Rừng ở khu vực giao thông thuận lợi là nơi có nhiều vụ phá rừng trái phép (Minh họa)

Qua kiểm tra các vi phạm, lực lượng kiểm lâm đã xử lý trên 8.000 vụ, trong đó, có 104 vụ bị khởi tố hình sự còn lại là xử phạt vi phạm hành chính. Qua đó, tịch thu hơn 6.500 m³ gỗ tròn, 6.145m³ gỗ xẻ, 17.436 kg động vật rừng và nhiều phương tiện ô tô, máy kéo… Tổng thu gần 101 tỷ đồng, nộp ngân sách gần 85 tỷ đồng.

Theo nhận định của Cục Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), vi phạm đáng chú ý là phá rừng trái pháp luật. Trong đó, chủ yếu là rừng sản xuất với 406,42 ha chiếm 85,7%. Đặc biệt là việc khai thác gỗ trái phép diễn ra ở địa phương còn nhiều rừng tự nhiên, nhiều gỗ có giá trị thương mại cao như: Đắk Nông, Kon Tum, Lâm Đồng, Gia Lai, Điện Biên, Đắk Lắk, Bình Thuận, Bình Phước, Tuyên Quang, Quảng Bình và Bắc Kạn…

Ngoài ra, nạn chống người thi hành công vụ cũng rất đáng lo ngại ở các tỉnh như: Kon Tum, Hà Tĩnh, Bình Thuận, Lâm Đồng… với 13 vụ xảy ra trên cả nước làm 14 công chức bị thương. Đặc biệt, tình trạng này ngày càng gay gắt, gây hậu quả nghiêm trọng và ảnh hưởng xấu tới việc chấp hành kỷ cương và gây bức xúc trong xã hội. Trong khi đó, đối tượng chủ yếu là người dân do bị đầu nậu kích động, mua chuộc.

Theo Cục Kiểm lâm, một trong những nguyên nhân xảy ra tồn tại trên là chính quyền địa phương ở những nơi trọng điểm phá rừng chưa thực hiện trách nhiệm quản lý Nhà nước về bảo vệ rừng. Đồng thời, chưa thực hiện hiệu quả Chỉ thị 1685 của Thủ tướng Chính phủ cũng như Chỉ thị 3714 của Tổng cục Lâm nghiệp.

Một số địa phương ban hành văn bản chỉ đạo quản lý bảo vệ rừng và đất lâm nghiệp, nhưng chưa thực hiện hết trách nhiệm quản lý các cấp về rừng và đất lâm nghiệp. Đồng thời, thiếu kiên quyết, phối hợp đồng bộ để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cấp phép đầu tư, quản lý các dự án đầu tư gắn với bảo vệ rừng nên để xảy ra tình trạng tranh chấp đất đai giữa người dân và chủ dự án.

Một bất cập khác là, rừng do UBND cấp xã đang được giao quản lý trực tiếp hầu hết không có kinh phí tổ chức giao cho cộng đồng, hộ gia đình quản lý và không có đủ các điều kiện tổ chức lực lượng bảo vệ rừng nên để rừng bị tàn phá hoặc lấn chiếm đất trái phép. Câu chuyện phá rừng do quản lý rừng yếu kém của địa phương, doanh nghiệp gây hậu quả nghiêm trọng thể hiện rõ nhất ở vụ hàng chục nghìn cây thông bị chặt phá ở bản Luồng, xã Tú Mịch (Lạng Sơn) do chính người dân trồng.

 “Một số địa phương còn cấp phép thành lập các xưởng chế biến lâm sản nhưng không tuân theo quy hoạch, không gắn cơ sở chế biến với vùng nguyên liệu, trong khi đó, cơ quan chức năng thiếu kiểm tra, giám sát nên xảy ra tình trạng cơ sở chế biến lợi dụng mua gỗ bất hợp pháp để sản xuất kinh doanh. Việc xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng chưa nghiêm, nhất là xử lý về quản lý đất đai còn “bỏ ngỏ”, số vụ truy tố xét xử đạt tỷ lệ thấp. Thêm nữa, việc xử lý các đối tượng thuê chặt phá rừng, mua bán đất trái phép gặp rất nhiều khó khăn, rất ít các “đầu nậu” được xử lý… Do vậy, hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật về bảo vệ rừng chưa cao”, đại diện Cục Kiểm lâm nhấn mạnh.

Hữu Oanh