Các khu tái định cư cho người dân còn dở dang nhiều việc

>>Chậm tiến độ, nhiều cán bộ bị kỷ luật

Huyện miền núi Tây Trà, một trong những địa phương nằm trong vùng trọng điểm của DA di dân, tái định cư DA HCNNT, có 3 xã nằm trong vùng DA gồm Trà Xinh, Trà Phong, Trà Thọ, với 301 hộ dân phải di dời, tái định cư, đều là đồng bào các dân tộc Cor, Ca Dong, Hrê. Phó Chủ tịch UBND xã Trà Xinh Hồ Văn Xoày cho biết, xã có 38 hộ dân đã di dời giải tỏa, chỉ có 8 hộ dân vào khu tái định cư nhận nhà, nhiều hộ vẫn chưa nhận tiền đền bù giải tỏa về đất nông nghiệp. Theo quy định, giá đền bù 1m² đất nông nghiệp trung bình khoảng 40 ngàn đồng, trung bình mỗi hộ dân được đền bù từ 500 - 600 triệu đồng, có nhiều hộ nhận đền bù cả hơn tỷ đồng.

Thấy đồng bào có nhiều tiền, một số đối tượng chuyên đi buôn bán dưới vùng đồng bằng, đã kéo nhau lên vào các thôn, làng dỗ ngon dỗ ngọt bà con mua sắm mọi thứ để dùng cho sướng, ăn nhậu no say..., sau những chuỗi ngày thiếu thốn cực khổ. Dù một số khu tái định cư ở Trà Phong chưa có hệ thống điện sinh hoạt, nhưng nhiều hộ sẵn sàng bỏ tiền sắm ti vi, đầu đĩa, dàn Karoke, tủ lạnh, máy giặt về xếp đầy nhà... Có gia đình sắm cùng lúc 4 - 5 xe máy đắt tiền, với giá rất cao so với vùng đồng bằng và tất nhiên là “mua chịu”, rồi chờ BQL chi tiền đền bù sẽ trả. Đầu năm nay, nhiều hộ dân nhận tiền đền bù về là trắng tay, vì phải trả nợ các khoản lỡ... mua sắm.

Trưởng thôn Trà Veo, ông Đinh Nội cho biết, thôn có 31 hộ chưa nhận tiền đền bù, vì giá bồi thường không hợp lý, mùa mưa đã đến, không biết cuộc sống sẽ ra sao? Hiện họ đang sống bằng những căn nhà tạm bợ ngay bên mép đường. Ông Đinh Văn Ngãi, thôn Tây, Trà Thọ) chỉ chiếc ti vi để ngay bên bếp lửa giữa lán, nói: “Tiền bồi thường ruộng nương mình mua ti vi, cho các con mua xe máy gần hết rồi, sắp tới lên chỗ ở mới, không có ruộng, không biết lấy gì để sinh sống...”. Còn anh Ka Zy, thôn Trà Veo băn khoăn: “Ở làng cũ, mình có 7 sào ruộng, làm đủ ăn, nuôi được con heo, con gà, bây giờ bảo mình lên chỗ mới, không ruộng đất, mình lấy gì nuôi lũ con...”.

Cô giáo Huỳnh Thị Hải Vân và thầy giáo Phạm Văn Bi, trường Mẫu giáo và tiểu học Trà Xinh cho biết, trường có 70 học sinh từ mẫu giáo đến lớp 5, gần một năm qua chuyển từ trường cũ lên phải dạy và học trong căn lán bằng tre lá, dột nát, không thể sử dụng được nữa, nay lớp học phãi chuyển tạm đến nhà sinh hoạt cộng đồng của thôn. Và phần gian bên này cô Vân dạy lớp 1, nữa bên kia thầy Bi dạy lớp 2, về chiều lại bên này dạy lớp 3, bên kia dạy lớp 4. Hiện, công trình Trường Tiểu học Trà Xinh vẫn chưa triển khai xây dựng, chắc chắn tình trạng “chung lớp, chung lời” vẫn còn diễn ra dài dài...

Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Trà, Đỗ Minh Lâm cho biết, do ảnh hưởng DA HCCNT, huyện có hơn 400 hộ dân với khoảng 4 ngàn nhân khẩu thuộc 3 xã Trà Phong, Trà Thọ, Trà Xinh phải di dời, tái định cư và mất khoảng gần 1 ngàn ha đất nông nghiệp.

Tính đến tháng 10/2012, mới chỉ có 50% số hộ dân được nhận tiền bồi thường, BQL dự án hợp phần di dời, tái định cư hẹn đến cuối tháng 10 sẽ chi trả xong, nhưng đến nay vẫn chưa nghe thấy gì? Từ khi triển khai DA đến nay đã hơn 5 năm, việc phối hợp giữa chủ đầu tư, BQL DA với địa phương là hoàn toàn cách biệt. Một số khu tái định cư như: Làng Tre ở Trà Thọ, Hà Riềng ở Trà Phong, và Trà Veo ở Trà Xinh được xây dựng xong, nhưng người dân than thở diện tích đất cấp quá ít, mỗi hộ gia đình chỉ được khoảng 200m2 đất, không thể phù hợp với cuộc sống vốn lâu nay chiếm đến 70% nhu cầu đời sống là “tự cung tự cấp”.

Ông Lâm trăn trở: “Huyện đã khảo sát, nhưng với địa hình núi dốc như ở vùng tái định cư DA, khó có thể kiếm được diện tích nào bằng phẳng để cải tạo thành ruộng lúa nước cho dân...”. BQL DA đang cho san ủi một ngọn đồi để làm ruộng bậc thang trồng lúa nước. Thế nhưng, theo các cán bộ xã: Ruộng gì mà dốc đứng, lổn nhổn đá, rồi nguồn nước dẫn bằng đường ống ở nơi khác đến… làm sao trồng lúa.

Trước mắt, UBND huyện Tây Trà đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi, chủ đầu tư, BQL dự án, tiếp tục hỗ trợ lương thực cho người dân, nhanh chóng đảm bảo cho người dân có ruộng sản xuất. Đồng thời huyện cũng đề nghị có kế hoạch xem xét bố trí giao đất lâm nghiệp cho người dân, khẩn trương xây dựng hoàn chỉnh hệ thống cơ sở hạ tầng, trạm y tế, trường học, hệ thống đường giao thông, hệ thống điện, nguồn nước sinh hoạt cho nhân dân tại nơi ở mới...

Nguyên Ngọc Phó