(Thanh tra) - Trong làn mưa Xuân lất phất của buổi sáng mùng 6 Tết, hàng nghìn người dân và du khách nô nức đổ về phiên chợ Chuộng ở phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, phiên chợ chỉ họp duy nhất một lần trong năm. Giữa tiếng cười rộn rã, sắc đỏ của cà chua tung bay và không khí giao hòa đầu xuân, chợ Chuộng không chỉ là nơi “mua may, bán rủi” mà còn là nét văn hóa độc đáo, đậm bản sắc, gắn liền với truyền thuyết lịch sử và đời sống tinh thần của người dân địa phương.
Rộn ràng sắc xuân nơi phiên chợ Chuộng “có một không hai”
Sáng 22/2/2026 (tức mùng 6 Tết Nguyên đán), khi đất trời còn vương hơi sương và mưa Xuân phảng phất, tổ dân phố Chùy Lạc Giang, phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa đã rộn ràng bước vào ngày hội đặc biệt nhất trong năm, phiên chợ Chuộng. Từ sáng sớm, dòng người già trẻ, gái trai từ khắp nơi đã đổ về khu bãi bồi sông Hoàng, nơi giáp ranh ba địa phương phường Đông Sơn, xã Thiệu Trung và xã Triệu Sơn, để hòa mình vào không khí náo nức của phiên chợ xuân độc đáo.
Trong dân gian, người xứ Thanh vẫn truyền nhau câu nói: “Chết bỏ con bỏ cháu, sống không ai bỏ mùng 6 chợ Chuộng”, như một cách khẳng định vị trí đặc biệt của phiên chợ trong đời sống tinh thần cộng đồng. Không chỉ đơn thuần là một phiên chợ đầu năm, chợ Chuộng còn là nơi hội tụ ký ức văn hóa, niềm tin tâm linh và khát vọng về một năm mới an lành, thuận lợi.
Ngay từ lối vào chợ, không khí Xuân đã lan tỏa trong từng bước chân. Những gánh hàng giản dị bày bán cà chua, trứng, táo chua, rau củ, bánh đa… nối dài dọc bãi chợ. Người bán hồ hởi, người mua vui vẻ, tiếng chào mời xen lẫn tiếng cười giòn tan, tạo nên bức tranh chợ Tết sống động, mộc mạc mà ấm áp.
Điểm đặc sắc nhất của chợ Chuộng chính là tục “ném cà chua”, một nét văn hóa hiếm có. Những quả cà chua đỏ mọng được bóp mềm trước khi tung lên không trung, vỡ ra trong tiếng reo hò phấn khích. Cà chua dính đầy áo, đầy tóc, nhưng trên gương mặt ai cũng rạng rỡ niềm vui. Không ai giận dỗi, không ai khó chịu, bởi họ tin rằng càng “lấm lem” thì càng gặp nhiều may mắn trong năm mới.
Giữa biển người đông đúc, từng nhóm nam thanh nữ tú rủ nhau mua cà chua để ném vui lấy lộc đầu năm. Những tiếng cười sảng khoái vang lên không dứt, hòa cùng nhịp sống rộn ràng của phiên chợ xuân, tạo nên một không gian lễ hội dân gian vừa sôi động, vừa thân tình.
Nét văn hóa cầu may gắn với truyền thuyết lịch sử
Theo truyền thuyết dân gian, phiên chợ Chuộng có nguồn gốc từ thời nhà Lê. Khi một vị tướng của vua Lê Lợi bị giặc truy đuổi đến làng Giang (xã Đông Hoàng xưa), để đánh lạc hướng quân địch, ông đã cho quân lính và dân làng giả họp chợ. Khi giặc chủ quan, tưởng chỉ là phiên chợ bình thường, vị tướng bất ngờ phát lệnh phản công và giành thắng lợi. Để tưởng nhớ công lao ấy, người dân duy trì tục họp chợ vào mùng 6 Tết hằng năm, dần trở thành một nét đẹp văn hóa truyền thống độc đáo.
Trải qua bao thăng trầm lịch sử, phiên chợ vẫn được gìn giữ như một phần hồn cốt của làng quê xứ Thanh. Không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ quá khứ, chợ Chuộng còn là nơi người dân gửi gắm niềm tin “mua may, bán rủi”. Người bán quan niệm bán đi những điều không may của năm cũ, còn người mua tin rằng mình sẽ mua được may mắn, thuận lợi cho năm mới.
Trong không khí Xuân năm nay, thời tiết mưa nhẹ càng làm cho phiên chợ thêm phần lãng mạn, đậm chất lễ hội truyền thống. Dù bị ném cà chua, trứng hay táo chua, người dân và du khách vẫn cười nói vui vẻ, xem đó là lộc đầu năm. Nhiều người còn chủ động “xin” được ném để lấy may, cầu mong một năm mới hanh thông, bình an.
Bên cạnh hoạt động ném cà chua đặc trưng, phiên chợ còn mang đậm dáng dấp chợ quê truyền thống với những sản vật dân dã như, rau củ tươi, trứng gà, bánh đa, nông cụ… Tất cả tạo nên không gian giao thương giản dị nhưng đầy ý nghĩa, nơi con người không chỉ trao đổi hàng hóa mà còn trao nhau niềm vui và sự gắn kết cộng đồng.
Tuy mang tính chất vui tươi, phiên chợ cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Nhận thức rõ điều này, chính quyền phường Đông Sơn đã chủ động xây dựng phương án bảo đảm an ninh từ sớm, từ xa. Lực lượng Công an, dân quân tự vệ và lực lượng bảo vệ an ninh cơ sở được phân công nhiệm vụ cụ thể, tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm, điều tiết đám đông, ngăn chặn các hành vi quá khích.
Cùng với đó, hệ thống loa truyền thanh liên tục khuyến cáo người dân ứng xử văn minh, không sử dụng vật cứng, không chen lấn, xô đẩy, không lợi dụng lễ hội để gây rối trật tự công cộng. Các tổ tuần tra lưu động cũng được bố trí trên các tuyến giao thông chính nhằm phân luồng, tránh ùn tắc, phòng ngừa các hành vi trộm cắp, móc túi hay mê tín dị đoan.
Ghi nhận thực tế sáng mùng 6 Tết, phiên chợ diễn ra trong không khí vui tươi, trật tự và an toàn. Không có tình trạng cờ bạc trá hình hay mất an ninh trật tự, hình ảnh người dân vui xuân trong khuôn khổ văn minh đã góp phần giữ gìn trọn vẹn giá trị đẹp của phiên chợ truyền thống.
Giữa nhịp sống hiện đại, chợ Chuộng vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn bởi nét độc đáo không nơi nào có được. Đó là nơi hội tụ của lịch sử, văn hóa, niềm tin và niềm vui cộng đồng. Khi những quả cà chua đỏ tung bay trong mưa xuân, cũng là lúc những ước vọng về một năm mới bình an, may mắn được gửi gắm theo tiếng cười rộn ràng của người dân xứ Thanh, làm nên một phiên chợ xuân đậm đà bản sắc, độc nhất vô nhị giữa lòng mùa Tết.
