Các vấn đề về biên chế giáo viên, công khai các khoản thu đầu năm học, giảm áp lực thi cử được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chỉ đạo rõ tại cuộc họp triển khai kết quả buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục và đào tạo, ngày 26/6.

Cả nước còn thiếu hơn 110.000 giáo viên cấp mầm non và phổ thông

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, triển khai thực hiện Nghị quyết số 71 và các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã rà soát, điều chỉnh các tiêu chuẩn, chất lượng, đội ngũ và định hướng phát triển hệ thống.

Toàn cảnh buổi làm việc. Ảnh: Thu Sa

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng thực hiện phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động cho cơ sở giáo dục, người đứng đầu và giáo viên, đi đôi với nâng cao trách nhiệm giải trình; sắp xếp lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp, khắc phục tình trạng phân tán, trùng lắp, chất lượng thấp, tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp…

Về biên chế, tính đến hết năm học 2025-2026, có 1.277.297 giáo viên mầm non, phổ thông và 98.477 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông. Cả nước hiện còn thiếu 110.930 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định.

Để chuẩn bị năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ.

Trong đó, Bộ đang triển khai kiểm soát việc dạy thêm, học thêm; giảm áp lực thi cử, học tập; chấn chỉnh vấn đề lạm thu đầu năm học; hướng dẫn các địa phương để bảo đảm đủ giáo viên cho năm học mới...

Tuy nhiên, tình trạng thiếu giáo viên; thiếu phòng học, thiếu phòng học bộ môn, thiết bị dạy học và hạ tầng số chưa được giải quyết dứt điểm.

Trong khi đó, năng lực thực thi quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp xã sau sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp chưa đồng đều; nhiều nơi cán bộ phụ trách giáo dục kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, thiếu kinh nghiệm chuyên môn.

Ghi nhận nỗ lực của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhưng Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu lưu ý cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa.

“Chúng ta tập trung chủ yếu vào việc hoàn thiện thể chế, chuẩn bị chính sách và ban hành văn bản. Còn sự chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, từng lớp học, trong đời sống của giáo viên, trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên và niềm tin của phụ huynh thì chưa thực sự rõ nét”, lãnh đạo Chính phủ nói.

Câu chuyện này, theo Phó Thủ tướng, không phải chỉ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mà là của toàn ngành giáo dục và cả hệ thống, trong đó vai trò của địa phương rất quan trọng.

Ông yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Ban Tổ chức Trung ương và các địa phương báo cáo chi tiết số liệu thừa, thiếu giáo viên sau khi các địa phương thực hiện phân bổ biên chế năm 2026.

Trên cơ sở đó, Bộ đề xuất phương án giải quyết cho năm học 2026-2027; báo cáo Thủ tướng trước ngày 10/7.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu. Ảnh: Thu Sa

Về lâu dài, theo Phó Thủ tướng, cần nghiên cứu phương án đổi mới cơ chế quản lý biên chế giáo viên. Trong đó, cần tính toán tổng thể gắn với việc sắp xếp các cơ sở giáo dục; rà soát lại các quy định về chế độ làm việc của giáo viên và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập.

Công khai thống nhất trên toàn quốc các khoản thu đầu năm học

Để chuẩn bị khai giảng năm học mới, lãnh đạo Chính phủ quán triệt yêu cầu rà soát kỹ từng nội dung: giáo viên, phòng học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, an toàn trường học và những học sinh có nguy cơ bỏ học để có một “bức tranh”.

Các địa phương cần cam kết và chịu trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ khai giảng năm học mới, theo Phó Thủ tướng.

Về vấn đề lạm thu, Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu ban hành mẫu công khai thống nhất trên toàn quốc về các khoản thu đầu năm học, trong đó phân biệt rõ khoản thu bắt buộc, khoản thu dịch vụ và khoản đóng góp tự nguyện.

“Cần nghiên cứu lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, ép học thêm, dạy thêm trá hình; đồng thời, công khai quy trình và thời hạn xử lý phản ánh”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Nhấn mạnh việc giảm áp lực học tập và thi cử cho học sinh, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát tổng thể chương trình, nội dung dạy học, kiểm tra, đánh giá theo tinh thần cắt giảm tối đa những yêu cầu, thủ tục, hồ sơ không cần thiết.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn. Ảnh: Thu Sa

Đáng chú ý, theo Phó Thủ tướng, cần nghiên cứu cắt giảm những môn học không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ rất tích cực cho việc dạy và học.

“Cần chủ động lựa chọn phương án tổ chức thi cử, vừa giảm áp lực cho học sinh, vừa bảo đảm chất lượng và sự công bằng”, Phó Thủ tướng nói.

An toàn trường học cũng là vấn đề quan trọng được Phó Thủ tướng đề nghị.

Theo ông, phải xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường; mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử trong và xung quanh trường học; đẩy mạnh triển khai mô hình trường học không ma túy.

Đi kèm với đó, cần tăng cường kiểm tra, xử lý các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm tại các hàng quán trước cổng trường và ngay trong các trường; quan tâm nhiều hơn đến giáo dục thể chất và các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao trong trường học.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng chỉ đạo rà soát ngay thực trạng đội ngũ công chức phụ trách giáo dục cấp xã; chuyển đổi số, tăng cường công tác truyền thông.