Dù các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo, nhưng vì tò mò, thiếu hiểu biết và sự buông lỏng quản lý, nhiều người trẻ - đặc biệt là lứa tuổi học sinh, đang đánh cược tính mạng, tương lai của mình vào những công thức chế tạo thuốc nổ trôi nổi trên mạng xã hội.

Tương lai vỡ vụn theo xác pháo

Trong tâm thức người Việt, tiếng pháo từng mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, cầu mong may mắn. Tuy nhiên, nhận thấy những hệ lụy, suốt nhiều thập kỷ qua, Nhà nước đã cấm triệt để việc tự sản xuất pháo nổ. Dẫu vậy, cứ mỗi độ giáp Tết, các bệnh viện tuyến đầu lại phải kích hoạt chế độ trực chiến cao độ để tiếp nhận những ca cấp cứu kinh hoàng do pháo tự chế.

Không còn là những vết bỏng nhẹ ngoài da, tai nạn pháo nổ hiện nay mang tính chất hủy diệt. Sức công phá từ các loại hóa chất được nén chặt trong không gian kín tạo ra áp lực khổng lồ. Nạn nhân thường nhập viện trong tình trạng đa chấn thương phức tạp: Dập nát bàn tay, toác vùng mặt, vỡ nhãn cầu, thậm chí tổn thương sâu nội tạng và gãy xương.

Dư luận vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhắc lại vụ nổ kinh hoàng tại huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình (cũ) vào tháng 12/2023. Gian bếp nhỏ của một hộ gia đình thuê nhà bỗng chốc biến thành "tọa độ chết" khi quá trình chế tạo pháo phát nổ.

Hai người phụ nữ tử vong tại chỗ, một cháu bé bị thương, mái nhà đổ sập hoàn toàn. Đó là minh chứng đau xót nhất cho thấy việc tự chế pháo chính là hành động mang "bom" về đặt giữa khu dân cư.

Nỗi đau ấy vẫn đang tiếp diễn ngay trong những ngày đầu năm 2026. Đơn cử như những ngày đầu tháng 1/2026, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP Hồ Chí Minh) đã tiếp nhận một trường hợp tai nạn pháo nghiêm trọng bị bỏng lửa lan rộng vùng mặt sau khi chơi pháo nổ mua trên mạng.

Nạn nhân là bé trai 13 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Nai, nhập viện trong tình trạng bỏng độ II–III, tổn thương gần như toàn bộ vùng mặt với diện tích khá rộng. Qua khai thác bệnh sử, trưa cùng ngày, bé cùng nhóm bạn chơi pháo tại nhà, trong lúc châm lửa, quả pháo bất ngờ phát nổ, lửa và sức ép tạt trực tiếp vào mặt, để lại những thương tổn đau đớn.

Tại các cơ sở y tế như Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hay Viện Bỏng Quốc gia, các bác sĩ không khỏi xót xa trước những bệnh nhân còn quá trẻ. Nhiều em học sinh đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời đã phải chịu cảnh tàn phế vĩnh viễn. Có những em phải đoạn chi, mất đi đôi bàn tay cầm bút. Có những em vĩnh viễn không còn nhìn thấy ánh sáng mặt trời.

Bác sĩ cảnh báo, tai nạn pháo nổ có thể để lại những hậu quả nặng nề. Ảnh: BV

Các chuyên gia y tế nhận định tổn thương do pháo nổ rất khó xử lý. Vết thương thường bị ô nhiễm nặng do bột than, dị vật găm sâu vào da thịt, nguy cơ nhiễm trùng uốn ván và hoại tử cực cao.

Quá trình điều trị không chỉ tốn kém tiền của mà còn kéo dài dai dẳng với những cuộc phẫu thuật ghép da, chỉnh hình đau đớn. Những vết sẹo lồi lõm trên cơ thể sẽ là nỗi ám ảnh đi theo các em suốt phần đời còn lại.

Nguyên nhân của sức công phá tàn khốc này nằm ở sự thiếu hiểu biết về hóa chất. Thành phần pháo tự chế thường gồm Lưu huỳnh, Kali Clorat (KClO3) và bột than.

Khi các chất này được trộn lẫn thủ công mà không có quy trình kiểm soát, hỗn hợp trở nên cực kỳ không ổn định. Chỉ cần một chút ma sát trong quá trình nhồi thuốc hay một tia lửa điện nhỏ từ quần áo, phản ứng nổ sẽ xảy ra tức thì, không cho nạn nhân bất cứ cơ hội nào để thoát thân.

Cái giá đắt cho một phút bốc đồng

Sự gia tăng đột biến của các vụ tai nạn pháo nổ có sự tiếp tay không nhỏ của mạng xã hội. Không gian mạng đang trở thành một "chợ đen" sôi động và nguy hiểm. Dù cơ quan chức năng liên tục truy quét, các hội nhóm kín vẫn hoạt động tinh vi với những từ lóng để lách luật.

Chỉ cần vài thao tác tìm kiếm đơn giản, người dùng dễ dàng tiếp cận hàng loạt video hướng dẫn chế tạo pháo trên YouTube, TikTok. Những video này thu hút hàng triệu lượt xem, tạo ra ảo giác rằng việc chế tạo thuốc nổ là một thí nghiệm hóa học đơn giản, thú vị và dễ thành công. Các chủ kênh vì mục đích câu view đã cố tình cắt bỏ những cảnh báo an toàn, gieo vào đầu thanh thiếu niên sự chủ quan chết người.

Nguy hiểm hơn, các đối tượng buôn bán vì lợi nhuận sẵn sàng xé lẻ hóa chất, đóng gói thành các "combo chế pháo" giá rẻ và ship hàng tận nơi. Người mua, phần lớn là học sinh, sinh viên, ngây thơ tin rằng mình có thể kiểm soát được "tử thần" trong tay. Chính sự tiện lợi chết người này đã biến nhiều ngôi nhà, phòng trọ sinh viên thành xưởng thuốc nổ di động, đe dọa trực tiếp đến an ninh trật tự của cả khu phố.

Một vụ chế pháo nổ trái phép bị bắt giữ ở Nghệ An. Ảnh: Tâm Phạm

Hậu quả của hành vi này không chỉ dừng lại ở nỗi đau thể xác. Những người tham gia vào chuỗi cung ứng, chế tạo và sử dụng pháo nổ trái phép còn phải đối mặt với sự trừng phạt nghiêm khắc của pháp luật.

Nghị định 137/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ: Người dân chỉ được sử dụng pháo hoa không gây tiếng nổ (do Bộ Quốc phòng sản xuất) trong các dịp lễ, Tết. Mọi hành vi liên quan đến pháo nổ tự chế đều là vi phạm pháp luật.

Ở mức độ nhẹ, người vi phạm bị xử phạt hành chính từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Tuy nhiên, hậu quả pháp lý nặng nề hơn nằm ở trách nhiệm hình sự.

Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định rất rõ tại Điều 190 về tội "Sản xuất, buôn bán hàng cấm" và Điều 305 về tội "Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ".

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, người phạm tội có thể đối diện với mức án phạt tù từ 1 năm đến 15 năm, thậm chí chung thân nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Đặc biệt, trong trường hợp người chế tạo pháo gây ra cháy nổ làm chết người hoặc gây thương tích nặng cho người khác, đối tượng còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự thêm tội "Vô ý làm chết người" hoặc "Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy".

Điển hình cho sự nghiêm minh của pháp luật là trường hợp mới đây của nam sinh T.Đ.H (SN 2009), trú tại xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh, học sinh lớp 11, vừa bị Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Tĩnh khởi tố về tội “Sản xuất hàng cấm”.

Theo tài liệu điều tra, vào tháng 11/2025, T.Đ.H đã tự tìm hiểu cách chế tạo pháo trên mạng, đặt mua nguyên liệu về nhà và chế tạo được 25 quả pháo thành phẩm cất giấu trong phòng ngủ.

Đối với thanh thiếu niên, một bản án hình sự hay một vết tràm trong lý lịch tư pháp sẽ là dấu chấm hết cho nhiều cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Cánh cửa vào các trường đại học, các cơ quan Nhà nước hay doanh nghiệp lớn sẽ hẹp lại. Cha mẹ, người giám hộ cũng không tránh khỏi trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại dân sự, gánh thêm nỗi lo kinh tế chồng chất lên nỗi đau tinh thần.

Mùa Xuân chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi mái nhà được bình yên, không có tiếng khóc hay những giọt nước mắt hối hận muộn màng. Tiếng pháo có thể tạo ra sự phấn khích nhất thời, nhưng sự an toàn và sinh mạng con người mới là thứ cần được gìn giữ. Đừng đánh đổi tương lai lấy một khoảnh khắc vui tai, bởi Tết là để trở về sum họp, chứ không phải là sự chia ly trong tàn tro lạnh lẽo của sự bốc đồng.