Tỉnh Quảng Ninh nô nức đi bầu cử trưởng thôn, tổ dân phố nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh minh họa: Thanh Tùng

Công khai, minh bạch việc thu, chi và quản lý các khoản đóng góp

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2026, quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Theo Nghị định 185, thôn, xóm, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc... (gọi chung là thôn); tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu... (gọi chung là tổ dân phố).

Điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định 185 quy định hoạt động tự quản của thôn, tổ dân phố bao gồm việc bàn và quyết định chủ trương, mức đóng góp của Nhân dân để xây dựng, sửa chữa, duy tu cơ sở hạ tầng và các công trình phúc lợi công cộng phục vụ đời sống cộng đồng trong phạm vi thôn, tổ dân phố, theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, tại điểm b khoản 1 Điều 5 này còn quy định việc thu, chi và quản lý các khoản đóng góp của Nhân dân trong cộng đồng dân cư ngoài các khoản đóng góp do pháp luật quy định; quản lý, sử dụng các khoản kinh phí, tài sản do cộng đồng dân cư được giao quản lý hoặc tiếp nhận từ các nguồn tài trợ, ủng hộ hợp pháp khác, bảo đảm công khai, minh bạch.

Tổ chức và điều hành các hoạt động của cộng đồng dân cư

Theo Nghị định số 185, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là người trực tiếp tổ chức, điều hành các hoạt động của cộng đồng dân cư.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là chủ trì hội nghị thôn, tổ dân phố và tổ chức các hội nghị định kỳ của cộng đồng dân cư theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Thông qua các hội nghị này, người dân được tham gia bàn bạc, quyết định những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống cộng đồng, đồng thời đóng góp ý kiến đối với những nội dung cần lấy ý kiến Nhân dân theo quy định của pháp luật.

Đây chính là cơ chế quan trọng để phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm mọi chủ trương, hoạt động của cộng đồng đều được thực hiện trên cơ sở dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng. Trong quá trình đó, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố đóng vai trò điều phối, hướng dẫn và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.

Như vậy, để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao, Nghị định số 185 đã quy định rõ các quyền hạn của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố.

Theo đó, họ được đại diện cho cộng đồng dân cư trong các quan hệ liên quan đến hoạt động của thôn, tổ dân phố; được ký hợp đồng xây dựng các công trình do Nhân dân đóng góp kinh phí sau khi được hội nghị cộng đồng dân cư thông qua.

Đồng thời, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được tham gia các cuộc họp của chính quyền cấp xã liên quan trực tiếp đến cộng đồng dân cư; được lựa chọn và phân công nhiệm vụ cho những người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố theo quy định của địa phương.