Khu phố Tân Dân, phường Đông Sơn vui hội ngày mừng thọ. Ảnh: Văn Thanh

Áp lực từ thực tiễn quản lý ở cơ sở

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Chỉ thị 05/CT-UBND về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, đồng thời đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Theo chỉ thị, trong giai đoạn 2017-2020, Thanh Hóa đã thực hiện sắp xếp mạnh mẽ hệ thống thôn, tổ dân phố, giảm từ 5.971 xuống còn 4.351 đơn vị, tức giảm 1.620 thôn, tổ dân phố. Kết quả này góp phần tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nhiều thôn, tổ dân phố vẫn chưa đạt tiêu chí quy mô hộ gia đình theo quy định. Toàn tỉnh còn tới 671/776 tổ dân phố có quy mô dưới 450 hộ, chiếm 86,46%; có 3.167/3.575 thôn, bản dưới 350 hộ, chiếm 88,59%.

Đặc biệt, sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã ở Thanh Hóa năm 2025, số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi xã, phường tăng lên đáng kể. Bình quân mỗi phường hiện có khoảng 40 tổ dân phố, mỗi xã đồng bằng có 29 thôn và mỗi xã miền núi có khoảng 20 thôn. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với công tác quản lý, điều hành của chính quyền cơ sở.

Từ thực tiễn đó, tỉnh Thanh Hóa xác định việc tiếp tục sắp xếp thôn, tổ dân phố là yêu cầu tất yếu nhằm phù hợp quy mô dân cư, nâng cao hiệu lực quản trị và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh, việc sắp xếp ở Thanh Hóa phải được thực hiện trên cơ sở bảo đảm các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý và sự gắn kết cộng đồng dân cư. Đối với khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc địa bàn có yếu tố tôn giáo, việc sắp xếp cần được tính toán kỹ lưỡng để bảo đảm ổn định đời sống Nhân dân và giữ gìn bản sắc cộng đồng.

Bảo đảm đồng thuận và quyền lợi cán bộ cơ sở

Một trong những yêu cầu xuyên suốt được tỉnh Thanh Hóa đặt ra là quá trình sắp xếp phải bảo đảm công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân và giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

UBND các xã, phường được yêu cầu khẩn trương rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn để xây dựng phương án sắp xếp. Trong đó, các địa phương phải hoàn thành xây dựng đề án trước ngày 5/6/2026; tổ chức lấy ý kiến Nhân dân trước ngày 20/6/2026 và trình HĐND cấp xã thông qua trước ngày 25/6/2026.

Cùng với việc sắp xếp đơn vị dân cư, Thanh Hóa cũng đặc biệt quan tâm đến công tác bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố. Theo đó, việc lựa chọn đội ngũ sau sắp xếp phải bảo đảm công khai, khách quan, lựa chọn những người có uy tín, trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Tỉnh Thanh Hóa cũng yêu cầu thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với những người không tiếp tục tham gia hoạt động không chuyên trách sau sắp xếp, nhằm ổn định tư tưởng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Sở Nội vụ Thanh Hóa được giao chủ trì xây dựng phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên phạm vi toàn tỉnh; đồng thời tham mưu các quy định liên quan đến phụ cấp, chế độ kiêm nhiệm và số lượng người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố sau sắp xếp.

Trong khi đó, Công an tỉnh Thanh Hóa có trách nhiệm nắm chắc tình hình địa bàn, bảo đảm an ninh trật tự trong quá trình triển khai; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp định hướng thông tin tuyên truyền, xử lý các thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến quá trình sắp xếp.

Có thể thấy, việc tiếp tục sắp xếp thôn, tổ dân phố tại Thanh Hóa không đơn thuần là giảm đầu mối hành chính mà còn hướng tới xây dựng mô hình quản trị cơ sở tinh gọn, hiệu quả hơn, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và phát triển trong giai đoạn mới. Quan trọng hơn, đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết để chính quyền cơ sở vận hành đồng bộ, thông suốt và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.