Thành phố Hải Phòng yêu cầu chính quyền cấp thôn, xã, lực lượng công an, biên phòng phải nắm rõ số lượng tàu... Ảnh: Trung Kiên

Hết thời tàu cá “ba không”

Một trong những kết quả nổi bật nhất trong công tác chống khai thác IUU tại Hải Phòng là việc thành phố đã gần như xóa sổ tình trạng tàu cá "ba không" (không đăng ký, không đăng kiểm và không có giấy phép khai thác). Vào tháng 5/2024, toàn thành phố có 143 tàu cá thuộc diện này, nhưng đến cuối tháng 8/2025, cơ quan chức năng đã hoàn thành việc đăng ký và cấp giấy phép khai thác thủy sản cho 135 tàu. Nhờ vậy, 93,2% số tàu trên địa bàn thành phố đã được cấp phép, và 97% số tàu có đăng kiểm.

Qua rà soát, Hải Phòng đã đăng ký 821 tàu cá có chiều dài từ 6 mét trở lên trên hệ thống VnFishbase. Dữ liệu thông tin của từng tàu, bao gồm chủ tàu, số căn cước công dân và địa chỉ, đã được cập nhật đầy đủ và đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VNeID. Ngoài ra, 100% tàu cá đã được kẻ biển và đánh dấu theo quy định, và 100% tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Song song với việc quản lý đội tàu, công tác giám sát trên biển cũng được tăng cường 24/7. Nhờ đó, thành phố đã kịp thời phát hiện và cảnh báo nhiều trường hợp tàu cá vượt ranh giới hoặc mất kết nối VMS, giúp số lượng tàu vi phạm giảm đáng kể. Trong 8 tháng đầu năm 2025, có 81 tàu cá bị nghi ngờ mất kết nối VMS và 79 tàu đã được xác minh rõ nguyên nhân.

Từ ngày 20/12/2024 đến ngày 15/8/2025, đã có 108 trường hợp vi phạm hành chính bị xử lý, với tổng số tiền phạt lên đến 897 triệu đồng.

Thách thức từ hạ tầng và quản lý

Mặc dù đã đạt được những kết quả khả quan, Hải Phòng vẫn còn một số tồn tại cần giải quyết. Thành phố hiện có 66 tàu không đủ điều kiện khai thác do hết hạn giấy phép, đăng kiểm và an toàn thực phẩm. Ngoài ra, có 31 trường hợp tàu mất kết nối VMS trong vòng 6 tháng.

Cán bộ Ban Quản lý bến cá Ngọc Hải kiểm tra hồ sơ, giấy tờ thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp. Ảnh: Hương An

Một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề cơ sở hạ tầng cảng cá. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Trần Văn Quân, các cảng cá được xây dựng từ lâu đã bị bồi lắng, gây khó khăn trong việc thu hút tàu cập bến. Điều này dẫn đến thực trạng sản lượng hải sản qua cảng chỉ đạt khoảng 40%, phần còn lại không cập cảng nên không thể giám sát.

Bên cạnh đó, công tác quản lý tại địa phương cũng gặp phải vướng mắc. Ông Hoàng Trung Cường, Phó Chủ tịch Thường trực UBND đặc khu Cát Hải cho biết, việc phân cấp xử lý cho địa phương chưa rõ ràng, khiến công tác quản lý và xử phạt các tàu cá vi phạm còn nhiều bất cập. Thực tế cho thấy nhiều tàu chỉ neo đậu tại các bãi ngang, trong khi chính quyền địa phương chưa đủ chuyên môn để thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến chống khai thác IUU.

Để giải quyết những vướng mắc này, UBND thành phố Hải Phòng đã ban hành kế hoạch cao điểm chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ IUU. Theo đó, thành phố cam kết sẽ kiên quyết xử lý dứt điểm các tồn tại và xử phạt nghiêm các vi phạm hành chính.

Cùng với đó, tiếp tục tập trung cao độ vào việc quản lý, giám sát đội tàu, yêu cầu chính quyền cấp thôn, xã, lực lượng công an, biên phòng phải nắm rõ số lượng tàu. Đồng thời, khi truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, việc ghi nhật ký phải bảo đảm đúng quy định, tránh tiêu cực và hình thức.

Hải Phòng cũng mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường để đầu tư, nạo vét và mở rộng cảng cá, xây dựng kho bãi, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tàu thuyền ra vào.

Những nỗ lực của Hải Phòng cho thấy quyết tâm của địa phương trong công tác chống khai thác IUU. Bằng việc kiên quyết xử lý các vi phạm, siết chặt quản lý đội tàu và hướng đến phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ, thành phố không chỉ đặt mục tiêu gỡ “thẻ vàng” mà còn định hình một tương lai bền vững cho ngành thủy sản, hội nhập quốc tế một cách có trách nhiệm. Đây chính là bước đi then chốt để Hải Phòng vừa đảm bảo lợi ích kinh tế, vừa bảo vệ nguồn lợi thủy sản, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ nghề cá toàn cầu.