Các nhà vườn Đồng Tháp mang vẻ đẹp “Xanh - Số - Tuần hoàn”. Ảnh: ĐQ

Bức tranh đa sắc và những mô hình liên kết chuỗi giá trị

Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, đến 30/6/2026, toàn tỉnh có 541 hợp tác xã (HTX), trong đó có 7 HTX nông nghiệp thành lập mới, ngưng hoạt động 123 HTX. Ước đến cuối năm 2026, toàn tỉnh có 20 HTX thành lập mới. Tổng doanh thu của khối HTX đạt 2.229,2 tỷ đồng, bình quân đạt 4,12 tỷ đồng/HTX. Trong đó, tổng lợi nhuận 6 tháng đầu năm đạt bình quân 202 triệu đồng/HTX. Số HTX hoạt động hiệu quả đạt 378 HTX.

UBND tỉnh Đồng Tháp đánh giá, hoạt động của các HTX, tổ hợp tác thời gian qua đã tạo nhiều chuyển biến tích cực đối với thành viên và kinh tế hộ thành viên. Việc phát triển HTX gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể; đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa và chuyển đổi số trong sản xuất, thực hiện sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc, xây dựng mã số vùng trồng và tăng cường liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị. Qua đó góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thành viên.

Đến nay, toàn tỉnh Đồng Tháp đã ghi nhận 273 HTX nông nghiệp thực hiện liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và cung ứng dịch vụ với các doanh nghiệp thông qua hợp đồng kinh tế. Nhờ đó, nhiều mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao, tuần hoàn và tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế đã hình thành.

Các HTX của Đồng Tháp rất quen thuộc với các hướng dẫn như trên để thực hành. Ảnh: LM

Cụ thể, ở lĩnh vực lúa gạo, các đơn vị như HTX Nông nghiệp Tân Bình, HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thắng Lợi đã tiên phong ứng dụng thiết bị bay không người lái, công nghệ GIS, kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD), tiêu chuẩn lúa bền vững (SRP) và tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cũng hợp tác với Tổ chức Rikolto International (Vương quốc Bỉ) triển khai dự án phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững đến năm 2035.

Ở mảng cây ăn trái và nông sản đặc sản, HTX Nông nghiệp Hiệp Đức, HTX Sầu riêng Ngũ Hiệp thực hiện sản xuất VietGAP, cấp mã số vùng trồng, đầu tư kho lạnh sơ chế và phát triển sản phẩm OCOP 4 sao phục vụ xuất khẩu. Bên cạnh đó là các mô hình rau an toàn ứng dụng nhà màng, tưới tự động (HTX Rau an toàn Tân Đông, Thạnh Hưng, HTX Rau quả Long Thuận...) hay mô hình tích hợp "sen - cá" tại xã Phương Thịnh, phường Cao Lãnh gắn với chuỗi giá trị chế biến sâu.

Về chuyển đổi số, trong 6 tháng đầu năm 2026, các HTX trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đã được hỗ trợ tham gia 11 sự kiện hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế, trưng bày hơn 600 sản phẩm OCOP. Đồng Tháp cũng ghi dấu ấn khi triển khai dự án phối hợp với Vương quốc Bỉ “Xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo bền vững cho hộ sản xuất nhỏ tại Đồng Tháp đến năm 2035”, nâng cao giá trị và gia tăng, phát triển chuỗi lúa gạo theo hướng bền vững.

Nhìn thẳng vào những "điểm nghẽn" tồn tại

Bên cạnh những kết quả đạt được, UBND tỉnh Đồng Tháp cũng thẳng thắn nhìn nhận khu vực kinh tế tập thể vẫn đối mặt với không ít rào cản.

Nguồn lực tài chính của nhiều HTX còn hạn chế, vốn điều lệ nhỏ nên việc tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, quỹ đất phục vụ hoạt động của HTX còn thiếu, nhiều HTX chưa có trụ sở làm việc ổn định hoặc thiếu mặt bằng xây dựng nhà xưởng, kho bãi; việc thực hiện thủ tục đất đai kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch mở rộng sản xuất.

Ngoài ra, năng lực quản trị ở một số HTX chưa đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới; quy mô tổ hợp tác đa phần nhỏ lẻ. Toàn tỉnh vẫn còn một số HTX, tổ hợp tác ngừng hoạt động hoặc hoạt động kém hiệu quả cần được xử lý dứt điểm.

Để khắc phục hạn chế và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, UBND tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện, xác định kinh tế tập thể phải thực sự trở thành lực lượng sản xuất quan trọng trong cơ cấu kinh tế, là công cụ hữu hiệu để thực hiện các mục tiêu về phát triển bền vững, công bằng xã hội, xây dựng nông thôn mới và thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Khối HTX của Đồng Tháp được tăng cường để phát triển với nhiều giải pháp đồng bộ theo nguyên tắc “Xanh - Số - Tuần hoàn”. Ảnh: LM

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tháo gỡ vướng mắc về đất đai và thủ tục hành chính: Chủ trì phối hợp hỗ trợ giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các HTX; tham mưu giải quyết các vướng mắc về đất đai và tài sản gắn liền với đất khi tiến hành giải thể các HTX ngừng hoạt động.

Đồng thời, khơi thông nguồn vốn tín dụng và hỗ trợ tài chính. UBND tỉnh Đồng Tháp dự kiến bố trí 13,943 tỷ đồng từ nguồn vốn chi thường xuyên năm 2027 cho công tác phát triển kinh tế tập thể. Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 13 được giao nhiệm vụ chỉ đạo xử lý nợ quá hạn, nợ xấu, đồng thời tạo điều kiện cho HTX tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Tỉnh cũng tiếp tục lồng ghép triển khai Chương trình hỗ trợ vay vốn không lãi suất tối đa 1 tỷ đồng/HTX từ Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup).

Bên cạnh đó, Đồng Tháp thúc đẩy chuyển đổi Số - Xanh - Tuần hoàn và Nâng cao năng lực quản trị, triển khai các chính sách hỗ trợ HTX áp dụng phần mềm quản trị, kế toán, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử. Phấn đấu đến năm 2027, nâng tổng số cán bộ quản lý HTX lên 2.865 người, trong đó cán bộ có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt 828 người.

Ngoài ra, Đồng Tháp cũng tăng cường quản lý Nhà nước, thanh tra, kiểm tra. UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và UBND cấp xã/phường quyết liệt rà soát, thực hiện giải thể dứt điểm các HTX ngừng hoạt động, không còn khả năng củng cố theo đúng quy định của Luật Hợp tác xã năm 2023. Liên minh HTX tỉnh phát huy vai trò cầu nối, thường xuyên tổ chức đối thoại để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở.

Với sự chỉ đạo quyết liệt từ UBND tỉnh Đồng Tháp và sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ban, ngành, khu vực kinh tế tập thể tỉnh Đồng Tháp kỳ vọng sẽ có bước bứt phá mạnh mẽ, trở thành nền tảng vững chắc đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của địa phương.