(Thanh tra) - Khánh Hòa đặt mục tiêu tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP bình quân hằng năm đạt trên 55% giai đoạn 2026-2030. Đây là chỉ tiêu mang tính cấu trúc, cho thấy định hướng chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn và lao động sang tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tăng trưởng kinh tế có thể đến từ ba nguồn gồm tăng vốn đầu tư, tăng lao động và tăng năng suất. Nếu chỉ dựa vào mở rộng vốn và lao động, nền kinh tế sẽ tăng theo “chiều rộng”, quy mô lớn hơn nhưng hiệu quả không hẳn cao hơn. Ngược lại, khi tăng trưởng dựa nhiều vào năng suất các nhân tố tổng hợp (Total Factor Productivity - TFP), đó là tăng trưởng theo chiều sâu.
Việc Khánh Hòa đặt mục tiêu TFP đóng góp trên 55% vào tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 vì thế không đơn thuần là một con số kỹ thuật. Nó phản ánh tham vọng tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của địa phương.
TFP là gì và vì sao quan trọng?
TFP đo lường phần tăng trưởng không đến từ việc tăng thêm vốn hay lao động, mà đến từ cải tiến công nghệ, đổi mới quy trình, nâng cao kỹ năng quản lý, hiệu quả phân bổ nguồn lực và chất lượng thể chế.
Nói một cách dễ hiểu, nếu cùng một lượng vốn và lao động nhưng tạo ra nhiều giá trị hơn, phần chênh lệch đó chính là TFP.
Ở nhiều nền kinh tế đang phát triển, giai đoạn đầu thường tăng trưởng nhờ mở rộng đầu tư. Nhưng khi dư địa vốn và lao động không còn dồi dào, tăng trưởng bền vững buộc phải dựa vào năng suất.
Với Khánh Hòa, một địa phương có thế mạnh về du lịch, kinh tế biển, công nghiệp chế biến và nông nghiệp công nghệ cao, dư địa tăng vốn không phải là vô hạn. Do đó, việc đặt mục tiêu TFP trên 55% cho thấy định hướng chuyển sang nâng chất lượng tăng trưởng.
Chỉ tiêu TFP trên 55% có ý nghĩa khi được gắn với các giải pháp cụ thể.
Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 cho thấy 3 trụ cột chính: Ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuẩn hóa quản trị và nâng cao chất lượng sản phẩm; chuyển đổi số trong quản lý Nhà nước và doanh nghiệp.
Khi doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn quốc tế và số hóa quy trình, họ không nhất thiết tăng thêm vốn lớn nhưng vẫn có thể nâng sản lượng, giảm lỗi, rút ngắn thời gian chu trình và mở rộng thị trường.
Ở cấp độ vĩ mô, nếu nhiều doanh nghiệp cùng cải thiện theo hướng này, cấu trúc tăng trưởng sẽ dịch chuyển dần từ “đầu tư nhiều” sang “hiệu quả cao”.
Điểm đáng chú ý là kế hoạch yêu cầu hằng năm tính toán, phân tích các chỉ tiêu năng suất lao động, tốc độ tăng TFP và tỷ trọng đóng góp của TFP vào GRDP. Điều này cho thấy nỗ lực chuyển từ quản lý theo chỉ tiêu sản lượng sang quản lý theo hiệu quả.
Nếu chỉ nhìn vào tổng mức đầu tư hay quy mô sản xuất, địa phương có thể đạt tăng trưởng ngắn hạn nhưng đối mặt với rủi ro nợ đọng, dự án kém hiệu quả hoặc lãng phí nguồn lực. Ngược lại, theo dõi TFP buộc bộ máy điều hành phải chú trọng chất lượng dự án, hiệu quả phân bổ vốn và năng lực đổi mới của doanh nghiệp.
Tăng trưởng theo chiều sâu, nền tảng cho giai đoạn dài hạn
Đặt mục tiêu TFP trên 55% là tham vọng, nhưng đặt ra nhiều thách thức với Khánh Hoà.
Trước tiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nguồn lực, thiếu nhân sự chuyên sâu về quản trị và công nghệ. Tiếp theo, đổi mới sáng tạo đòi hỏi chấp nhận rủi ro và đầu tư dài hạn, trong khi nhiều doanh nghiệp quen với tư duy ngắn hạn. Cuối cùng là, việc phối hợp giữa các sở, ngành trong triển khai chính sách phải thực sự đồng bộ, tránh chồng chéo và dàn trải.
Nếu các giải pháp nâng cao năng suất chỉ dừng ở tập huấn hay cấp chứng nhận hình thức, TFP sẽ khó cải thiện thực chất.
Khánh Hòa đang định vị mình là trung tâm kinh tế biển, du lịch chất lượng cao và công nghiệp công nghệ cao của khu vực Nam Trung Bộ. Để đạt mục tiêu đó, tăng trưởng phải bền vững, ít phụ thuộc vào mở rộng tài nguyên và vốn vay.
TFP trên 55% không chỉ là con số cho giai đoạn 2026-2030, mà còn là bước chuẩn bị cho giai đoạn sau 2030 khi cạnh tranh khu vực và quốc tế gay gắt hơn.
Nếu năng suất thực sự trở thành “lõi” của chiến lược phát triển, Khánh Hòa có cơ hội tạo ra một cấu trúc kinh tế linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và ít tổn thương trước biến động bên ngoài.
Tăng trưởng theo chiều sâu đòi hỏi kỷ luật chính sách, năng lực quản trị và sự tham gia chủ động của doanh nghiệp. Nhưng khi nền tảng đó được xây dựng, lợi ích không chỉ nằm ở con số GRDP, mà ở chất lượng sống và sức chống chịu của nền kinh tế địa phương.
