Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, một số nội dung hỗ trợ thuộc Chương trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 hiện không còn hoặc còn rất ít đối tượng thụ hưởng (Ảnh: ĐQ)

Những con số biết nói

Theo Báo cáo số 254/BC-UBND ngày 03/6/2026 của UBND tỉnh Đồng Tháp, tổng dự toán vốn ngân sách nhà nước năm 2025 bố trí cho các Chương trình MTQG trên địa bàn là hơn 685,9 tỷ đồng. Tính đến thời điểm quyết toán, kết quả thực hiện đạt hơn 407,5 tỷ đồng, tương đương 59,42% dự toán được giao.

Phân tích sâu vào cơ cấu nguồn vốn, có thể thấy một sự chênh lệch lớn về tốc độ giải ngân. Nguồn vốn đầu tư phát triển là điểm sáng nổi bật khi đạt tỷ lệ giải ngân lên tới 92,1% (tương ứng hơn 291,3 tỷ đồng). Trong đó, ngân sách địa phương thực hiện đạt tỷ lệ rất cao là 98,18%. Ngược lại, nguồn vốn chi thường xuyên lại "ì ạch" khi chỉ mới thực hiện được 31,44% dự toán.

Bức tranh giải ngân tại Đồng Tháp cũng phản ánh sự khác biệt giữa hai chương trình lớn.

Cụ thể, Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới là chương trình có tốc độ thực hiện khá tốt. Riêng phần vốn đầu tư phát triển của chương trình này đạt 92,22% dự toán. Kết quả này đã góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nâng cao điều kiện sinh hoạt và sản xuất cho người dân khu vực nông thôn.

Trong khi đó, Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững lại đang gặp nhiều thách thức, đặc biệt là nguồn vốn chi thường xuyên khi chỉ mới đạt tỷ lệ khiêm tốn 15,71%. Đáng chú ý, tỷ lệ thực hiện từ ngân sách địa phương cấp tỉnh cho mục tiêu này chỉ đạt vỏn vẹn 5,83%.

Nhận diện những "điểm nghẽn" để khơi thông nguồn lực

Vì sao nguồn vốn chi thường xuyên, đặc biệt là trong chương trình giảm nghèo, lại chậm trễ? Qua đánh giá của cơ quan chức năng tỉnh Đồng Tháp, có cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan.

Theo đánh giá của UBND tỉnh Đồng Tháp, Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới là chương trình có tốc độ thực hiện khá tốt...(Ảnh: Đan Quế)

Thứ nhất, một số nội dung hỗ trợ thuộc Chương trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 hiện không còn hoặc còn rất ít đối tượng thụ hưởng (như đào tạo nghề, cải thiện dinh dưỡng...). Bên cạnh đó, định mức hỗ trợ đối với một số nội dung còn thấp, chưa phù hợp với thực tế, dẫn đến thiếu sức hút đối với người dân tham gia.

Thứ hai, rào cản về cơ chế pháp lý. Đến nay, các Bộ, ngành Trung ương vẫn chưa ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình MTQG cho giai đoạn 2026 - 2030, đặc biệt là các nội dung liên quan đến tiêu chí nông thôn mới và cơ chế quản lý vốn. Điều này khiến địa phương lúng túng, thiếu cơ sở pháp lý để rà soát, điều chỉnh và triển khai chuyển nguồn vốn sang năm sau theo quy định.

Để nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn trong thời gian tới, UBND tỉnh Đồng Tháp đã đề ra các giải pháp quyết liệt. Trong đó, tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương phải nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường phối hợp và đẩy nhanh tiến độ các dự án thành phần. Công tác kiểm tra, giám sát phải được tăng cường để đảm bảo nguồn vốn sử dụng đúng mục tiêu, đúng đối tượng và tiết kiệm.

Đồng thời, tỉnh cũng kiến nghị Bộ Tài chính sớm ban hành Thông tư hướng dẫn quản lý, quyết toán kinh phí sự nghiệp cho giai đoạn 2026-2030. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng được kiến nghị tăng cường hướng dẫn chuyên môn và công khai thông tin đầu mối phụ trách từng lĩnh vực để địa phương thuận lợi trong quá trình trao đổi, phối hợp.

Có thể thấy, việc giải ngân vốn Chương trình MTQG tại Đồng Tháp không chỉ đơn thuần là bài toán về con số, mà còn là câu chuyện về việc thích ứng với cơ chế và nắm bắt nhu cầu thực tế của người dân. Những nút thắt về vốn sự nghiệp cần được nhìn nhận thấu đáo để các chương trình mục tiêu thực sự phát huy hiệu quả, trở thành đòn bẩy thay đổi diện mạo nông thôn và đời sống nhân dân vùng Đất Sen hồng./.