Áp lực lớn về giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm tại Thanh Hóa. Ảnh: Văn Thanh

Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của tỉnh Thanh Hóa lên tới 13.702,715 tỷ đồng, một con số lớn, thể hiện quyết tâm thúc đẩy tăng trưởng và hoàn thiện hạ tầng.

Tuy nhiên, tính đến ngày 15/3/2026, giá trị giải ngân mới đạt 750,890 tỷ đồng, tương đương 5,48% kế hoạch vốn năm và 5,56% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn cùng kỳ năm 2025.

Thực tế cho thấy, dù các chủ đầu tư đã có nhiều nỗ lực trong tổ chức triển khai, tiến độ giải ngân vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra. Trong tổng số 18 chủ đầu tư, có tới 16 đơn vị giải ngân chậm so với kế hoạch của UBND tỉnh Thanh Hóa. Đáng chú ý, trong 178 dự án được giao vốn, có tới 165 dự án chưa thực hiện giải ngân, chỉ 13 dự án có phát sinh khối lượng thanh toán.

Một trong những nguyên nhân chính kéo chậm tiến độ giải ngân là công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) chưa đáp ứng yêu cầu. Theo kế hoạch năm 2026, toàn tỉnh Thanh Hóa phải thực hiện GPMB 2.787,46 ha cho 667 dự án. Tuy nhiên, đến giữa tháng 3, mới thực hiện được 466,68 ha, đạt 16,74% kế hoạch.

Dù đã có một số địa phương làm tốt công tác này như Mường Lát, Xuân Chinh, Tân Dân, Trúc Lâm, Các Sơn… nhưng vẫn còn tới 75 đơn vị chưa có diện tích hoàn thành GPMB. Nguyên nhân chủ yếu do đang trong quá trình rà soát hồ sơ pháp lý, đo đạc, kiểm đếm và xác định giá đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ.

Đáng lo ngại, khi quý I/2026 sắp kết thúc, nhiều khâu then chốt như GPMB và giải ngân vốn vẫn chậm hơn cùng kỳ năm trước, mới đạt khoảng 85% kế hoạch tiến độ đề ra cho giai đoạn này.

Trước thực trạng đó, yêu cầu đặt ra là các ngành, địa phương ở Thanh Hóa phải bám sát các kế hoạch đã ban hành, đặc biệt là Kế hoạch số 36 về giải ngân và Kế hoạch số 41 về GPMB, để khẩn trương tổ chức thực hiện. Trong đó, cần tập trung tháo gỡ vướng mắc, đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thiện hồ sơ thanh toán.

Cùng với đó, các địa phương cần chủ động rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy thực hiện nhiệm vụ, nhất là xem xét thành lập ban quản lý dự án tại cấp xã, phường khi cần thiết, nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, đảm bảo tiến độ triển khai các dự án.

Áp lực giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 đang đặt ra ngay từ những tháng đầu năm. Nếu Thanh Hóa không có giải pháp quyết liệt và đồng bộ, nguy cơ chậm tiến độ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong cả năm.