Toàn cảnh Hải Vân Quan, ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế

Hải Vân Quan nằm trên đỉnh đèo Hải Vân, thuộc địa phận thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế và phường Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu, TP. Đà Nẵng.

Hải Vân Quan là một đồn lũy quân sự trấn thủ tại đỉnh đèo Hải Vân. Đây là công trình chứa đựng nhiều giá trị về văn hóa, lịch sử và cũng là thắng cảnh nổi tiếng, góp phần vào sự phát triển du lịch của 2 địa phương.

Ngày 14/4/2017, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch xếp hạng Hải Vân Quan là Di tích cấp quốc gia theo Quyết định số 1531/QĐ-BVHTTDL.

Ngày 19/12/2021, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP. Đà Nẵng tổ chức lễ khởi công dự án Bảo tồn tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân Quan. Tổng mức đầu tư dự án hơn 42 tỷ đồng từ nguồn ngân sách TP. Đà Nẵng 50% và ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế 50%, thời gian thực hiện dự án đến hết năm 2023.

Ngày 25/7/2023, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế ra Quyết định số 1779/QĐ-UBND Thừa Thiên Huế về việc phê duyệt điều chỉnh dự án. 

Một góc Hải Vân Quan trầm mặc, uy nghi nhìn ra vịnh Lăng Cô. Vị trí bao quát cho thấy tầm quan trọng của thành lũy phòng thủ này vào thời Nguyễn. Ngày nay, nơi đây là điểm lý tưởng để tham quan, ngắm cảnh, xứng đáng với danh hiệu "thiên hạ đệ nhất hùng quan" vua Lê Thánh Tông đề tặng khi dừng chân ngắm cảnh tại đây.

Đến Hải Vân Quan du khách cho rằng, di tích có giá trị, nằm giữa cảnh quan kỳ vỹ với rừng, núi, biển, "chắc chắn trở thành điểm đến hút khách".

Đèo Hải Vân không chỉ là một danh thắng hùng vĩ vào bậc nhất nước ta - “Thiên hạ đệ nhất hùng quan” - mà còn là nơi chứng kiến bao nhiêu chiến tích oai hùng trong công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc trong suốt nhiều thế kỷ qua và đặc biệt là những chiến công ở nơi đây trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ (1946 - 1975).

Di tích Hải vân quan đã được công nhận là Di tích Quốc gia, việc bảo tồn, phục hồi, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích là hết sức cần thiết nhằm trả lại những giá trị vốn có của nó, góp phần gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc, phát triển kinh tế, phục vụ công tác xây dựng và bảo vệ đất nước trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế.

Cùng với Lăng Cô - Bạch Mã - Cảnh Dương, Hải Vân Quan là một điểm đang thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan thưởng ngoạn cảnh đẹp hùng vĩ của núi rừng và biển.