Ông Hà Quang Trung - Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu khai mạc Hội thảo khoa học Sâm Lai Châu - Tinh hoa đại ngàn Tây Bắc. Ảnh: ĐT

Chiều 19/9, UBND tỉnh Lai Châu, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học Sâm Lai Châu - Tinh hoa đại ngàn Tây Bắc.

Lai Châu có diện tích tự nhiên trên 906.800 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm hơn 58%; địa hình núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm, hệ sinh thái rừng đa dạng, phong phú.

Ông Hà Quang Trung - Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu cho biết, những điều kiện tự nhiên này đặc biệt thuận lợi để phát triển các loại cây dược liệu quý, trong đó nổi bật là Sâm Lai Châu - loài cây đặc hữu, quý hiếm, mới chỉ được phát hiện phân bố tự nhiên duy nhất tại tỉnh, tập trung trên dãy núi Pu Si Lung, Pu Sam Cáp, ở độ cao từ 1.400 đến 2.200 m so với mực nước biển.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, Sâm Lai Châu có thành phần hóa học đa dạng, với sự hiện diện của 52 loại saponin. Đây là một trong những nhóm hợp chất có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nên giá trị dược liệu của loài.

Sâm Lai Châu được đánh giá là nguồn dược liệu quý, được ghi nhận trong danh mục cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, các bộ phận của cây đều có giá trị sử dụng làm dược liệu.

Đáng chú ý, phần thân rễ chứa hàm lượng saponin MR2 tương đối cao, góp phần khẳng định tiềm năng dược liệu, giá trị sử dụng của Sâm Lai Châu, đồng thời tạo cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu, phát triển, nâng cao giá trị sản phẩm từ loài dược liệu đặc hữu này.

Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu chia sẻ, trong những năm qua, công tác bảo tồn, phát triển Sâm Lai Châu trên địa bàn luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Chính phủ. Nổi bật là việc Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chương trình phát triển Sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 tại Quyết định số 611 ngày 1/6/2023.

Trong những năm qua, tỉnh Lai Châu luôn xác định phát triển dược liệu nói chung và cây Sâm Lai Châu nói riêng là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội.

Lai Châu đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách hỗ trợ; triển khai đồng bộ nhiều đề tài, dự án khoa học và công nghệ cấp quốc gia, cấp tỉnh nhằm bảo tồn nguồn gen, xây dựng quy trình nhân giống, kỹ thuật trồng trọt cây Sâm Lai Châu.

Chủ tịch UBND tỉnh Hà Quang Trung thông tin, qua khảo sát, đánh giá, toàn tỉnh đã xác định được khoảng 30.000 ha có điều kiện phù hợp, trong đó trên 17.000 ha rất phù hợp để phát triển Sâm Lai Châu.

Cây Sâm Lai Châu đã được Cục Trồng trọt thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng; nhãn hiệu chứng nhận “Sâm Lai Châu” đã được Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ chấp nhận đơn đăng ký.

Bên cạnh đó, hồ sơ đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm cũng đang được tích cực hoàn thiện. Tỉnh đã đề nghị Bộ Y tế bổ sung Sâm Lai Châu vào chuyên luận Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam hiện các cơ quan chức năng đang tích cực triển khai thực hiện và phấn đấu trong năm 2027 sẽ hoàn thành.

Đáng chú ý, Lai Châu đã bảo tồn khoảng 1.700 cây mẹ ngoài tự nhiên gây trồng hơn 21.000 cây; đã cấp 120 mã số cơ sở trồng với gần 6 triệu cây.

Lãnh đạo tỉnh Lai Châu nhấn mạnh, những kết quả bước đầu là nền tảng quan trọng để địa phương tự tin xây dựng Sâm Lai Châu trở thành sản phẩm chủ lực, thương hiệu đặc trưng của tỉnh, góp phần tích cực vào công cuộc giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống của đồng bào các dân tộc vùng cao, vùng biên giới.

Hội thảo do UBND tỉnh Lai Châu phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức. Ảnh: ĐT

Tại hội thảo, các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp đã đánh giá thực trạng, nhận diện tiềm năng, cơ hội, thách thức và đề xuất những định hướng, giải pháp thiết thực, khả thi để phát triển Sâm Lai Châu theo hướng bền vững, hiệu quả.

Một số tham luận đáng chú ý được trình bày như:

Định vị Sâm Lai Châu trở thành "sản phẩm quốc gia" từ nguồn gen - tiêu chuẩn - atlas hóa học đến công nghiệp chế biến sâu, kinh tế xanh và thương hiệu quốc gia của PGS.TS Phạm Xuân Đà (Trường đại học Y dược thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội);

Đánh giá toàn diện chế phẩm Sâm Lai Châu bào chế trong hỗ trợ ngoại khoa ung bướu và đảo ngược tính đa kháng thuốc của Dược sỹ cao cấp Nguyễn Văn Toanh (Công ty Dược phẩm Bạch Mã Vạn Xuân);

Kết nối tri thức và kinh nghiệm Nhật Bản, đưa tiềm năng Sâm Lai Châu ra thế giới của Tiến sĩ Yamashita Kimihiko (Công ty International Laboratory Organization Institute);

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đồng hành, giúp Nhân dân khu vực biên giới phát triển kinh tế thông qua mô hình trồng sâm gắn với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia của Đại tá Trương Minh Đức - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh.