Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: PV

Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu của một chiến dịch truyền thông cộng đồng quy mô toàn quốc nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi mạnh mẽ môi trường thông tin số.

Ranh giới mong manh và bài toán “an ninh nhận thức”

Phát biểu khai mạc sự kiện, Trung tướng Lê Xuân Minh - Ủy viên Đảng ủy Công an Trung ương, Bí thư Đảng uỷ, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an đánh giá, trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong cách con người tạo ra, tiếp cận và lan truyền thông tin.

Bên cạnh những cơ hội lớn giúp phát triển kinh tế, xã hội, khơi nguồn đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống, môi trường thông tin cũng đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có.

Chưa bao giờ việc tạo ra một bức ảnh, một đoạn video, một giọng nói hay thêu dệt nên một câu chuyện thuyết phục lại trở nên nhanh chóng và dễ dàng đến vậy. Ranh giới giữa sự thật và tin giả đang ngày càng mong manh, dẫn đến tình trạng gia tăng thông tin sai lệch, gây ô nhiễm môi trường thông tin và làm rối loạn nhận thức xã hội.

Theo Trung tướng Lê Xuân Minh, bảo vệ an ninh trên không gian mạng hiện nay không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hệ thống thông tin hay dữ liệu hạ tầng, mà trọng tâm, cốt lõi hơn cả là bảo vệ an ninh nhận thức, an ninh con người, bảo vệ niềm tin và sự ổn định của xã hội.

Một thông tin sai lệch nếu bị lan truyền rộng rãi không chỉ gây tổn hại uy tín cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức mà còn gây hoang mang dư luận, tác động trực tiếp đến an ninh trật tự cũng như sự phát triển bền vững của đất nước.

Cục trưởng cũng khẳng định, công nghệ dù có hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế hoàn toàn năng lực nhận thức của con người. Sẽ không có một công cụ hay cơ quan chức năng nào đủ sức chạy đua, theo kịp tốc độ lan truyền của hàng triệu nội dung giả mạo được tạo ra chỉ bằng một cú click chuột.

Do đó, giải pháp mang tính căn cơ nhất chính là xây dựng “phản xạ kiểm chứng” trong cộng đồng. Mỗi người dân khi tiếp cận thông tin cần hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin, coi việc chắt lọc chất liệu chân thật trước khi trao gửi niềm tin hay ấn nút chia sẻ là một năng lực sinh tồn thiết yếu trong kỷ nguyên số.

Bảo vệ sự tử tế - Không để niềm tin trở thành thứ đắt đỏ

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam nhận định, tin giả không chỉ là các chiêu trò lừa đảo trực diện như deepfake hay giả danh cơ quan chức năng. Nguy hiểm và để lại hậu quả lâu dài hơn là những thông tin bị cắt xén, cố tình bóp méo các chính sách, quan điểm điều hành của đất nước.

Ông Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam phát biểu tại sự kiện. Ảnh: PV

Mượn câu nói “Khi sự thật chưa kịp xỏ giày thì tin giả đã đi được nửa vòng trái đất”, ông đã lột tả chân thực tốc độ lan truyền đáng sợ của những thông tin sai lệch.

Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam trăn trở, nếu nỗ lực kiểm chứng chỉ dừng lại ở việc bóc trần cái xấu thì chúng ta mới chỉ đi được một nửa chặng đường; nửa còn lại, mang tầm vóc quan trọng không kém, chính là sứ mệnh bảo vệ sự tử tế.

Trong bối cảnh tâm lý hoài nghi lan rộng, những hành động đẹp như nhặt được của rơi trả lại người mất, cứu người hay dạy học miễn phí… thường dễ bị phán xét là dàn dựng hay đánh bóng tên tuổi. Khi sự tử tế liên tục bị ngờ vực, con người sẽ dần e ngại làm việc tốt và ngại kể về những điều tốt đẹp.

Ông khẳng định, đây là một sự mất mát không hiển thị thành con số thiệt hại vật chất, nhưng lại âm thầm tàn phá sâu rộng nền tảng đạo đức xã hội.

Để minh chứng cho giá trị cốt lõi của niềm tin, ông Nguyễn Thanh Lâm đã dẫn lại lời chia sẻ rất sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong buổi gặp mặt các gương điển hình của Chương trình “Việc tử tế”: “Một xã hội thiếu niềm tin thì chi phí phát triển rất lớn”.

Khi con người mất đi sự tin tưởng, mọi thứ đều trở nên đắt đỏ. Ngược lại, khi cái đúng được bảo vệ, cái tốt được cổ vũ, người dám làm việc tốt không cảm thấy cô đơn, niềm tin xã hội sẽ được củng cố và trở thành nguồn lực to lớn cho sự phát triển.

Đó cũng là lý do chương trình “Thật - Giả, kiểm chứng” không áp lực mỗi ngày phải bóc trần một cái xấu, mà hướng tới mục tiêu phân định rạch ròi, xác nhận sự thật một cách đàng hoàng để những người tử tế không phải vất vả chứng minh sự tử tế của chính mình.

 Mỗi cư dân mạng là một “người gác cổng” số

Nhằm hiện thực hóa tầm nhìn kiến tạo hệ sinh thái thông tin an toàn, Chiến dịch TinAI? được đặt dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp tổ chức cùng Liên minh Niềm tin số và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, với sự đồng hành của Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo và Đài Truyền hình Việt Nam (VTV).

Tọa đàm với chủ đề: “Xây dựng phản xạ kiểm chứng trong kỷ nguyên AI”. Ảnh: PV

Chiến dịch được triển khai với thông điệp “Kiểm trước tin sau”, hướng tới xây dựng một phản xạ mới trong cộng đồng: Trước khi tin, trước khi chia sẻ hay đưa ra quyết định từ một thông tin trên mạng, mỗi người cần dành thời gian kiểm chứng nguồn tin, bối cảnh và tính xác thực của nội dung.

Điểm nhấn của chương trình là lễ ra mắt bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng” chính thức phát sóng trên VTV vào lúc 19h55 hàng ngày.

Bản tin nhằm hướng dẫn người dân các kỹ năng kiểm chứng thông tin; cung cấp các nội dung xác minh, phân tích những vụ việc đang được dư luận quan tâm; nhận diện các thủ đoạn tạo dựng và phát tán tin giả.

Đồng thời, xây dựng cho mỗi người dân một thói quen giản dị: Chậm lại một nhịp để kiểm chứng trước khi tin, chia sẻ hay đăng tải bất cứ thông tin nào.

Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm với chủ đề: “Xây dựng phản xạ kiểm chứng trong kỷ nguyên AI” đã thu hút sự tham gia của các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ và các nhà sáng tạo nội dung.

Các ý kiến tại tọa đàm đều thống nhất, trong kỷ nguyên AI, cuộc chiến chống tin giả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý hay các tổ chức báo chí mà cần sự tham gia của toàn xã hội.

Mỗi người dùng Internet đều có thể trở thành “người gác cổng” của thông tin nếu hình thành được thói quen kiểm chứng trước khi chia sẻ.

Cũng tại chương trình, Ban Tổ chức đã chính thức phát động chuỗi hoạt động hưởng ứng Chiến dịch TinAI? trên phạm vi toàn quốc.

Thông qua Chiến dịch TinAI? và bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng”, Ban tổ chức kỳ vọng sẽ từng bước hình thành văn hóa kiểm chứng trong cộng đồng, giúp người dân nâng cao khả năng nhận diện thông tin giả, hạn chế việc vô tình tiếp tay lan truyền tin sai sự thật và cùng chung tay xây dựng một không gian mạng lành mạnh, an toàn và đáng tin cậy.