(Thanh tra) - 60 năm sau ngày 33 thanh niên xung phong ngã xuống tại hang Hỏa Tiễn, phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An, ngọn lửa ký ức vẫn chưa bao giờ tắt. Từ một hang đá từng nhuốm màu bom đạn, nơi đây đã trở thành địa chỉ đỏ, nhắc nhớ về giá trị của hòa bình, về món nợ ân tình của hôm nay với những người đã gửi tuổi xuân cho Tổ quốc.
Hang Hỏa Tiễn, khi ký ức thức dậy giữa tháng Tư
Đêm cuối tháng Tư năm nay, khu di tích hang Hỏa Tiễn rực sáng ánh đèn. Trong tiếng nhạc trầm hùng của chương trình sử thi nghệ thuật “Lửa thiêng trong đá”, hàng nghìn người lặng đi khi câu chuyện lịch sử được tái hiện bằng âm nhạc, hình ảnh và những thước phim tư liệu.
Ba chương của chương trình, "Một thời để nhớ", "Lửa thiêng trong đá", "Sáng mãi với thời gian" lần lượt đưa người xem trở lại những năm tháng chiến tranh khốc liệt, nơi tuổi hai mươi của biết bao chàng trai, cô gái đã hóa thành bất tử.
Khi hình ảnh những thanh niên xung phong chạy vào hang tránh bom rồi cánh cửa đá khép lại trong tiếng nổ rung trời xuất hiện trên sân khấu, nhiều người lặng lẽ lau nước mắt. Có những ký ức dù đã qua sáu thập kỷ vẫn chỉ cần chạm nhẹ là đau.
Ở hàng ghế phía dưới, những mái đầu bạc của các cựu thanh niên xung phong, cựu dân quân tự vệ run run trong ánh đèn sân khấu. Họ là những người đã đi qua năm tháng ấy, đã chứng kiến, đã mất mát, đã sống thay cho đồng đội.
Tháng Tư ở Hoàng Mai vì thế không chỉ là tháng của cờ hoa, mà còn là tháng của tri ân và tưởng niệm.
Món nợ ân tình của người Hoàng Mai
Nói về việc gìn giữ, phát huy giá trị di tích hang Hỏa Tiễn, ông Phạm Văn Hào, Chủ tịch UBND phường Hoàng Mai, chia sẻ đầy xúc động: “Đối với cấp ủy, chính quyền và Nhân dân phường Hoàng Mai, việc chăm lo khu di tích hang Hỏa Tiễn không chỉ là công tác quản lý Nhà nước hay phát triển du lịch, mà chính là món nợ ân tình xuất phát từ trái tim của những con người Hoàng Mai.”
Câu nói mộc mạc nhưng chất chứa nhiều tầng ý nghĩa. Bởi người dân nơi đây hiểu hơn ai hết rằng, nếu không có máu xương của lớp người đi trước, sẽ không có những con đường phẳng lặng hôm nay, không có những đoàn tàu bình yên qua ga Hoàng Mai, không có nhịp sống no ấm của một vùng đất đang chuyển mình mạnh mẽ.
Chính vì thế, việc tu bổ di tích, chăm lo nghĩa trang liệt sĩ, tổ chức lễ tưởng niệm thường niên… không đơn thuần là nhiệm vụ hành chính. Đó là cách người đang sống trả món nợ tinh thần với những người đã khuất.
Tại lễ kỷ niệm 60 năm, Ban Tổ chức đã trao nhiều phần quà tới thân nhân gia đình liệt sĩ và các cựu thanh niên xung phong. Những phần quà không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn là sự gửi gắm tình cảm, trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
Nhiều cụ già nhận quà mà nước mắt rưng rưng. Có người nói, điều quý nhất không phải món quà trên tay, mà là đồng đội của con em mình vẫn được đất nước nhớ tên.
Địa chỉ đỏ cho thế hệ trẻ
Sáng hôm sau lễ kỷ niệm, từng đoàn học sinh, đoàn viên thanh niên tiếp tục tìm về khu di tích. Các em lặng lẽ dâng hương trước bia tưởng niệm 33 liệt sĩ.
Nhiều em sinh ra trong thời bình, lớn lên cùng điện thoại thông minh, sách giáo khoa và những con đường nhựa phẳng lì. Các em khó hình dung được rằng đã có một thời, người trẻ bằng tuổi mình phải đối mặt với bom đạn mỗi ngày.
Nhưng khi nghe kể về cô gái 16 tuổi nằm lại trong hang đá, về tiếng gọi cứu nhau trong đêm, về những bàn tay đào đá đến bật máu để tìm đồng đội, nhiều ánh mắt đã đỏ hoe.
Đó là bài học mà không cuốn sách nào truyền tải đầy đủ bằng việc đứng trước chính nơi lịch sử từng diễn ra. Hang Hỏa Tiễn hôm nay vì thế không chỉ là điểm đến tưởng niệm. Đó là lớp học ngoài trời về lòng yêu nước, là nơi dạy cho thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình không phải món quà tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng xương máu của biết bao người vô danh.
Từ đau thương đến sức sống mới
60 năm đủ dài để vùng đất từng là “tọa độ lửa” khoác lên mình diện mạo mới. Hoàng Mai hôm nay đang phát triển mạnh mẽ với những tuyến đường rộng mở, khu dân cư khang trang, đời sống người dân ngày càng nâng cao. Những đoàn xe nối dài trên quốc lộ, tàu hỏa vẫn ngày ngày đi qua, tiếng còi tàu vang lên giữa bình minh và hoàng hôn.
Ít ai biết rằng, để có nhịp sống bình yên ấy, đã từng có những người trẻ lấy thân mình giữ đường ray không đứt, giữ mạch máu giao thông không tắc.
Sự phát triển của hôm nay vì thế càng làm cho giá trị của quá khứ thêm sáng rõ. Mỗi công trình mới mọc lên, mỗi mùa du lịch nhộn nhịp, mỗi mái nhà sáng đèn… đều như một lời báo công gửi tới những người đã nằm lại trong lòng núi đá năm xưa.
Chiều xuống trên núi Eo Kin, nắng chậm rãi trôi qua vách đá xám. Trong nhà tưởng niệm, khói hương bay mỏng như sương. 33 cái tên vẫn nằm đó, bình yên, trang trọng. Có những người chưa kịp biết hết tuổi trẻ là gì. Có những người chưa một lần trở về quê cũ. Có những người gửi lại lời hẹn dang dở cho mẹ cha, người thương. Nhưng họ đã kịp để lại cho đất nước điều lớn hơn tuổi đời của mình: tinh thần dâng hiến không điều kiện.
Ngọn lửa ấy từng bùng lên giữa bom rơi đạn nổ. Hôm nay, nó cháy âm thầm trong ký ức Nhân dân. Cháy trong mỗi nén hương tưởng niệm. Cháy trong trách nhiệm của người đang sống. Và sẽ còn cháy mãi trong tương lai của Nghệ An.
Hang Hỏa Tiễn vì thế không chỉ là tên một di tích. Đó là biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước Việt Nam. Là nơi để mỗi người khi cúi đầu tưởng niệm sẽ biết ngẩng cao đầu sống xứng đáng hơn.
