Các công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp được “để dành” gây bức xúc trong dân.

Chính quyền cũ thả nổi vi phạm

Những năm 1990, từ chủ trương của UBND huyện Thanh Oai (tỉnh Hà Tây cũ) cho người dân được chuyển đổi đất nông nghiệp kém hiệu quả sang mô hình vườn - ao - chuồng, hàng chục hộ gia đình tại khu vực dọc theo tuyến đường từ quốc lộ 21B vào thôn Trinh Lương, xã Phú Lương (nay là phường Phú Lương) mở quán kinh doanh, xây dựng nhà tạm, đăng ký cư trú ổn định.

Năm 2003, UBND xã Phú Lương đã kiểm tra, xử phạt vi phạm một số trường hợp, nhưng cho tồn tại. Theo phản ánh của nhiều hộ dân, chính sự không cương quyết này đã dẫn tới gia tăng những ngôi nhà kiên cố và bán kiên cố, việc tách thửa và chuyển nhượng cũng nhiều lên. Thậm chí, tồn tại tình trạng “làm luật” để được xây dựng nhà trái phép.

Tháng 10/2010, các hộ dân tại thôn Trinh Lương nhận được thông báo của UBND phường Phú Lương yêu cầu tự tháo dỡ nhà và công trình xây trái phép trên đất nông nghiệp. Không lâu sau đó, UBND quận Hà Đông ra quyết định “áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp” đối với các hộ gia đình này.

Không đồng ý với quyết định của UBND quận Hà Đông, người dân đã có đơn khiếu nại gửi UBND TP Hà Nội.

Ngày 12/8/2011, tại Công văn số 6725/UBND-BTCD gửi UBND quận Hà Đông, UBND TP Hà Nội yêu cầu tổ chức tiếp, đối thoại, xem xét giải quyết đơn của một số công dân ở các tổ 10, 11, 12 của phường Phú Lương và đề nghị cho dừng việc tổ chức cưỡng chế.

Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau đó, UBND quận Hà Đông đã cử lực lượng tiến hành cưỡng chế, tháo dỡ. Hàng trăm người dân bỗng chốc “vô gia cư”, phải sống tạm bợ. Hệ lụy này là do chính quyền địa phương thời kỳ trước của Phú Lương đã thả nổi vi phạm, “tạo điều kiện” để các công trình xây dựng vi phạm tồn tại.

Chính quyền mới cưỡng chế nửa vời

Theo tìm hiểu của phóng viên, tại xứ đồng Bo, đồng Trúc, cửa Cầu (nay là các tổ 10, 11, 12), phường Phú Lương, có hàng trăm hộ làm nhà trên đất nông nghiệp. Thế nhưng, Văn bản số 117/KH-UBND ngày 8/8/2011 của UBND quận Hà Đông ban hành kế hoạch cưỡng chế lại nêu tại đây chỉ có 58 hộ xây dựng các công trình trái phép trên đất nông nghiệp. Hơn nữa, khi thi hành nhiệm vụ lại thực hiện cưỡng chế, phá dỡ 54 hộ, còn lại 4 hộ “để dành” nằm giữa khu vực bị cưỡng chế. Đáng nói hơn, tại khu vực này, 4 hộ khác cũng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp còn được chính quyền cấp sổ đỏ.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Văn Trường, Phó Chủ tịch UBND quận Hà Đông, người trực tiếp ký ban hành kế hoạch và chỉ đạo công tác cưỡng chế cho biết: Quyết định cưỡng chế với 58 hộ dân ở các tổ 10, 11, 12 nhằm mục đích khôi phục lại tình trạng của đất như trước khi vi phạm trên đất nông nghiệp, chứ không phải xử lý các công trình này để giải phóng mặt bằng thu hồi đất làm đất dịch vụ. Về 4 hộ còn lại, ông Nguyễn Văn Trường nhấn mạnh “sẽ bị xử lý cùng với các hộ vi phạm khác trong thời gian tới”. Còn 4 hộ có sổ đỏ thì “do chính quyền huyện Thanh Oai (cũ) cấp”!

Tuy nhiên, theo chúng tôi, giải thích này chưa thỏa đáng, bởi trên thực tế, 4 hộ chưa bị cưỡng chế nằm giữa khu vực bị cưỡng chế thì tại sao lại được gộp với các vi phạm khác để xử lý trong đợt tới? Thêm nữa, theo trả lời của ông Nguyễn Văn Trường trong cuộc đối thoại với các hộ dân thuộc 58 hộ bị cưỡng chế theo kế hoạch, quận không thu hồi mà chỉ cưỡng chế khôi phục lại hiện trạng ban đầu. Đất của bà con thì bà con cứ sử dụng theo mục đích nông nghiệp. Thế nhưng, nhiều câu hỏi đặt ra: Sau khi chính quyền cho xây dựng nhà, rồi cưỡng chế, không lẽ giờ người dân trồng cây trên nền gạch, bê tông?

Cần giải quyết triệt để

Việc các công trình vi phạm trên đất nông nghiệp tại Phú Lương bị ra quyết định cưỡng chế không có gì phải bàn cãi. Thế nhưng, kiểu xử lý cưỡng chế không công bằng, “để dành” các vi phạm như trên cùng những khuất tất trong việc cấp sổ đỏ cho các hộ xây dựng trên đất nông nghiệp khác đã gây nên bức xúc, hoài nghi và suy giảm lòng tin của người dân vào chính quyền huyện Thanh Oai (cũ) và hiện là quận Hà Đông.

Ngày 24/7/2012, các hộ dân đã gửi đơn tố cáo ông Nguyễn Văn Trường, Phó Chủ tịch UBND quận Hà Đông lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công nhiệm tới UBND TP Hà Nội để được xem xét, giải quyết theo đúng quy định của Luật Tố cáo. Từ đó đến nay, TP Hà Nội đã có nhiều văn bản chỉ đạo UBND quận Hà Đông xem xét, trả lời đơn cho các hộ dân. Thậm chí, mới đây nhiều hộ dân bức xúc đã trực tiếp đến Trụ sở Tiếp công dân của UBND TP Hà Nội đề nghị làm rõ việc trả lời đơn thư của UBND quận Hà Đông. Thế nhưng, các hộ dân vẫn chưa nhận được nội dung trả lời đơn.

Theo tìm hiểu của phóng viên, trong 54/58 hộ dân bị cưỡng chế tại Phú Lương có một số gia đình chính sách, gia đình thương binh, bệnh binh... Tất cả đều sinh sống ổn định từ nhiều năm nay, đã đóng góp đầy đủ nghĩa vụ tài chính với địa phương, được đăng ký tạm trú dài hạn và đây là chỗ ở duy nhất của họ. Vì thế, ngoài đối thoại trả lời rõ nội dung khiếu kiện của dân, UBND quận Hà Đông cũng cần xem xét, vận dụng các chính sách hỗ trợ đền bù tài sản trên đất, bố trí tái định cư cho một số gia đình chính sách, gia đình khó khăn, tránh khiếu kiện đông người, kéo dài, gây phức tạp ở địa phương.

Được biết, ngày 12/12/2012, ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Chủ tịch UBND quận Hà Đông đã chủ trì buổi đối thoại với ông Nguyễn Văn Hà và một số công dân phường Phú Lương. Theo biên bản hội nghị, quận Hà Đông khẳng định: Quy trình xử lý đối với 58 hộ là quy trình xử lý vi phạm trong lĩnh vực quản lý đất đai… Thời gian tới, quận Hà Đông sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra lại toàn bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do huyện Thanh Oai (cũ) cấp. Nếu trường hợp nào cấp sai, quận Hà Đông sẽ xin TP Hà Nội cho hủy, kể cả trường hợp nào quận Hà Đông cấp sai cũng thu hồi lại.

Phó Chủ tịch UBND quận Hà Đông cũng giao Thanh tra quận kiểm tra, rà soát lại đơn của các hộ. Nội dung nào quận chưa trả lời giao Thanh tra quận tham mưu trả lời các hộ theo đúng Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo. Nội dung nào quận Hà Đông trả lời các hộ không nhất trí có quyền tiếp tục khiếu kiện tại các cấp cao hơn.