Ông Đăng Văn Thanh, Chủ tịch VAA phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Việt Minh

Năm 2012, xếp hạng về công khai ngân sách (OBI 2012) của Việt Nam ghi được 19/100 điểm, với điểm trung bình của các nước là 43 và còn xếp sau nhiều nước trong khu vực như Indonesia: 62 điểm; Philippines: 50 điểm; Malysia: 39 điểm, Thái Lan và Đông Timo được 26 điểm. Hay nói cách khác, cách thực việc công khai và minh bạch ngân sách ở Việt Nam chưa được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Ngay đối với người dân, sự hiểu biết và tham gia trong quá trình ngân sách ở địa phương còn nhiều giới hạn. Theo kết quả của cuộc điều tra tại các huyện thuộc tỉnh Bắc Giang do Trung tâm Hỗ trợ giáo dục và Nâng cao năng lực cho phụ nữ  và Nhóm Hợp tác Thúc đẩy quản trị và Cải cách hành chính công thực hiện, chỉ có 65% người được hỏi trả lời có biết về ngân sách. Trong đó, hiểu biết của người dân về các loại thuế chiếm 62,7%; về các loại phí và lệ phí chiếm 54,7%; về các hoạt động kinh doanh của Nhà nước chiếm 46,6%. Hầu hết người dân chỉ quan tâm đến các khoản đóng góp để xây dựng các công trình phúc lợi ở cộng đồng do họ trực tiếp quản lý.

Khuyến nghị để giải quyết tình hình trên cũng đã được các bên thảo luận và đưa ra hội thảo như cải tiến cơ chế để các cơ quan dân cử và đại diện tham gia thực chất vào quá trình ngân sách như giám sát thực thi ngân sách và tăng cường trách nhiệm giải trình.

Ngoài những bất cập của quá trình ngân sách địa phương, quá trình ngân sách Nhà nước cũng có nhiều khúc mắc khi mà vẫn xảy ra sự đan chéo và lồng ghép trong việc chi ngân sách; đầu tư công cho người dân chỉ thực hiện một chiều (từ trên xuống); yêu cầu chi và kết quả đầu ra cũng như mục tiêu phát triển xã hội không tương xứng; đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước và đầu tư ngoài ngân sách chưa công khai và rõ ràng. 

Việt Minh