thay thế mang tính thực tiễn cao.

Ngoài trường THPT công lập, Hà Nội còn có trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và các cơ sở đào tạo nghề có chương trình THPT.

Năm học 2026-2027, thành phố đã giao 89 trường tư thục tuyển 817 lớp với trên 34.000 học sinh; giao 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tuyển 262 lớp với 11.675 học viên.

Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có liên kết giảng dạy chương trình văn hóa THPT cũng tham gia tuyển sinh.

Đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội khẳng định, sẽ bảo đảm đủ chỗ học cho tất cả học sinh tốt nghiệp THCS có nhu cầu tiếp tục học lên.

Khi xã hội ngày càng đề cao kỹ năng và năng lực thực tiễn, việc lựa chọn con đường học tập đa dạng, linh hoạt có thể giúp học sinh đến đích nhanh hơn với nhiều cơ hội phát triển bền vững.

Hiện, nhiều trường tư thục tại Hà Nội đã khẳng định được uy tín với cơ sở vật chất hiện đại, chương trình học chú trọng kỹ năng sống, ngoại ngữ và các hoạt động trải nghiệm thực tế như: Hệ thống Trường Marie Curie, hay Ngôi Sao, Lương Thế Vinh…

Bên cạnh đó, mô hình đào tạo song bằng (hệ 9+), học nghề tại các trường cao đẳng cũng là hướng xu hướng được nhiều gia đình lựa chọn.

TS Lê Danh Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (phường Xuân Phương) chia sẻ, những năm gần đây, mô hình học song bằng, vừa học văn hóa THPT, vừa học nghề đang trở thành lựa chọn của nhiều phụ huynh và học sinh.

Không phải học sinh nào cũng phù hợp với con đường học thuật thuần túy. Có những em có năng lực thực hành, tư duy kỹ thuật rất tốt. Khi được học đúng sở trường, các em trưởng thành nhanh hơn và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Cũng theo TS Lê Danh Quang, nhiều doanh nghiệp hiện nay không còn quá đặt nặng bằng cấp hình thức mà ưu tiên kỹ năng thực tế và khả năng làm việc ngay sau đào tạo.

Thực tế cho thấy, nhiều học sinh từng mặc cảm vì “trượt công lập” bậc THPT nhưng sau khi học nghề lại thay đổi rõ rệt, có việc làm ổn định và tự tin hơn vào bản thân.

Theo số liệu mà Sở GD&ĐT Hà Nội công bố, trong ngày làm thủ tục dự thi lớp 10, có 615 thí sinh vắng mặt, nhiều hơn 120 em so với năm ngoái. Sở GD&ĐT nhận định, số thí sinh không đến làm thủ tục dự thi có thể xác định đi học nghề, học trường tư thục...

Thực tế đã chứng minh, trường công không phải là "cánh cửa" duy nhất quyết định tương lai của tuổi 15. Dù lựa chọn trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hay rẽ hướng sang học nghề, mỗi lối đi đều mở ra những cơ hội phát triển bền vững.

Suy cho cùng, thành công chưa bao giờ được định nghĩa bởi "nhãn mác" của ngôi trường cấp ba, mà được định đoạt bởi tinh thần tự học, ý chí cầu tiến và một môi trường thực sự phù hợp với năng lực của chính các em.