Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 156/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 31 ngày 10/4/2019 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tố cáo. Một trong những điểm mới chú ý là quy định đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm pháp luật về tố cáo.

Người giải quyết tố cáo vi phạm có thể bị kỷ luật cảnh cáo, buộc thôi việc

Nghị định số 156 đã sửa đổi, bổ sung Điều 21 quy định nguyên tắc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm pháp luật về tố cáo.

Theo quy định mới, người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo và người tố cáo là cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm pháp luật về tố cáo thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Đáng chú ý, Nghị định số 156 cũng sửa đổi, bổ sung Điều 22 về xử lý kỷ luật đối với người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo.

Cụ thể, người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo sẽ bị kỷ luật khiển trách nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm bảo vệ người tố cáo dẫn đến việc người tố cáo bị trả thù, trù dập.

Hình thức kỷ luật khiển trách cũng được áp dụng với trường hợp cản trở, gây khó khăn, phiền hà cho người tố cáo; thiếu trách nhiệm trong việc giải quyết tố cáo; bao che cho người bị tố cáo.

Người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo sẽ bị kỷ luật cảnh cáo khi đã bị kỷ luật khiển trách mà tái phạm.

Họ cũng sẽ bị kỷ luật cảnh cáo nếu tiết lộ họ tên, địa chỉ, bút tích của người tố cáo và những thông tin khác làm lộ danh tính của người tố cáo, trừ trường hợp người tố cáo từ chối biện pháp bảo vệ bí mật thông tin.

Hình thức kỷ luật cảnh cáo cũng được áp dụng với hành vi cố ý không thụ lý tố cáo, không ban hành kết luận nội dung tố cáo; không quyết định xử lý tố cáo theo thẩm quyền hoặc không kiến nghị người có thẩm quyền xử lý tố cáo.

Người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo cũng bị kỷ luật cảnh cáo nếu lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong việc giải quyết tố cáo để thực hiện hành vi trái pháp luật; đe dọa, mua chuộc, trả thù, trù dập, xúc phạm người tố cáo.

Trường hợp không áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo thuộc thẩm quyền dẫn đến việc người tố cáo bị trả thù, trù dập gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến dưới 61%, thì người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo cũng bị kỷ luật cảnh cáo.

Người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý sẽ bị kỷ luật cách chức nếu đã bị xử lý kỷ luật cảnh cáo theo quy định trên mà tái phạm.

Họ cũng bị kỷ luật cách chức nếu không áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo thuộc thẩm quyền dẫn đến việc người tố cáo bị trả thù, trù dập gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến dưới 61%.

Hình thức kỷ luật buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm áp dụng đối với người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo khi họ đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cách chức đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc cảnh cáo đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý mà tái phạm.

Hình thức kỷ luật này cũng được áp dụng với hành vi cố ý không giải quyết hoặc cố ý giải quyết tố cáo trái pháp luật gây mất ổn định, an ninh, trật tự xã hội; cố ý bỏ qua các bằng chứng, bỏ lọt các thông tin, tài liệu hoặc làm mất, làm sai lệch hồ sơ, tài liệu vụ việc tố cáo trong quá trình giải quyết tố cáo, dẫn đến xác định sai hành vi vi phạm, mức độ vi phạm của người bị tố cáo theo hướng giảm nhẹ hoặc loại trừ trách nhiệm; bao che cho người bị tố cáo gây mất ổn định, an ninh, trật tự xã hội.

Ngoài ra, người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo, người tiếp nhận tố cáo sẽ bị kỷ luật buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm nếu không áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo thuộc thẩm quyền làm cho người tố cáo bị trả thù, trù dập dẫn đến thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên hoặc bị chết.

Cán bộ lợi dụng tố cáo để bịa đặt, đả kích có thể bị kỷ luật buộc thôi việc

Nghị định số 156/2026 cũng sửa đổi, bổ sung Điều 23 về xử lý kỷ luật đối với người tố cáo là cán bộ, công chức, viên chức.

Theo đó, người tố cáo biết rõ việc tố cáo là không đúng sự thật nhưng vẫn tố cáo; lôi kéo, kích động, dụ dỗ người khác tố cáo sai sự thật sẽ bị kỷ luật khiển trách.

Họ cũng sẽ bị kỷ luật khiển trách nếu biết vụ việc đã được cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết đúng chính sách, pháp luật nhưng vẫn tố cáo mà không có bằng chứng chứng minh nội dung tố cáo.

Người tố cáo là cán bộ, công chức, viên chức sẽ bị kỷ luật cảnh cáo nếu đã bị xử lý kỷ luật khiển trách mà tái phạm; cưỡng ép, mua chuộc người khác tố cáo sai sự thật; sử dụng họ tên của người khác để tố cáo.

Hình thức kỷ luật cách chức áp dụng đối với người tố cáo giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý khi đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo mà tái phạm.

Trường hợp người tố cáo giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý mà sử dụng họ tên của người khác để tố cáo làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc gây mất đoàn kết nội bộ, thì cũng bị kỷ luật cách chức.

Hình thức kỷ luật buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm áp dụng với người tố cáo khi đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cách chức đối với người tố cáo giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc cảnh cáo đối với người tố cáo không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý mà tái phạm.

Trường hợp người tố cáo lợi dụng quyền tố cáo để tuyên truyền chống Nhà nước, xâm phạm lợi ích của Nhà nước; gây rối an ninh, trật tự công cộng; lợi dụng việc tố cáo để xuyên tạc sự thật, vu khống, tố cáo bịa đặt, đả kích, chia rẽ bè phái, gây mất đoàn kết nội bộ, tố cáo nhiều lần có dụng ý xấu, thì cũng bị kỷ luật buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm.

Nghị định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.