Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng (giữa) và các đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh: Quang Hòa

Cùng tìm kiếm các giải pháp thực tiễn cho tương lai ASEAN

Phát biểu tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (AFF 2026), Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho rằng chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm” phản ánh đúng yêu cầu cấp thiết của khu vực trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những biến động sâu sắc về an ninh, kinh tế và phát triển.

Theo Thủ tướng Hun Manet, ASEAN cần nhìn nhận một cách tỉnh táo những thách thức hiện nay đối với hòa bình, ổn định và tăng trưởng, từ đó xác định các bước đi phù hợp nhằm củng cố hợp tác khu vực.

Ông nhấn mạnh, Diễn đàn là cơ hội quan trọng để các nước trao đổi thẳng thắn, đánh giá những vấn đề nổi lên và cùng tìm kiếm các giải pháp thực tiễn cho tương lai ASEAN.

Nhìn lại hành trình phát triển của Hiệp hội, Thủ tướng Campuchia đánh giá ASEAN đã chuyển mình từ một khu vực từng bị chia cắt bởi xung đột, khác biệt ý thức hệ và thiếu lòng tin trở thành một trong những khu vực ổn định và năng động nhất thế giới.

Thủ tướng Campuchia Hun Manet. Ảnh: Anh Bình

“Hòa bình ngày nay không thể được xem là điều hiển nhiên”, ông nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo những cuộc xung đột tại nhiều khu vực đang cho thấy tính chất ngày càng phức tạp của các thách thức an ninh hiện đại, từ chiến tranh mạng, cạnh tranh ủy nhiệm đến các chiến dịch thông tin.

Theo ông, những bất ổn này không chỉ tác động tới an ninh toàn cầu mà còn gây gián đoạn chuỗi cung ứng, làm gia tăng áp lực lạm phát, giá năng lượng và an ninh lương thực.

Thủ tướng Hun Manet đồng thời khẳng định Campuchia tiếp tục ủng hộ thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) mang tính thực chất, hiệu quả nhằm duy trì hòa bình và ổn định tại vùng biển có ý nghĩa chiến lược đối với toàn khu vực.

Thủ tướng Lào đưa ra bốn định hướng chiến lược cho tương lai ASEAN

Chia sẻ tại Diễn đàn, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone đánh giá AFF đã trở thành nền tảng quan trọng để các nước trao đổi quan điểm và tìm kiếm các cách tiếp cận chung nhằm giải quyết những thách thức mới nổi của khu vực và toàn cầu.

Theo Thủ tướng Lào, thế giới đang chứng kiến những biến động nhanh chóng và phức tạp với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, căng thẳng địa chính trị kéo dài và các cuộc xung đột tại nhiều khu vực.

Trong bối cảnh đó, ASEAN cần tiếp tục duy trì đoàn kết, tăng cường khả năng tự cường và phát huy vai trò trung tâm trên cơ sở các nguyên tắc nền tảng và phương thức ASEAN.

Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone. Ảnh: Quang Hòa

Đồng thời, ASEAN cần nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức mới nổi, bảo đảm tiếp tục là một nền tảng đáng tin cậy cho tham vấn, hợp tác và ngoại giao phòng ngừa, qua đó biến thách thức thành cơ hội vì lợi ích của khu vực.

Ông đưa ra bốn định hướng chiến lược cho tương lai ASEAN. Trước hết, ASEAN cần kiên định với các nguyên tắc cơ bản và phương thức ASEAN, duy trì vai trò dẫn dắt và thúc đẩy hợp tác đa phương vì hòa bình, ổn định và an ninh khu vực.

Thứ hai, ASEAN cần tăng cường khả năng tự cường để thích ứng với các xu hướng mới, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông Sonexay Siphandone, AI có thể trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực, nhưng cũng có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách phát triển nếu không được quản lý phù hợp.

Thứ ba, ASEAN cần thúc đẩy hội nhập và kết nối toàn diện, bao gồm kết nối đường bộ, đường sắt, hàng không, năng lượng và logistics.

Thủ tướng Lào đặc biệt nhấn mạnh các dự án kết nối chiến lược như tuyến cao tốc Vientiane - Hà Nội và dự án đường sắt Lào - Việt Nam dọc Hành lang Kinh tế Đông - Tây.

Thứ tư, ASEAN cần đẩy mạnh hợp tác về năng lượng sạch và bền vững nhằm bảo đảm an ninh năng lượng khu vực.

Thành công của ASEAN phải được đo bằng niềm tin của người dân

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định ASEAN đang đứng trước bước ngoặt quan trọng khi thế giới ngày càng phân mảnh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng đối mặt nhiều gián đoạn và biến đổi khí hậu tạo ra những sức ép lớn.

Theo Thủ tướng Thái Lan, trong khi nhiều khu vực trên thế giới đang trải qua bất ổn và xáo trộn, ASEAN có tiềm năng trở thành một trong những khu vực ổn định nhất toàn cầu, đồng thời là điểm đến hấp dẫn đối với các dòng đầu tư đang tìm kiếm môi trường phát triển an toàn và đáng tin cậy.

Ông cho rằng khả năng hài hòa lợi ích quốc gia với lợi ích khu vực chính là nền tảng giúp ASEAN duy trì ổn định, củng cố đoàn kết nội khối và trở thành đối tác được nhiều nước lớn lựa chọn hợp tác.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul. Ảnh: Quang Hòa

Nhấn mạnh yêu cầu duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình, Thủ tướng Anutin Charnvirakul khẳng định ASEAN cần thúc đẩy gắn kết nhiều hơn thay vì tạo thêm khoảng cách, ngay cả khi cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt.

Ông cũng đề cao yêu cầu đưa hợp tác khu vực gắn chặt hơn với lợi ích thiết thực của người dân.

Theo Thủ tướng Thái Lan, thành công của ASEAN không nên được đánh giá bằng số lượng hội nghị hay tuyên bố được thông qua mà phải được đo lường bằng mức độ an toàn, thịnh vượng và niềm tin của người dân vào tương lai.

ASEAN tiếp tục là hình mẫu về đối thoại, hợp tác

Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão lần đầu tiên tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN với tư cách thành viên chính thức của ASEAN, dấu mốc đặc biệt quan trọng.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với xung đột gia tăng, căng thẳng địa chính trị, những thách thức đối với luật pháp quốc tế và sự phát triển nhanh chóng của AI, Thủ tướng Xanana Gusmão cho rằng ASEAN tiếp tục là hình mẫu về đối thoại, hợp tác và khả năng dung hòa khác biệt.

Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão. Ảnh: Phạm Tuấn

Ông cho rằng chính sự đa dạng về lịch sử, văn hóa và thể chế đã trở thành nguồn sức mạnh giúp ASEAN duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực. Nhà lãnh đạo Timor-Leste kêu gọi ASEAN phát huy đoàn kết, bảo vệ luật pháp quốc tế và trở thành tiếng nói của hòa bình trong một thế giới ngày càng phân cực.

Đề cập đến AI, ông cảnh báo nguy cơ bất bình đẳng và tập trung quyền lực công nghệ vào tay một số ít quốc gia và doanh nghiệp, đồng thời nhấn mạnh ASEAN cần xây dựng các khuôn khổ hợp tác và quản trị số chung để bảo đảm công nghệ phục vụ con người và phát triển bao trùm.

ASEAN chủ động định hình tương lai của chính mình

Trong thông điệp ghi hình gửi tới Diễn đàn, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong việc tổ chức diễn đàn, đồng thời cho rằng ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt mang tính quyết định khi cạnh tranh chiến lược gia tăng, các chuẩn mực đa phương bị thách thức, chuỗi cung ứng đứt gãy và các công nghệ mới đang làm thay đổi nền kinh tế, xã hội cũng như môi trường an ninh.

Theo Tổng thống Marcos Jr., sức mạnh của ASEAN nằm ở khả năng tham vấn, hợp tác và cùng hành động.

Ông nhấn mạnh an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo đảm an toàn, phúc lợi cho công dân ASEAN là những ưu tiên cấp thiết của khu vực.

Tổng thống Philippines cho rằng các công nghệ mới, đặc biệt là AI, cần góp phần củng cố thay vì làm gia tăng chia rẽ xã hội.

“Con người phải luôn là trung tâm của quá trình chuyển đổi công nghệ”, ông nhấn mạnh.

Bày tỏ tin tưởng vào tương lai của ASEAN, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. khẳng định nếu tiếp tục duy trì sự đoàn kết, cách tiếp cận thực chất và lấy người dân làm trung tâm, ASEAN sẽ không chỉ ứng phó với tương lai mà còn có thể chủ động định hình tương lai của chính mình.