Phóng viên Lương Ý (Báo điện tử VTC News): “Tôi xem AI như một “thư ký” hỗ trợ trong công việc”. Ảnh: NVCC

Tính đa nhiệm của phóng viên thời AI

Nếu như trước đây, trong nhiều tòa soạn, công việc được phân chia khá rõ ràng giữa phóng viên viết bài, phóng viên ảnh, kỹ thuật viên dựng hình hay biên tập viên, thì nay ranh giới đó đang dần bị xóa nhòa. Một phóng viên hiện đại không chỉ cầm bút mà còn phải cầm máy quay, máy ảnh, điện thoại thông minh và đôi khi cả vai trò người dẫn hiện trường.

Những thay đổi ấy diễn ra cùng tốc độ phát triển của báo chí đa phương tiện và sự bùng nổ của các nền tảng số, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Theo phóng viên Trần Văn An (bút danh An Huy, báo Dân trí), để trở thành người làm báo chuyên nghiệp trong thời đại số, phóng viên buộc phải trang bị tư duy đa nhiệm, thành thạo từ quay dựng phim, chụp ảnh, biên tập hình ảnh cho tới phỏng vấn và viết bài. Không chỉ xuất hiện trên website, sản phẩm báo chí ngày nay còn được lan tỏa trên YouTube, TikTok, Facebook và nhiều nền tảng khác. Toàn bộ chuỗi nội dung ấy phần lớn đều được sản xuất từ chính những người đang trực tiếp tác nghiệp tại hiện trường.

Cùng quan điểm, phóng viên Phạm Lê Hoàng Uyển (bút danh Uyển Nhi, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập) cho rằng người làm báo hiện đại gần như phải đảm nhận nhiều vai trò cùng lúc. Khi đi tác nghiệp, họ không chỉ ghi chép, phỏng vấn mà còn phải chụp ảnh, quay video, ghi âm, livestream trong những trường hợp cần thiết. Sau đó là hàng loạt công việc phía sau như biên tập nội dung cho báo điện tử, tối ưu tiêu đề, dựng video ngắn, đăng tải lên các nền tảng số và theo dõi phản hồi của độc giả.

Phóng viên Uyển Nhi (trái): “AI giúp chúng ta đi nhanh hơn, nhưng không thể thay thế trách nhiệm nghề nghiệp trong việc xác thực thông tin và bảo đảm tính chính xác của một sản phẩm báo chí”. Ảnh: NVCC

Đối với phóng viên thuộc cơ quan báo chí địa phương, yêu cầu về tính đa nhiệm cũng đặt ra một cách rõ nét. Phóng viên Huỳnh Phong (Báo và phát thanh, truyền hình Tây Ninh) cho biết, ngoài kỹ năng viết truyền thống, người làm báo hiện nay phải biết sử dụng công nghệ, khai thác dữ liệu, sản xuất nội dung đa nền tảng, quay dựng cơ bản, xử lý hình ảnh và đặc biệt là khả năng kiểm chứng thông tin. Anh Phong chia sẻ, không ít lần một mình anh thực hiện toàn bộ quy trình từ quay phim, viết lời bình, dựng tin cho đến dẫn tại hiện trường.

Sự thay đổi đó phản ánh một thực tế rằng nghề báo đang bước vào thời kỳ mà năng lực thích ứng trở thành yêu cầu bắt buộc. Nhà báo không còn chỉ là người kể chuyện bằng chữ viết, mà đang trở thành những “nhà sản xuất nội dung” toàn diện trong hệ sinh thái truyền thông số.

Cuộc đua với deadline và tương tác

Công nghệ giúp thông tin được truyền tải nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng khiến guồng quay nghề nghiệp trở nên gấp gáp hơn. Theo phóng viên Lương Văn Ý (bút danh Lương Ý, Báo điện tử VTC News), áp lực lớn nhất hiện nay đến từ tốc độ lan truyền thông tin của mạng xã hội. Người làm báo không còn đơn thuần là người viết tốt, mà phải xử lý thông tin nhanh, bảo đảm độ chính xác cao và thích nghi với áp lực về lượt xem, mức độ tương tác. Để giữ chân độc giả, báo chí buộc phải cạnh tranh trực tiếp với mạng xã hội về tốc độ lẫn chất lượng thông tin.

Áp lực ấy được cảm nhận rõ qua từng câu chuyện tác nghiệp. Phóng viên An Huy kể về lần chạy đua với deadline (hạn chót phải hoàn thành) khi đưa tin về vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại xã Hậu Thạnh, tỉnh Tây Ninh vào tháng 5/2026. Ngay sau khi vụ việc thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, anh lập tức chạy xe máy hơn 150km đến hiện trường để ghi nhận thông tin. Từ sáng sớm đến giữa chiều, anh gần như không có thời gian ăn uống. Sau khi gửi bài viết và video clip về tòa soạn, anh lại tiếp tục tìm các nguồn tin để khai thác thêm thông tin phục vụ các bài viết tiếp theo.

“Trong kỷ nguyên số, khi theo dấu một vụ việc nóng, chuyện phóng viên quên ăn quên ngủ để kịp deadline là điều hết sức bình thường”, phóng viên An Huy chia sẻ.

Phóng viên An Huy: “AI giúp đào sâu, gợi ý thêm các góc nhìn mới hoặc những khía cạnh dữ liệu mà con người có thể bỏ sót, từ đó làm phong phú nội dung bài viết”. Ảnh: NVCC

Còn với phóng viên Huỳnh Phong, nhịp độ làm báo hiện nay nhanh hơn rất nhiều so với hơn một thập niên trước. Một sự kiện có thể đồng thời phải sản xuất nội dung cho truyền hình, báo điện tử, mạng xã hội và nhiều nền tảng khác gần như trong cùng một khoảng thời gian. Tốc độ được đẩy lên cao, nhưng yêu cầu về độ chính xác và độ tin cậy của thông tin vẫn phải đáp ứng.

Không chỉ áp lực về thời gian, người làm báo còn đối diện với những thước đo mới của thời đại số. Theo phóng viên Uyển Nhi, một bài báo ngày nay không kết thúc khi được xuất bản. Nó tiếp tục được đánh giá thông qua lượng người đọc, lượt chia sẻ, bình luận và mức độ lan tỏa trên các nền tảng số. Điều đó khiến công việc của phóng viên kéo dài hơn, đồng thời tạo ra áp lực liên tục về hiệu quả tiếp cận công chúng.

Sự thay đổi ấy khiến nghề báo trở nên khắc nghiệt hơn nhưng cũng năng động hơn. Trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt với vô số nguồn thông tin trên mạng xã hội, báo chí chính thống không còn lợi thế tuyệt đối về tốc độ. Giá trị của báo chí vì thế được đặt vào chiều sâu thông tin, khả năng xác thực và sức nặng của những góc nhìn chuyên nghiệp.

AI không thể thay thế giá trị cốt lõi

Giữa những thay đổi mạnh mẽ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ quen thuộc trong các tòa soạn. Theo phóng viên An Huy, AI có thể hỗ trợ rất hiệu quả từ giai đoạn chuẩn bị đề tài đến khâu hoàn thiện tác phẩm. Công nghệ giúp gợi mở thêm góc nhìn, đào sâu dữ liệu, rà soát lỗi chính tả và tối ưu câu chữ trước khi bài viết được gửi đến ban biên tập.

Phóng viên Huỳnh Phong cũng cho rằng AI đang tác động rõ rệt tới quy trình sản xuất báo chí hằng ngày. Những công việc từng mất nhiều thời gian như ghi lại phát biểu, tổng hợp thông tin hay biên tập nội dung nay có thể được thực hiện nhanh hơn.

Phóng viên Huỳnh Phong: “AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Giá trị cốt lõi của tác phẩm báo chí vẫn nằm ở tư duy, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo”. Ảnh: NVCC

Đối với phóng viên Lương Ý, anh xem AI như một “thư ký hỗ trợ”. Chỉ với vài câu lệnh, công nghệ có thể giúp xử lý hình ảnh, dựng video, biên tập nội dung hay rà soát lỗi chính tả trong thời gian rất ngắn. Nếu được sử dụng đúng cách, AI giúp người làm báo tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả tác nghiệp.

Tuy nhiên, điểm chung trong chia sẻ của các phóng viên là AI chỉ có thể đóng vai trò công cụ hỗ trợ, không thể thay thế con người trong việc tạo ra những giá trị cốt lõi của nghề báo.

Theo phóng viên Uyển Nhi, điều AI không thể thay thế chính là khả năng tác nghiệp tại hiện trường, sự đồng cảm, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Công nghệ có thể tổng hợp dữ liệu, nhưng không thể trực tiếp cảm nhận nỗi lo của người dân trong vùng ngập lụt, niềm vui của một gia đình nhận được mái ấm mới, hay những trăn trở của doanh nghiệp trước biến động thị trường.

Phóng viên Lương Ý cũng nhấn mạnh rằng, báo chí chỉ có thể khẳng định vai trò khi mang đến những thông tin trung thực, được kiểm chứng và góc nhìn có chiều sâu. Nếu chỉ lặp lại những gì mạng xã hội đã đăng tải và lệ thuộc vào công nghệ, báo chí sẽ bị công nghệ vượt lên phía trước.

Câu chuyện tác nghiệp của anh Lương Ý là minh chứng rõ nét cho điều đó. Trong sự kiện đón chuyến bay hiệu chuẩn tại sân bay Long Thành vào tháng 9/2025, dù có mặt từ 3 giờ sáng và chuẩn bị kỹ lưỡng, thời tiết không thuận lợi khiến anh bỏ lỡ những khuôn hình đẹp nhất. Trong trường hợp đó, chỉ cần vài thao tác công nghệ, anh hoàn toàn có thể thay đổi nền trời để tạo nên một bức ảnh ấn tượng hơn. Nhưng anh đã không làm vậy.

“Với tôi, ảnh báo chí không chỉ cần đẹp mà quan trọng hơn là phải phản ánh trung thực hiện trường và sự kiện diễn ra tại thời điểm tác nghiệp. Đó cũng là nguyên tắc nghề nghiệp mà tôi luôn đặt lên hàng đầu”, phóng viên Lương Ý chia sẻ.