Sáng 16/6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Toàn bộ quy trình lập pháp phải kiểm soát quyền lực

Nhìn lại các nhiệm kỳ qua, Chủ tịch Quốc hội cho biết, khối lượng lập pháp của Quốc hội không ngừng tăng lên.

Theo ông, Quốc hội khóa XV đã thông qua 151 luật (tăng gấp đôi so với khóa XII và XIV); riêng năm 2025 đã thông qua 89 luật cùng nhiều nghị quyết quan trọng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: P.Thắng

Qua đó, góp phần quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, và hoàn thành các chỉ tiêu phát triển.

Với nhiệm kỳ này, Quốc hội khóa XVI xác định có 192 nhiệm vụ lập pháp, trong đó Chính phủ chủ trì 171 nhiệm vụ.

Để nâng cao chất lượng luật, theo Chủ tịch Quốc hội, điểm xuất phát đầu tiên phải từ Chính phủ và các bộ, ngành. Ông lưu ý, hồ sơ, thủ tục phải đầy đủ, bảo đảm tiến độ và chất lượng trước khi trình Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm tra, xem xét.

“Toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn liền với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tuyệt đối không để xảy ra “lợi ích nhóm” hay “lợi ích cục bộ”, Chủ tịch Quốc hội quán triệt.

Nhấn mạnh việc thực hiện đổi mới tư duy lập pháp, Chủ tịch Quốc hội nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu mà còn phải kiến tạo tương lai; không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường.

“Phải chuyển mạnh mẽ từ trạng thái bị động chạy theo thực tiễn sang chủ động dẫn dắt lập pháp, có kế hoạch bài bản, làm theo quy trình mới, tư duy mới, ứng dụng công nghệ”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu phải thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế trong công tác xây dựng pháp luật vừa qua.

Trong đó, có việc chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ, nên xảy ra tình trạng xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét, như: Luật Đất đai, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Quy hoạch…

Hay tình trạng chậm ban hành văn bản như Luật Công đoàn có hiệu lực từ 1/7/2025 đến nay vẫn chưa ban hành đủ văn bản quy định chi tiết; Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực từ 1/7/2025 nhưng ngày 26/5/2026 mới ban hành Nghị định 185…

Không để luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư

Quán triệt phải khắc phục tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, nếu không khắc phục triệt để thì đây có thể là một “điểm nghẽn” trong tổ chức thi hành pháp luật.

Đề cập nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trước hết đề nghị các cơ quan, tổ chức khẩn trương triển khai theo yêu cầu, nhiệm vụ được phân công.

Toàn cảnh hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Ảnh: P.Thắng

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ lập pháp theo Kế hoạch 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hoàn thành trước 30/6.

“Cơ quan nào không hoàn thành, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ sẽ có ý kiến, kiểm điểm nghiêm túc”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Ông cũng nhắc lại yêu cầu, tại các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng phải trực tiếp chủ trì báo cáo và giải trình, không cử Thứ trưởng đi thay (trừ trường hợp Phó Thủ tướng đi thay).

Nếu Bộ trưởng vắng mặt không có lý do chính đáng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ hoãn họp, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ đây là quy chế làm việc, phải thực hiện nghiêm túc.

Theo định hướng, Chính phủ sẽ chủ trì thực hiện 171 trong tổng số 192 nhiệm vụ lập pháp của cả nhiệm kỳ.

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần khẩn trương hoàn thành việc rà soát, nghiên cứu sửa đổi các văn bản để kịp thời tháo gỡ rào cản, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng “2 con số”; vận hành thông suốt bộ máy theo mô hình chính quyền 3 cấp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần khẩn trương xây dựng các dự án để kiến nghị tổ chức kỳ họp không thường lệ nhằm giảm tải cho kỳ họp thứ hai, kỳ họp thứ ba của Quốc hội khóa XVI.

“Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẵn sàng họp các phiên không thường lệ, phiên chuyên đề về xây dựng pháp luật ngay trong tháng 8 này, nhưng phải có hồ sơ, có nội dung, bảo đảm tiến độ và chất lượng”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Yêu cầu các cơ quan soạn thảo văn bản luật lấy ý kiến thực chất các đối tượng chịu tác động, Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội tham gia phối hợp ngay từ đầu.

“Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban sẽ chịu trách nhiệm về chất lượng dự án luật cùng với đơn vị soạn thảo. Đủ điều kiện thì trình, không đủ điều kiện phải báo cáo”, Chủ tịch Quốc hội quán triệt và nhấn mạnh “không thể lơ mơ, qua loa, đại khái”.

Với tinh thần đổi mới, trách nhiệm cao của các cơ quan, tổ chức, Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển.