Diễn đàn Gian lận thương mại trên không gian mạng - thách thức và giải pháp. Ảnh: Cảnh Nhật

 Gian lận ngày càng tinh vi, gây nhiều tổn hại

Chiều ngày 22/1, tại TP Hồ Chí Minh, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn Gian lận thương mại trên không gian mạng - thách thức và giải pháp, thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thương mại điện tử và các hoạt động kinh doanh trên không gian mạng đã trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tuy nhiên, lợi dụng kẽ hở, nhiều đối tượng đã lách luật hay cố tình gian dối để cung cấp những sản phẩm giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến doanh nghiệp làm ăn chân chính, khiến người tiêu dùng hoang mang.

Phó Chủ tịch VCCI Võ Tân Thành phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Cảnh Nhật

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, thời gian gần đây, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp, với quy mô lớn hơn, phạm vi rộng hơn và tính chất tinh vi hơn, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử và không gian mạng.

Ông Nguyễn Thuận Đạt, Giám đốc Điều hành DAFC, đại diện Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) - đơn vị đang phân phối 138 thương hiệu quốc tế tại Việt Nam cho biết, doanh nghiệp đã trực tiếp chứng kiến và chịu tác động nghiêm trọng từ hàng giả, hàng xách tay không rõ nguồn gốc và gian lận thương mại trên không gian mạng.

Theo ông Đạt, gian lận thương mại trên không gian mạng không còn là hiện tượng đơn lẻ, mà trở thành một “hệ sinh thái” có tổ chức, ngày một tinh vi, gây tổn hại trực tiếp cho người tiêu dùng, doanh nghiệp làm ăn chân chính và nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Diễn đàn thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp. Ảnh: Cảnh Nhật

Trong bối cảnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử mới vào tháng 12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được ông Võ Tân Thành đánh giá là một bước đi quan trọng và kịp thời, thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý hoạt động mua bán trực tuyến, phòng chống gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Tăng minh bạch để “lọc” vi phạm từ gốc

Để nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, đặc biệt trên không gian mạng, các đại biểu tại diễn đàn cho rằng cần có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và lâu dài. Trong đó, trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, sửa đổi các quy định pháp luật còn bất cập; tăng cường phối hợp liên ngành, liên địa phương; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu dùng chung.

Bà Lê Thị Hà, Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử thuộc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho biết, trong năm 2025, cơ quan quản lý đã yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử gỡ bỏ 43.000 thông tin vi phạm, ngăn chặn 13.000 gian hàng vi phạm và phát hiện hơn 1.000 website vi phạm.

Theo bà Hà, một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Thương mại điện tử là quy định bắt buộc định danh người bán trên các sàn thương mại thông qua hệ thống định danh điện tử quốc gia VNeID. Quy định này giúp tăng tính minh bạch trên không gian số, gắn trách nhiệm pháp lý trực tiếp với từng chủ gian hàng.

Bà Lê Thị Hà, Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử thuộc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, thông tin một số nội dung của Luật Thương mại điện tử. Ảnh: Cảnh Nhật

Bày tỏ sự đồng tình với quy định mới của Luật Thương mại điện tử về việc bắt buộc xác định danh tính người bán và chủ sở hữu gian hàng, bà Tạ Dịu Thương, Trưởng ban Pháp chế Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam nhận định đây là quy định “rất đúng và rất trúng”, bởi khi thông tin người bán được xác thực, trách nhiệm pháp lý sẽ gắn trực tiếp với từng gian hàng, thay vì tình trạng ẩn danh, khó truy vết như trước.

Bà Thương cũng đề nghị các sàn thương mại điện tử cần siết chặt điều kiện đăng bán đối với những sản phẩm thuộc hệ thống phân phối đặc thù, như bán hàng đa cấp. Theo đó, khi gian hàng đăng tải sản phẩm của các doanh nghiệp, các sàn thương mại điện tử cần yêu cầu cung cấp giấy ủy quyền hoặc xác nhận phân phối hợp pháp do doanh nghiệp tại Việt Nam ban hành...

Theo các chuyên gia, Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ 1/7/2026 cùng với chế tài đủ mạnh được thực thi sẽ góp phần “lọc” vi phạm ngay từ đầu, bảo vệ hệ thống phân phối chính thống, quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh trên không gian mạng.