Nước thô sẽ được bơm từ thượng lưu của hồ Yên Mỹ (thuộc địa phận xã Phú Sơn, huyện Tĩnh Gia) về hồ Đồng Chùa bằng bơm cấp 1 qua ống có áp. Xây dựng trạm bơm tăng áp tại khu vực thôn Nam Sơn, xã Phú Sơn nhằm tăng áp cho đường ống dẫn nước thô về tận hồ Đồng Chùa tại KKT Nghi Sơn. Chủ đầu tư là Ban Quản lý KTT Nghi Sơn, thời gian thực hiện dự án trong 4 năm. Trải qua một thời gian dài thi công, đến nay công trình này đang gặp sự cố về kỹ thuật nên chưa thể đưa vào sử dụng.

Báo cáo kết quả đánh giá hiện trạng, tìm nguyên nhân sự cố, giải pháp khắc phục của Viện Kỹ thuật công trình, Trường Đại học Thủy lợi cho thấy, khi kiểm tra trạm bơm cấp 1 được thiết kế bằng dạng bơm chìm của dự án thì hiện trạng máy bơm không làm việc được do lỗi thiết bị. Do đó, chưa thể kiểm tra sự phù hợp về công suất, đặc tính bơm thực tế so với yêu cầu thiết kế. Hiện máy bơm đã được đơn vị lắp đặt đưa về xưởng để kiểm tra, khắc phục sự cố.

Đối với tuyến đường ống từ trạm bơn tăng áp về hồ Đồng Chùa, đia qua địa hình phức tạp, nhiều đoạn đi qua vùng có địa chất yếu, trên tuyến có nhiều thay đổi phương gấp, nhiều cút cong đặc biệt là đoạn qua đường sắt. Hiện trạng, nhiều đoạn trên tuyến đường ống này bị vỡ mỗi khi chạy thử tập trung chủ yếu vào đoạn từ cọc 131 tại lý trình K6+466 đến cọc 160 tại lý trình K15+116 dài 8.650m. Nguyên nhân về khả năng chịu lực của ống, vật liệu làm ống là cốt sợi thủy tinh PN10. Qua tính toán tổn thất thủy lực xác định đường đo áp, đoạn này áp lực đường ống phải chịu là 65 - 75m cột nước.

Để đường ống chịu lực được áp lực thiết kế theo tiêu chuẩn TCVN 2013 “công trình thủy lợi yêu cầu kỹ thuật thiết kế, thi công và nghiệm thu đường ống nhựa cốt sợi thủy tinh dẫn nước tưới” thì áp lực thí nghiệm phải đạt 4,2 Mpa, lớn hơn rất nhiều so với áp lực thí nghiệm thực tế nên không thể khẳng định là đường ống làm việc an toàn.

Qua phân tích khả năng chịu lực của mố thì toàn bộ các cút có góc lớn hơn 22,5 độ đều không đảm bảo khả năng chịu lực. Các mố này đều có khả năng bị trượt hoặc lật. Hệ số an toàn chốt trượt, chống lật đều nhỏ hơn 1. Tổng số mố không đảm bảo chịu lực là 7 mố. Kiểm tra hiện trường cho thấy đoạn này cũng thường bị vỡ ống, mố bị dịch chuyển.

Ngoài ra, theo nhận xét của Viện Kỹ thuật công trình thì tuyến ống của công trình đi qua địa chất xấu, gần đường giao thông nên tuyến đường ống dễ bị dịch chuyển làm biến dạng tuyến đường ống và đứt gãy các mối nối. Do đặc tính của ống cốt sợi thủy tinh là tính chịu biến dạng kém nên khi nền bị lún hoặc chuyển vị dưới tác dụng tải trọng bản thân ống cũng như dưới tác dụng của phương tiện giao thông đi bên cạnh tuyến ống thì biến dạng và gây ra vỡ ống, đặc biệt trong điều kiện tuyến đường ống chịu áp lực cao. Do vậy, với đoạn tuyến đường ống trong đoạn này có cột áp tương đối cao H = 70m lại đi qua vùng địa chất yếu, chủ yếu là ruộng trũng nên việc chọn vật liệu là cốt sợi thủy tinh PN 10 là không phù hợp.

Bên cạnh đó, do dự án cấp nước thô được chia làm 2 giai đoạn, khi thi công giai đoạn 2 của dự án, máy móc, thiết bị thi công có thể làm ảnh hưởng điều kiện làm việc của tuyến đường ống; tính chất của ống cốt sợi thủy tinh chịu biến dạng, va đập kém, dưới sự ảnh hưởng của máy móc thiết bị thi công có thể vỡ ống trong quá trình thi công giai đoạn 2.

Trên cơ sở đánh giá hiện trạng và các nguyên nhân của sự cố, Viện Kỹ thuật công trình đã đưa ra các giải pháp khắc phục sự cố, đó là: Khẩn trương tiến hành sửa chữa trạm bơm cấp 1; chuyển đổi từ ống vật liệu cốt sợi thủy tinh PN 10 sang ống thép, đoạn từ trạm bơm tăng áp đến hồ Đồng Chùa, với chiều dài hơn 14 km; tính toán thiết kế lại các mố đỡ cút ngang, cút đứng, bổ sung các mố đỡ trung gian khi tuyến đi qua các vùng địa chất yếu. Kinh phí thực hiện việc chuyển sang ống thép dự kiến là 49 tỷ đồng.

Để tìm hiểu những thông tin liên quan đến dự án và tiến độ khắc phục những hạn chế của công trình cấp nước thô KKT Nghi Sơn, phóng viên đã điện thoại liên hệ với ông Trần Hòa, Trưởng ban Quản lý KKT Nghi Sơn để đặt lịch làm việc. Tuy nhiên, ông Hòa nói hiện đang công tác ở TP Hồ Chí Minh rồi cúp máy. Liên hệ với ông Lê Thanh Hà, Phó Trưởng ban thì được trả lời: “Hiện Công an đang vào cuộc điều tra nên không thể cung cấp thông tin cho báo chí. Còn việc đưa thông tin như thế nào là việc của báo chí”. 

Liên quan đến những bất thường tại dự án này, phóng viên Báo Thanh tra sẽ tiếp tục tìm hiểu, thông tin đến bạn đọc trong thời gian tới.

Văn Thanh