Nhân dân thôn Năn Kè, xã Phan Thanh, huyện Lục Yên tích cực hiến đất và tham gia làm đường giao thông nông thôn. Ảnh: Bùi Bình

Nhiều tiêu chí khó

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Yên Bái đặt mục tiêu phấn đấu có thêm 2 huyện (huyện Văn Yên, Yên Bình) đạt chuẩn huyện NTM, hết năm 2025, toàn tỉnh có 5 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, huyện Trấn Yên phấn đấu đạt chuẩn huyện NTM nâng cao.

Năm 2022, mục tiêu có thêm 13 xã đạt chuẩn NTM, 10 xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 3 xã đạt NTM kiểu mẫu. Với cấp thôn, bản thì phấn đấu có thêm 75 thôn, bản đạt chuẩn NTM và 76 thôn, bản đạt chuẩn NTM kiểu mẫu.

Xác định xây dựng NTM có điểm đầu nhưng không có điểm kết thúc, giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Yên Bái đã ban hành bộ tiêu chí mới trong xây dựng NTM, với nhiều tiêu chí đã được nâng lên, bên cạnh đó, nhiều chỉ tiêu thành phần cũng mới được đưa vào bộ tiêu chí.

Trong đó, nghèo đa chiều là tiêu chí tương đối khó với nhiều địa phương ở Yên Bái hiện nay. Vì theo quy định, tỷ lệ nghèo đa chiều với xã NTM là 13%, xã NTM nâng cao là 8% (gồm cả hộ nghèo và cận nghèo). Tuy nhiên, hiện nay, các xã trên địa bàn tỉnh Yên Bái phần lớn có tỷ lệ nghèo đa chiều cao như: Xã Ngọc Chấn (Yên Bình) gần 24%; Bình Thuận (Văn Chấn) gần 41%, Lâm Thượng (Lục Yên) 36%… cho nên, để giảm ngay tỷ lệ hộ nghèo xuống 13% là rất khó.

Tiêu chí về y tế cũng gặp khó do tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế thấp. Một tiêu chí khác cũng khó thực hiện đối với các xã ở Yên Bái là tiêu chí môi trường, trong tiêu chí này có nhiều chỉ tiêu mới được bổ sung và đòi hỏi mức độ thực hiện cao hơn; vì vậy, nhiều xã đã lúng túng và chưa rà soát, đánh giá được cụ thể đối với từng chỉ tiêu.

Ngoài ra, thực hiện xây dựng NTM theo bộ tiêu chí mới, nhiều xã còn gặp khó khăn trong việc xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, chương trình OCOP, chuyển đổi cơ cấu kinh tế; năng lực hoạt động của hợp tác xã, tổ hợp tác cũng còn hạn chế, thiếu liên kết trong tiêu thụ sản phẩm...

Ông Hoàng Trung Chinh, Bí thư Đảng ủy xã Mai Sơn, huyện Lục Yên cho biết, theo quy định cũ thì tỷ lệ hộ nghèo của xã chỉ có 8% vẫn đạt tiêu chí để về đích NMT. Tuy nhiên, qua khảo sát, đánh giá toàn bộ các tiêu chí mới về nghèo đa chiều, thì hiện xã có hơn 20% hộ nghèo, cận nghèo. Để xây dựng xã NTM nâng cao, xã đang tập trung giảm hộ nghèo, cận nghèo xuống dưới 13%, đây là một thách thức không nhỏ đối với xã.

Bên cạnh đó, xã Mai Sơn vướng về tiêu chí y tế, lý do khi đạt NTM thì bảo hiểm y tế của người dân tộc thiểu số không được Nhà nước hỗ trợ, thay vào đó người dân phải đóng 100%, vì vậy, tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế thấp.

Ông Lương Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Minh Quán, huyện Trấn Yên cho biết, đối với tiêu chí chuyển đổi số thì ngoài hạ tầng phải đảm bảo còn cần kỹ năng sử dụng và nhận thức của người dân. Ví dụ như việc mua hàng trên ứng dụng, nếu nhân dân không có kỹ năng thì không thực hiện được, hoặc chỉ tiêu khám chữa bệnh thì người dân đặt ra vấn đề khám chữa bệnh trực tiếp chứ không khám chữa bệnh trên ứng dụng. Đấy là những tiêu chí xã đang phải tiếp tục vận động nhân dân thực hiện...

Tập trung nhiều giải pháp để hoàn thành mục tiêu

Trước những thách thức đó, UBND tỉnh Yên Bái đã ban hành kế hoạch tổ chức thực hiện phong trào thi đua “Yên Bái chung sức xây dựng NTM” giai đoạn 2021-2025. Trong đó, đẩy mạnh phong trào thi đua nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, phát huy sáng kiến, đề xuất các chính sách, giải pháp và tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình xây dựng NTM trong từng ngành, lĩnh vực, địa phương.

Chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng tỷ trọng khu vực phi nông nghiệp, phát triển nông, lâm nghiệp theo chuỗi giá trị gắn với xây dựng NTM bền vững, phấn đấu đến năm 2025, thu nhập bình quân của người dân nông thôn đạt trên 50 triệu đồng/người/năm.

Tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng, mở rộng quy mô và thị trường tiêu thụ sản phẩm OCOP hướng đến xuất khẩu. Phấn đấu hoàn thành mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2025 đạt trên 70%, chỉ số hạnh phúc của người dân năm 2025 tăng 15% so với năm 2020. Đối với các xã, huyện đã đạt chuẩn NTM, phấn đấu giữ vững và tập trung nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt được để xây dựng NTM nâng cao và NTM kiểu mẫu.

Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, ký kết hợp đồng liên kết sản xuất với nông dân và các tổ chức của nông dân, gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm, góp phần thúc đẩy hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, phát triển các cơ sở sản xuất tại nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động ở khu vực nông thôn…

Bí thư Đảng ủy xã Mai Sơn cũng cho biết, trong quá trình xây dựng NTM nâng cao, ngoài sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị, sự quan tâm của huyện hỗ trợ kinh phí xây dựng cơ sở hạ tầng, quan trọng nhất là được bà con nhân dân đồng tình ủng hộ.

Xã đang tập trung tuyên truyền vận động nhân dân chỉnh trang lại vườn hộ gia đình, đường làng, ngõ xóm. Đến nay, đã triển khai thực hiện hơn 30km đường điện chiếu sáng đường quê, còn khoảng 2km đang tập trung hoàn thiện. Mục tiêu đến cuối năm, trồng cau hai bên đường các tuyến liên thôn, liên xã với chiều dài 20km.