Tàu Hải cảnh Trung Quốc truy cản tàu Cảnh sát biển 4032 của Việt Nam, không cho tiếp cận giàn khoan Hải Dương 981. Nguồn: Cảnh sát biển Việt Nam

Chiều ngày 21/5, 54 tổ chức xã hội dân sự Việt Nam đã ra một tuyên bố chung về vấn đề Biển Đông. Tuyên bốn nêu rõ, quyền sống trong hòa bình là một quyền cơ bản của con người, dù người đó là người dân tộc thiểu số, di cư, phụ nữ hay trẻ em, người đó sống ở Việt Nam, Singapore, Thái Lan hay Trung Quốc. Trách nhiệm của các Chính phủ và các tổ chức quốc tế là đảm bảo hòa bình để nhân dân các nước mưu cầu hạnh phúc và thực hành quyền phát triển của mình.

Đây chính là đòi hỏi của luật pháp quốc tế mà các Chính phủ có trách nhiệm phải tuân thủ và cũng là tinh thần của Hiến chương Liên hợp quốc và Công ước Luật Biển quốc tế (UNCLOS, 1982), trong đó xác nhận quyền vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý kể từ đường cơ sở của quốc gia. 

Tuy nhiên, trong những năm vừa qua Chính phủ Trung Quốc liên tục có những tuyên bố và hành động đi ngược lại tinh thần của luật pháp quốc tế ở Biển Đông. Những tuyên bố chủ quyền vô căn cứ và hành vi xâm lấn mang tính áp đặt của Trung Quốc gây lo ngại cho nhiều nước trong khu vực ASEAN như Indonesia, Philippine, Malaysia và Brunei. 

Gần đây nhất, Trung Quốc đã đưa giàn khoan Hải Dương 981, cùng nhiều lực lượng có vũ trang hoạt động tại khu vực nằm sâu trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Hành động này vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, phá vỡ thỏa thuận “tất cả các bên cam kết kiềm chế thực hiện những hoạt động làm phức tạp hoặc leo thang tranh chấp và ảnh hưởng tới hòa bình và ổn định” như Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC, 2002) giữa Trung Quốc và các quốc gia thành viên ASEAN.

Bảo vệ hòa bình, duy trì an ninh và các quyền con người là mối quan tâm hàng đầu của nhân dân Việt Nam, nhân dân ASEAN, và cộng đồng quốc tế, 54 tổ chức xã hội dân sự Việt Nam kêu gọi: Chính phủ Trung Quốc ngay lập tức rút giàn khoan và các phương tiện vũ trang ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, tôn trọng chủ quyền của Việt Nam và an toàn của người dân, đặc biệt là hàng triệu ngư dân Việt Nam. Chính phủ Trung Quốc chấm dứt mọi hành vi vi phạm những quy tắc cơ bản của luật quốc tế, không có những hành động tương tự ở Biển Đông gây phương hại đến hòa bình, ổn định và an toàn hàng hải ở khu vực và quốc tế. 

Đồng thời đề nghị, Chính phủ Việt Nam kiên quyết phản đối và ngăn cản một cách hòa bình hoạt động xâm phạm trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Cập nhật thông tin thường xuyên về Biển Đông cho nhân dân, tạo điều kiện để nhân dân trong, ngoài nước, và bạn bè quốc tế tự do thể hiện quan điểm, cảm xúc phản đối hành động sai trái của Trung Quốc một cách hòa bình và không bạo động. 

54 tổ chức dân sự Việt Nam cam kết đoàn kết cùng với nhân dân Việt Nam, nhân dân thế giới, tiếp tục theo dõi những diễn biến tiếp theo và có những hành động thích hợp với tinh thần tôn trọng hòa bình và phẩm giá của con người.

Thảo Nguyên