Khu Kinh tế Đông Nam Nghệ An. Ảnh: Phương Nhi

Hướng tới một cực tăng trưởng mới

UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 221/NQ-CP ngày 9/8/2026 của Chính phủ và Kế hoạch số 78-KH/TU ngày 17/8/2026 của Tỉnh ủy, thực hiện Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp.

Đáng chú ý, Nghệ An đặt nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng khu kinh tế đặc biệt, được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo dựng không gian phát triển mới cho tỉnh trong giai đoạn tới.

Theo kế hoạch, UBND tỉnh Nghệ An giao Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan nghiên cứu xây dựng Đề án thành lập khu kinh tế đặc biệt. Việc nghiên cứu phải dựa trên tình hình thực tế, yêu cầu quản lý, phục vụ nhân dân, quy hoạch và định hướng phát triển tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Cùng với đó, Đề án phải bám sát các tiêu chí, nguyên tắc, điều kiện và quy trình do Trung ương quy định, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với định hướng phát triển chung của tỉnh.

Mục tiêu được Nghệ An xác định là hình thành một không gian phát triển mới với cơ chế vượt trội, mô hình quản lý tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời tăng cường kết nối hạ tầng, dịch vụ công và các không gian kinh tế trọng điểm, qua đó hình thành những cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh trong khu vực và quốc tế.

UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy sau khi Luật Phát triển đô thị được ban hành và có hướng dẫn của Trung ương.

Khung pháp lý mới tạo thêm dư địa

Việc Nghệ An đưa nhiệm vụ nghiên cứu khu kinh tế đặc biệt vào kế hoạch triển khai được thực hiện trong bối cảnh khung pháp lý về mô hình này lần đầu được luật hóa.

Ngày 24/8, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị, trong đó dành riêng Chương III quy định về cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt.

Theo các quy định được nêu trong tư liệu, xã, phường hoặc đặc khu có thể được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi đáp ứng các tiêu chí về vị trí chiến lược, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, đồng thời đáp ứng yêu cầu về quy mô dân số và diện tích tự nhiên.

Thẩm quyền công nhận khu kinh tế đặc biệt thuộc Chính phủ sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền. Đáng chú ý, chính quyền tại khu kinh tế đặc biệt được trao quyền tự chủ mạnh hơn trong một số lĩnh vực như quản lý đầu tư, đất đai, quy hoạch, thu hút và phát triển nguồn nhân lực.

Cơ chế mới cũng mở ra khả năng phát triển khu phi thuế quan, thành lập và kinh doanh cửa hàng miễn thuế, qua đó tạo thêm dư địa để thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại, dịch vụ và tăng cường liên kết kinh tế.

Đối với Nghệ An, việc chủ động nghiên cứu Đề án ngay sau khi có khung pháp lý mới cho thấy tỉnh đang chuẩn bị từ sớm để đánh giá tiềm năng, lợi thế và điều kiện thực tế, từ đó xác định mô hình, không gian và cơ chế phù hợp nếu đủ điều kiện hình thành khu kinh tế đặc biệt.

Song song với nhiệm vụ này, UBND tỉnh Nghệ An giao Sở Nội vụ chủ trì nghiên cứu, đề xuất mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu, gắn với mục tiêu đưa cấp xã trở thành trọng tâm vận hành mới ở cơ sở.

Sở Nội vụ Nghệ An cũng được giao rà soát những đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện hoặc phát sinh bất hợp lý trong quá trình vận hành để đánh giá, tổng hợp và đề xuất phương án điều chỉnh phù hợp. Các nội dung này được yêu cầu tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, cho ý kiến trong tháng 9/2026.

Bên cạnh việc nghiên cứu khu kinh tế đặc biệt và hoàn thiện mô hình đơn vị hành chính cấp xã, kế hoạch của UBND tỉnh Nghệ An còn đặt ra nhiều nhóm nhiệm vụ nhằm tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy và phương thức vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Trong đó, tỉnh Nghệ An tập trung thực hiện quy định về khung tổ chức hệ thống hành chính Nhà nước phù hợp với mô hình mới; rà soát, hoàn thiện tiêu chí, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật và bảo đảm nguồn lực cho cấp xã; sắp xếp, tinh gọn bộ máy bên trong các sở, ban, ngành; tổ chức lại mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập.

Nghệ An cũng đặt yêu cầu cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp xã; đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, chuẩn hóa phần mềm phục vụ vận hành chính quyền hai cấp; đồng thời xử lý hiệu quả trụ sở, tài sản công, hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp.