Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các nước thu hẹp khoảng cách số. Ảnh: M.H

Vai trò của Việt Nam trong thúc đẩy không gian số ASEAN

Trong bối cảnh ASEAN xác định chuyển đổi số là động lực chiến lược cho phát triển bền vững, tầm nhìn về không gian số khu vực ngày càng được mở rộng, không chỉ dừng lại ở việc phát triển hạ tầng hay tăng cường kết nối, mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái số an toàn, tin cậy, bao trùm và thích ứng linh hoạt với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Không gian số ASEAN được định hình với mục tiêu hình thành một cộng đồng số thống nhất, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, thúc đẩy thương mại số, quản trị dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn khu vực trong bối cảnh kinh tế số toàn cầu phát triển mạnh mẽ.

Tại Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6, diễn ra ngày 15/1 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh tinh thần hợp tác “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.

Thủ tướng đồng thời khẳng định Việt Nam tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong tiến trình hợp tác số của ASEAN. Theo Thủ tướng, Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các quốc gia thu hẹp khoảng cách số, cùng hướng tới xây dựng một cộng đồng số ASEAN thống nhất và phát triển bền vững.

Việc thúc đẩy không gian số ASEAN vì vậy không chỉ mang ý nghĩa công nghệ, mà còn trở thành yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN. Một hệ thống số đồng bộ từ hạ tầng, dữ liệu đến quản trị sẽ giúp các quốc gia hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị số toàn cầu, đồng thời bảo đảm phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, ASEAN đang chuyển dịch tư duy phát triển số từ việc tập trung vào hạ tầng kết nối sang “kết nối trí tuệ, dữ liệu và tạo ra giá trị gia tăng từ các kết nối đó”. Đây được xem là bước phát triển tất yếu trong thời đại số, đòi hỏi khu vực phải xây dựng một không gian số liên thông, bền vững và có khả năng thích ứng cao.

Quan điểm này thể hiện rõ tư duy chiến lược của Việt Nam khi coi số hóa không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là động lực thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN.

Trong bối cảnh khu vực hơn 650 triệu dân với lực lượng trẻ đông đảo, Việt Nam chủ động chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số, thúc đẩy hợp tác về hạ tầng, nhân lực, an toàn mạng và quản lý dữ liệu khu vực.

Với tinh thần hợp tác và đoàn kết của ASEAN, Việt Nam tiếp tục khẳng định thông điệp xuyên suốt: một không gian số khu vực chỉ thực sự bền vững khi mang tính bao trùm, bảo đảm mọi quốc gia và mọi tầng lớp xã hội đều có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ chuyển đổi số. Những cam kết và đóng góp chiến lược của Việt Nam đang góp phần thúc đẩy ASEAN tiến tới một kỷ nguyên số gắn kết, sáng tạo và phát triển bền vững.

Những đóng góp cụ thể xây dựng không gian số an toàn

Không chỉ định hướng chiến lược, Việt Nam còn tham gia tích cực vào việc thúc đẩy các sáng kiến hợp tác cụ thể trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN. Những đóng góp này không chỉ phản ánh cam kết chính trị mà còn thể hiện qua các chương trình, nội dung hợp tác cụ thể, góp phần chuyển hóa tầm nhìn chung thành các hành động thực chất.

Một trong những đóng góp cụ thể quan trọng của Việt Nam tại ADGMIN 6 là thúc đẩy chuyển hướng chiến lược hợp tác số của ASEAN từ “kết nối hạ tầng” sang “kết nối trí tuệ và dữ liệu” thu hẹp khoảng cách số, nâng cao giá trị gia tăng từ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Ủng hộ quan điểm xây dựng không gian số an toàn, tin cậy và bao trùm, trong đó an ninh mạng và bảo đảm niềm tin kỹ thuật số được đặt lên hàng đầu, Việt Nam cũng tích cực thúc đẩy các sáng kiến liên quan đến quản lý dữ liệu xuyên biên giới và các quy tắc chung về AI an toàn, hướng tới một khuôn khổ dữ liệu thống nhất trong ASEAN.

Điều này phù hợp với mục tiêu ASEAN khi thông qua các kế hoạch hoạt động mới cho giai đoạn 2026-2030, bao gồm nhiều hoạt động về hạ tầng số, an toàn mạng, kỹ năng số và đổi mới sáng tạo.

Trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực số, đề xuất của Việt Nam tập trung vào đào tạo kỹ năng số cho người dân và doanh nghiệp, đặc biệt ưu tiên hỗ trợ các nhóm dễ bị bỏ lại phía sau.

Tinh thần này được phản ánh qua việc kêu gọi ASEAN thúc đẩy các chương trình “giáo dục số toàn dân” và hợp tác chia sẻ nền tảng giáo dục số, nhằm nâng cao năng lực số cho lực lượng lao động trẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu vực.

Điều đáng chú ý, Việt Nam còn thúc đẩy cách tiếp cận “lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm” trong xây dựng không gian số ASEAN, nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao chất lượng quản trị, cải thiện dịch vụ công, và góp phần nâng cao đời sống xã hội.

Trong hợp tác quốc tế, Việt Nam đã chủ động mời các đối tác khu vực và quốc tế tham gia đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng hợp tác về kỹ thuật số thông qua các cơ chế họp quan chức cấp cao trước ADGMIN, góp phần xây dựng khung hợp tác bền vững giữa ASEAN và các đối tác chiến lược.

Nhờ những đóng góp và sáng kiến này, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là thành viên chủ động, có trách nhiệm và mang tính kiến tạo trong hợp tác số ASEAN, góp phần định hình một không gian số khu vực hiện đại, an toàn và phát triển hài hòa giữa các quốc gia thành viên.