Hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế giảm so với các nước trong khu vực. Ảnh minh họa: Thảo Nguyên

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, trong bối cảnh khó khăn của giai đoạn đầu thực hiện Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015, Chính phủ, các cấp, các ngành đã thực hiện nhiều biện pháp để ổn định tình hình kinh tế - xã hội.  Đến nay, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát; tỷ lệ nhập siêu thấp, lãi suất giảm, tỷ giá ổn định, xuất khẩu tăng trưởng đáng kể. Nền kinh tế đang dần phục hồi tăng trưởng.

Tuy nhiên với những khó khăn, thách thức đan xen, nền kinh tế vẫn đang phải ứng phó với nhiều vấn đề cần phải giải quyết, cảnh báo nguy cơ dẫn đến việc tụt hậu ngày càng xa của Việt Nam so với các nền kinh tế trong khu vực. Nợ xấu còn cao, việc sắp xếp lại tổ chức tín dụng còn chậm, lãi suất đã giảm nhưng khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp yếu. Đời sống của nhân dân tuy có bước cải thiện nhưng vẫn còn rất khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn…

“Nhận thức sâu sắc những khó khăn của nền kinh tế, Đảng và Chính phủ đã quyết tâm vận dụng nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ hiệu quả các doanh nghiệp nhằm xây dựng nền kinh tế hiện đại, năng động và có khả năng cạnh tranh quốc tế. Ý kiến tham luận của các đại biểu sẽ phân tích một cách sâu sắc những khó khăn hiện tại, những nguy cơ và xu thế trong tương lai với nền kinh tế, các kiến nghị đề xuất sẽ giúp cho Chính phủ có những quyết sách mạnh mẽ hơn giúp nền kinh tế nhanh phục hồi hơn”, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, bối cảnh kinh tế thế giới không thể được coi là nguyên nhân chính dẫn đến việc chúng ta không thể hoàn thành kế hoạch 5 năm, hàng năm mà là những nguyên nhân trong nội tại nền kinh tế. Đó là, do tư duy chiến lược phát triển kinh tế chưa thực sự nhất quán, chính sách nhiều nhưng chưa hiệu quả, thể chế quản lý kinh tế chưa thực sự minh bạch và hiệu quả, quá chú trọng vào các giải pháp tình thế, lãng quên giải pháp chiến lược.

Để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015, thời gian tới, theo Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ, "nên có một chương trình trung hạn (đến 2015) để phục hồi nền kinh tế, khôi phục niềm tin cho thị trường với chính sách chủ đạo là thực hiện chính sách “lạm phát mục tiêu” với mức tăng CPI khoảng 7%/năm (cho 3 năm 2013 - 2015) và có thể dưới 5% cho các năm tiếp theo và đặt mục tiêu tăng trưởng hợp lý khoảng 6% cho giai đoạn 2015 - 2015”.

GS Trần Thọ Đạt, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội nhận định, tăng trưởng kinh tế 3 năm qua chậm với thời gian dài nhất từ khi đổi mới đến nay, nhiều chỉ tiêu luôn ở mức tiệm cận mục tiêu điều hành. Điều này đang nói lên nguy cơ tụt hậu của nền kinh tế.

GS Đạt kiến nghị cần phải đổi mới chiến lược, tư duy trong từng lĩnh vực, tăng cường Nhà nước pháp quyền, tính minh bạch và trách nhiệm, điều chỉnh lại các chỉ tiêu kế hoạch, nhất là thời gian thực hiện mục tiêu “cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa - hiện đại hóa vào năm 2020” đến năm 2035-2040.

Nhóm chuyên gia Đại học Kinh tế Quốc dân còn đưa ra những giải pháp cụ thể như: Giảm các loại thuế, phí và cắt giảm chi tiêu công, đẩy mạnh hơn nữa tiến độ cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước, giảm điều tiết các thị trường, tăng cường cạnh tranh thương mại, khuyến khích và tăng cường đầu tư vào phát triển công nghệ, giáo dục và đào tạo để cải thiện năng suất và phát triển vốn con người, cải thiện môi trường kinh doanh để thu hút đầu tư nước ngoài.

Thảo Nguyên