Từ người tiếp nhận thông tin, nhiều bạn trẻ đang trở thành nhà sáng tạo nội dung trên các nền tảng số. Ảnh: Cảnh Nhật

Từ tiếp nhận trở thành người sáng tạo nội dung

Sự phát triển mạnh mẽ của TikTok, YouTube, Facebook cùng nhiều nền tảng số khác đang tạo ra những thay đổi trong cách con người tiếp nhận thông tin. Nếu trước đây công chúng chủ yếu theo dõi tin tức qua báo in, truyền hình hoặc các bài viết dài thì hiện nay các nội dung ngắn gọn, trực quan và giàu tính tương tác ngày càng chiếm ưu thế.

Đối với Gen Z, thế hệ lớn lên cùng internet và mạng xã hội, thông tin không chỉ cần nhanh mà còn phải gần gũi, dễ tiếp cận và mang dấu ấn cá nhân. Điều này góp phần làm thay đổi phương thức sản xuất và lan tỏa thông tin trong môi trường số, nơi người dùng vừa là khán giả vừa là người tham gia tạo ra nội dung.

Một khảo sát của VietnamPlus với 764 người trẻ cho thấy 78,4% Gen Z thích tiếp nhận thông tin qua video, trong khi các hình thức như bài viết dài hay đồ họa chiếm tỷ lệ thấp hơn.

Tại TPHCM, nhiều người trẻ đang chủ động xây dựng các kênh nội dung riêng trên TikTok, YouTube, Facebook và các nền tảng số khác, góp phần tạo nên một hệ sinh thái truyền thông đa dạng với nhiều góc nhìn mới. Với sự hỗ trợ của công nghệ và các công cụ quay dựng, việc sản xuất nội dung không còn chỉ giới hạn trong các đơn vị chuyên nghiệp, mà đã mở rộng tới nhiều cá nhân, đặc biệt là giới trẻ.

Thông qua các video ngắn, phim ngắn và nhiều nội dung sáng tạo, Gen Z đang mang đến những cách kể chuyện mới về đời sống, văn hóa, giáo dục, du lịch hay khởi nghiệp. Những nội dung này thường được xây dựng bằng ngôn ngữ gần gũi, hình ảnh trực quan và khả năng tương tác cao, giúp thông tin đến với công chúng một cách nhanh chóng và dễ tiếp nhận hơn.

Chia sẻ về quá trình tham gia làm video ngắn, Phạm Bách Khoa (sinh năm 1998), một nhà sáng tạo nội dung trẻ tại TPHCM cho biết, cơ duyên đến với lĩnh vực này bắt đầu khá tình cờ khi anh tham gia quay cùng hai người bạn đang sở hữu kênh TikTok nổi tiếng. “Ban đầu tôi chỉ tham gia cho vui, nhưng video đầu tiên đã đạt hơn 4 triệu lượt xem sau hai ngày đăng tải. Từ đó tôi nhận ra sức lan tỏa rất lớn của các nền tảng số và quyết định xây dựng kênh riêng cho mình”, Khoa chia sẻ.

Phạm Bách Khoa - một nhà sáng tạo nội dung trẻ đang hoạt động tại TPHCM. Ảnh: NVCC

Sau hơn ba tháng kiên trì sản xuất nội dung với sự hỗ trợ từ bạn bè, Khoa đạt nút bạc YouTube và hiện sở hữu gần 900 nghìn người theo dõi trên YouTube cùng hơn 180 nghìn lượt theo dõi trên TikTok. Theo Khoa, điều quan trọng nhất không nằm ở thiết bị quay, mà ở ý tưởng và thông điệp truyền tải. Dù chỉ sử dụng điện thoại thông minh, một video vẫn có thể đạt lượng tương tác lớn, nếu nội dung đủ hấp dẫn và mang lại giá trị cho người xem.

Theo nhà báo Phạm Việt Quang, Trưởng Văn phòng đại diện tại TPHCM - Tạp chí Phụ nữ mới, Gen Z không nên được nhìn nhận chỉ như một nhóm độc giả trẻ, mà còn là một lực lượng tham gia ngày càng tích cực vào quá trình sản xuất và lan tỏa thông tin trong môi trường số.

Sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của Gen Z đang góp phần hình thành hệ sinh thái truyền thông đa dạng hơn. Đây cũng là một trong những xu hướng nổi bật của truyền thông hiện đại, khi tính tương tác, trải nghiệm cá nhân và sự tham gia của cộng đồng được đề cao hơn trước.

Sáng tạo đi cùng trách nhiệm trong không gian số

Bên cạnh những cơ hội rộng mở, sự phát triển mạnh mẽ của nội dung số cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với các nhà sáng tạo trẻ. Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, nơi xu hướng có thể thay đổi chỉ sau vài ngày, người làm nội dung phải liên tục đổi mới để duy trì sự quan tâm của khán giả.

Lê Anh Huy (sinh năm 2004), một nhà sáng tạo nội dung trẻ, cho rằng để theo đuổi lĩnh vực này lâu dài, người trẻ cần có sự kiên trì và tinh thần không ngừng học hỏi. Đây là môi trường cạnh tranh rất cao. Nếu không liên tục cập nhật kiến thức, rèn luyện kỹ năng và làm mới bản thân, người sáng tạo rất dễ bị bỏ lại phía sau.

Theo Huy, anh dành trung bình từ 6 - 7 giờ mỗi ngày cho việc lên ý tưởng, quay dựng và hoàn thiện sản phẩm. Trong toàn bộ quy trình, khâu hậu kỳ là công đoạn tốn nhiều thời gian và công sức nhất.

Nhiều bạn trẻ đang chủ động sáng tạo video, phim ngắn và các sản phẩm truyền thông số, góp phần tạo nên những cách kể chuyện mới trong môi trường trực tuyến. Ảnh: Cảnh Nhật

Sức ảnh hưởng ngày càng lớn của các nhà sáng tạo nội dung cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về trách nhiệm xã hội. Trong cuộc cạnh tranh về lượt xem và tương tác, việc chạy theo xu hướng gây sốc, thông tin chưa được kiểm chứng hoặc nội dung lệch chuẩn có thể tạo ra những tác động tiêu cực đối với cộng đồng.

Theo các chuyên gia, trong môi trường truyền thông số, khả năng kiểm chứng thông tin, ý thức về đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm với công chúng ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng. Một sản phẩm sáng tạo không chỉ cần thu hút người xem, mà còn phải mang lại giá trị tích cực và góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh.

Nhà báo Phạm Việt Quang cho rằng, nhiều bạn trẻ hiện nay không đứng ngoài đời sống truyền thông, các bạn tự quay dựng, tự kể câu chuyện của mình và có khả năng đưa những vấn đề gần gũi đến với cộng đồng rất nhanh. Tuy nhiên, làm nội dung không chỉ chạy theo xu hướng hay có nhiều lượt xem. Tốc độ không thể thay thế sự chính xác, sáng tạo cũng không thể tách khỏi trách nhiệm.

“Nếu Gen Z mang đến cách kể chuyện mới, thì báo chí cũng cần giúp người trẻ hiểu sâu hơn về kiểm chứng thông tin, chuẩn mực nghề nghiệp và trách nhiệm với công chúng. Khi gặp nhau ở điểm đó, báo chí cách mạng sẽ có thêm động lực để đổi mới mà không đánh mất vai trò định hướng và giá trị xã hội của mình”, nhà báo Phạm Việt Quang chia sẻ.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, Gen Z đang trở thành một trong những lực lượng thúc đẩy sự đổi mới về cách thức sản xuất và lan tỏa thông tin. Sự sáng tạo, khả năng thích ứng nhanh với công nghệ cùng tinh thần chủ động tham gia vào đời sống truyền thông đang góp phần định hình những xu hướng mới. Tuy nhiên, để sức ảnh hưởng đó tạo ra giá trị bền vững, sáng tạo cần luôn đi cùng trách nhiệm đối với cộng đồng và xã hội.