Đồng bào các dân tộc tỉnh Lai Châu rực rỡ trong trang phục truyền thống, tích cực tham gia phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Ảnh minh họa: svhttdl.laichau.gov.vn

UBND tỉnh Lai Châu mới đây đã ban hành Kế hoạch số 7196 về triển khai Đề án "Thúc đẩy các phong trào, hoạt động văn hóa cơ sở, lấy người dân làm trung tâm" trong giai đoạn 2026-2030.

Kế hoạch này không chỉ tạo ra những bước đột phá trong việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, mà còn trực tiếp bám sát tinh thần của Nghị quyết số 80 ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. 

Theo đó, tỉnh Lai Châu nhấn mạnh nguyên tắc coi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể sáng tạo và duy trì các giá trị văn hóa. Việc triển khai kế hoạch gắn liền với thực tiễn, phong tục, tập quán đa dạng của các dân tộc anh em trên địa bàn, bám sát phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". 

Thông qua đó, người dân được trao quyền chủ động tổ chức các hoạt động lễ hội, quản lý các thiết chế văn hóa cơ sở như nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố. Việc này sẽ khơi dậy năng lực tự quản của cộng đồng, khuyến khích các mô hình tự quản bảo vệ môi trường và xây dựng nếp sống văn minh.

Để hiện thực hóa tầm nhìn của Nghị quyết 80 hướng tới năm 2030, Lai Châu đặt ra loạt chỉ tiêu phấn đấu sát với thực tế địa phương.

Cụ thể, về phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", tỉnh hướng tới 86% hộ gia đình giữ vững danh hiệu Gia đình văn hóa, 78% thôn, bản, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa, và 70% khu dân cư thực hiện hiệu quả mô hình "sáng - xanh - sạch - đẹp".

Phong trào thể dục thể thao cũng được đặc biệt quan tâm nhằm rèn luyện thể chất cho con người. Địa phương phấn đấu thu hút trên 32% dân số tập luyện thể thao thường xuyên, đảm bảo hầu hết các đơn vị cấp xã, thôn, bản đều có Câu lạc bộ thể thao cơ sở.

Trên phương diện văn hóa đọc, tỉnh quyết tâm đạt mức hưởng thụ 3 bản sách/người/năm, trong đó 1 bản/người dân thuộc hệ thống thư viện công cộng. Lai Châu cũng kỳ vọng 30% người dân hình thành thói quen đọc sách, và 15% tiếp cận được các dịch vụ thư viện số. Ít nhất 80% người dân sẽ được tham gia, thụ hưởng các hoạt động văn hóa, tiếp cận các kênh phát thanh, truyền hình quốc gia và địa phương.

Bám sát chỉ đạo của Nghị quyết 80 về việc xây dựng hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, Lai Châu đã đề ra hệ thống nhiệm vụ, giải pháp toàn diện. Chất lượng các danh hiệu văn hóa sẽ được nâng tầm. Tiêu chí gia đình văn hóa giờ đây chú trọng sâu sắc vào sự bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, kiên quyết đẩy lùi bạo lực gia đình. Đối với cộng đồng dân cư, ý thức bảo vệ môi trường, phân loại rác thải tại nguồn và thực hành lối sống xanh được đặt lên hàng đầu.

Công tác vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh trong cưới hỏi, tang lễ sẽ được đẩy mạnh theo hướng tiết kiệm, trang trọng. Các lễ hội truyền thống sẽ được quản lý chặt chẽ để vừa bảo tồn nghi thức cổ truyền, vừa loại bỏ mê tín dị đoan và khuynh hướng thương mại hóa.

Trong lĩnh vực thể thao, Lai Châu định hướng lồng ghép hiệu quả cuộc vận động "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại" vào đời sống. Tỉnh khuyến khích phát triển đa dạng các môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian, mở rộng các loại hình thể thao giải trí, mạo hiểm gắn liền với du lịch. Những hoạt động như ngày chạy Olympic, hội thi, giải thể thao cơ sở sẽ được tổ chức linh hoạt.

Đổi mới hoạt động thư viện trong kỷ nguyên số cũng là một trong những điểm nhấn chiến lược. Lai Châu đặt mục tiêu chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "quản lý kho sách" sang "phục vụ người đọc". Các mô hình sáng tạo như "Gia đình đọc sách - Gắn kết yêu thương", tủ sách dòng họ, trường học sẽ được lan tỏa mạnh mẽ.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đóng vai trò chủ công trong tổ chức thực hiện, chịu trách nhiệm hướng dẫn, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ cơ sở.

Các sở ngành như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Công an và Quân sự tỉnh cũng tham gia quyết liệt trong phạm vi chuyên môn. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, nghệ nhân, người có uy tín là chìa khóa để duy trì bền vững các Câu lạc bộ văn nghệ, dân ca.