Chiều 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, sửa đổi lần này, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách lớn.

Giá đất sẽ do Nhà nước quyết định

Một là đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, số hóa, đơn giản hóa hệ thống quy hoạch phù hợp tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; nâng cao chất lượng quy hoạch, kiểm soát chặt việc điều chỉnh quy hoạch và ưu tiên quỹ đất cho kết cấu hạ tầng, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế và các động lực tăng trưởng mới.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. Ảnh: quochoi.vn

Hai là hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch; quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất.

Chính phủ cũng hoàn thiện cơ chế khai thác quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư và ưu tiên đất cho giáo dục, y tế, nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và các lĩnh vực ưu tiên phát triển.

Ba là hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân và nhà đầu tư; rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế linh hoạt đối với dự án trọng điểm, cấp bách và trường hợp có sự đồng thuận cao của người dân.

Thứ tư là đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển về đất đai. Giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, công khai, minh bạch.

Nhóm chính sách thứ năm là hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất theo hướng khơi thông nguồn lực tài nguyên thông qua mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích, khai thác không gian đa chiều, không gian trên cao và lấn biển, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai…

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Thứ sáu là đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Thứ bảy là đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục bằng được tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm suy thoái…

Cần rõ tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai 2024.

Liên quan nội dung thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ về sự cần thiết, căn cứ đề xuất các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đối với các dự án đầu tư kinh doanh mới được bổ sung.

Theo ông Mãi, Thường trực Ủy ban đề nghị quy định theo hướng rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: quochoi.vn

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ lưỡng các trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư bởi chính sách này có tác động lớn đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung một số yêu cầu với trường hợp thu hồi đất, như phải phê duyệt phương án sơ bộ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; có phương án tạm cư; có cam kết về mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi thu hồi đất…

Về cơ chế tài chính về đất đai, giá đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tách bạch xác định giá đất (công cụ kinh tế để quản lý và điều tiết nguồn lực đất đai) với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (chính sách bảo đảm an sinh và quyền lợi của người dân khi thu hồi đất).

Việc ban hành hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường cùng với bảng giá đất, bỏ quy định về giá đất cụ thể, theo cơ quan thẩm tra, sẽ tạo sự thuận lợi, đơn giản, chủ động cho phía cơ quan Nhà nước.

Tuy nhiên, việc xây dựng phương pháp định giá có tính khoa học để bảo đảm tính khả thi, cũng như các địa phương tự ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường sẽ là một thách thức rất lớn.

Vì vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ quy định tại Luật những nội dung mang tính nguyên tắc về giá đất, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ trong quá trình tổ chức thực hiện.