Bốn mươi năm Đổi mới là một hành trình như vậy. Từ nền kinh tế thiếu thốn, lạm phát cao, cơ chế phân bổ méo mó, Việt Nam đã dựng lại "mạch máu thị trường", mở cửa hội nhập, hình thành khu vực kinh tế tư nhân năng động và tạo ra một mặt bằng phát triển mới.

Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD (2020) lên 514 tỷ USD; GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD - những con số đủ để thấy Việt Nam đã bước ra khỏi "ngưỡng sinh tồn" và đi vào giai đoạn tích lũy cho bứt phá.

Nhưng "kỷ nguyên vươn mình" - giai đoạn phát triển mới của kinh tế Việt Nam - đang đặt ra những đòi hỏi khác. Không chỉ là tăng trưởng nhanh, mà là tăng trưởng có chất lượng, dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo, kỷ luật tài khóa và một bộ máy thực thi đủ năng lực.

Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cỗ máy kinh tế Việt Nam cần thêm "xăng" (nguồn lực), nhưng quan trọng hơn vẫn là một "tay lái" vững vàng (kỷ cương, liêm chính và trách nhiệm giải trình trở thành nền tảng dẫn dắt).

Từ "đủ ăn" đến "đủ lực" bước vào cuộc đua mới

Dấu ấn đầu tiên của 40 năm là tốc độ và sức bền. Nền kinh tế tăng trưởng liên tục qua nhiều giai đoạn, vượt qua những cú sốc lớn (khủng hoảng tài chính châu Á, khủng hoảng toàn cầu, đại dịch) và vẫn duy trì được quỹ đạo đi lên.

Dấu ấn thứ hai là hội nhập, thương mại quốc tế trở thành động lực dài hạn, giúp mở thị trường, nâng tiêu chuẩn, thúc đẩy công nghiệp hóa.

Dấu ấn thứ ba là ổn định vĩ mô tiến bộ, giữ lạm phát trong tầm kiểm soát, duy trì môi trường dự báo được cho doanh nghiệp. Giai đoạn 2021-2025, lạm phát duy trì dưới 3,6%, riêng năm 2025 khoảng 3,3% - một nền tảng quan trọng để tăng trưởng không "nóng" và không đánh đổi bằng bất ổn giá cả.

Dấu ấn thứ tư là nâng mặt bằng sống và giảm nghèo. Theo kết quả rà soát chuẩn nghèo đa chiều, tỷ lệ nghèo đa chiều chung toàn quốc năm 2024 khoảng 4,06%. Con số này không chỉ là thống kê, nó là những mái nhà có thêm cơ hội học hành, chăm sóc y tế, việc làm và sinh kế bền vững, tức là "vốn xã hội" cho tăng trưởng dài hạn.

Từ nền kinh tế bao cấp nhiều ách tắc đến một không gian thị trường năng động, 40 năm Đổi mới đã đặt nền móng cho bước chuyển dài hạn của kinh tế Việt Nam. Ảnh: Đông Hà

Bức tranh mới nhất cũng cho thấy nền kinh tế tiếp tục giữ nhịp tăng trưởng. Đáng chú ý, về phía "cầu", tiêu dùng cuối cùng tăng 7,95% so với năm 2024, đóng góp phần lớn vào tăng trưởng, cho thấy nội lực thị trường trong nước đang được củng cố.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước, cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 20,03 tỷ USD. Đây là một mùa bội thu của khu vực sản xuất - xuất khẩu, là động lực quan trọng để giữ nhịp tăng trưởng.

Về đầu tư nước ngoài, vốn FDI thực hiện tại Việt Nam ước đạt 27,62 tỷ USD, là mức cao nhất trong 5 năm qua. Các con số này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư, đồng thời cũng gợi một câu hỏi lớn cho kỷ nguyên vươn mình: FDI sẽ dừng lại ở "vốn và nhà xưởng", hay trở thành bệ phóng công nghệ - kỹ năng - chuỗi cung ứng nội địa?

Về tài khóa, theo thông tin từ Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2025 đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng; vượt gần 35% dự toán và cao hơn 30% so với cùng kỳ 2024. Đây là tín hiệu tích cực "đầu bài" có nguồn lực. Nhưng trong logic quản trị công hiện đại, nguồn lực lớn cũng đồng nghĩa với yêu cầu lớn hơn về kỷ luật chi tiêu, minh bạch và hiệu quả.

Muốn tăng trưởng 2 con số phải coi kỷ cương là "hạ tầng mềm"

Tăng trưởng 2 con số không thể chỉ đến từ một vài dự án lớn hay một chu kỳ xuất khẩu thuận lợi. Nó đòi hỏi một hệ thống vận hành đồng bộ, trong đó kỷ cương không phải khẩu hiệu, mà là cơ chế bảo đảm tiền, đất, tài sản công, thời gian công vụ được dùng đúng mục đích.

Một là, kỷ luật đầu tư công, mỗi đồng vốn phải "mua" được năng lực sản xuất tương lai. Trong tăng trưởng cao, đầu tư công thường đóng vai trò "mồi" cho đầu tư tư nhân và kích hoạt không gian phát triển. Nhưng nếu quản trị lỏng lẻo, đầu tư công cũng là "điểm nóng" của đội vốn, chậm tiến độ, chất lượng kém, thậm chí lợi ích nhóm. Vì vậy, kỷ cương ở đây là dự án phải có "đầu ra đo được", phải công khai tiến độ, phải cá thể hóa trách nhiệm và phải xử lý nghiêm các hành vi gây lãng phí.

Hai là, kỷ luật ngân sách và trách nhiệm giải trình, không để thịnh vượng tương lai trả giá cho sự dễ dãi hôm nay. Thu ngân sách tăng mạnh là tin vui, nhưng đi kèm rủi ro mở van chi theo tư duy nhiệm kỳ. Kỷ luật ngân sách trong kỷ nguyên vươn mình là biết ưu tiên chi cho hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, giáo dục y tế, đổi mới công nghệ; hạn chế những khoản chi không hiệu quả, những chương trình phân tán, những dự án đẹp hồ sơ. Quan trọng hơn mọi quyết định chi phải đi kèm cơ chế giải trình ai quyết định, quyết theo tiêu chí nào, hiệu quả đến đâu.

Ba là, chống thất thoát lãng phí như một "mỏ tăng trưởng" mới. Tăng trưởng 2 con số là cuộc đua tốc độ, nhưng một nền kinh tế có thể "chậm" chỉ vì những lực cản vô hình như: Thủ tục kéo dài, chồng chéo pháp lý, dự án nằm chờ, nguồn lực bị "giam" trong đất đai, tài sản công sử dụng kém hiệu quả. Ở đây, công tác thanh tra có vai trò đặc biệt, không chỉ phát hiện sai phạm, mà còn chỉ ra lỗ hổng thể chế; không chỉ xử lý vụ việc, mà còn kiến nghị sửa cơ chế để phòng ngừa.

Bốn là, kỷ cương thị trường, bảo vệ niềm tin để giải phóng năng lực tư nhân. Doanh nghiệp tư nhân chỉ dám đầu tư dài hạn khi “luật chơi” ổn định, quyền tài sản được bảo đảm, cạnh tranh công bằng, tranh chấp được giải quyết hiệu quả. Muốn tăng trưởng 2 con số bền vững, Việt Nam phải nuôi dưỡng "vốn niềm tin" ấy, bằng tính dự đoán của chính sách, sự liêm chính trong thực thi, và môi trường kinh doanh ít chi phí không chính thức.

Giữ kỷ cương là cách tốt nhất để giữ khát vọng bứt phá

Tết Bính Ngọ là dịp nói lời hay, chúc điều lành. Nhưng lời chúc đẹp nhất cho kinh tế Việt Nam không chỉ là tăng trưởng cao, mà là tăng trưởng cao mà xã hội yên tâm, người dân tin vào ổn định, doanh nghiệp tin vào công bằng, nhà đầu tư tin vào pháp quyền. Những dữ liệu mới nhất cho thấy nền tảng đang thuận khi tăng trưởng 9 tháng 2025 khá cao, thương mại lập kỷ lục 11 tháng, lạm phát được kiểm soát, thu ngân sách vượt dự toán, FDI giải ngân tốt.

Nhưng bứt phá 2 con số trong kỷ nguyên vươn mình sẽ không đến từ may mắn. Nó đến từ một điều giản dị mà khó là làm thật. Làm thật cải cách; làm thật cắt giảm thủ tục; làm thật kỷ luật đầu tư công; làm thật công khai, minh bạch; làm thật trách nhiệm giải trình; làm thật chống lãng phí.

Khi kỷ cương trở thành thói quen của bộ máy, khi thanh tra, giám sát trở thành bộ lọc phòng ngừa rủi ro, thì nguồn lực xã hội sẽ chảy đúng hướng, và tăng trưởng 2 con số sẽ có cơ sở để bền vững.

Xuân mới, chúng ta có quyền hào sảng về một hành trình 40 năm đã đi qua. Và càng có quyền hy vọng về một chặng đường phía trước, nơi kinh tế Việt Nam không chỉ tăng nhanh, mà còn tăng đáng tin; không chỉ lớn lên, mà còn lớn mạnh.

Trong niềm vui Tết, giữ kỷ cương chính là cách tốt nhất để giữ cho khát vọng bứt phá không bị lạc đường.