Ca khúc: Tự hào người làm báo Thanh tra

Theo dõi Báo Thanh tra trên

Đổi mới kiểm soát tài sản, thu nhập: Chuyển từ kê khai sang kiểm chứng thực chất

Thái Hải

Thứ tư, 18/11/2026 - 16:40

(Thanh tra) - Ngày 18/11, chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ “Đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập” do TS Trần Đăng Vinh, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra làm chủ nhiệm tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Thực trạng đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn”.

TS Trần Đăng Vinh, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ “Đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập”. Ảnh: TH

Hội thảo tập trung đánh giá kết quả thực hiện, nhận diện những điểm nghẽn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát tài sản, thu nhập, phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng.

Thay mặt chủ nhiệm đề tài, TS Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra trình bày kết quả nghiên cứu và nhấn mạnh kiểm soát tài sản, thu nhập là nội dung quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng, góp phần kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng và phát hiện những dấu hiệu bất thường trong quá trình hình thành, biến động tài sản của người có chức vụ, quyền hạn.

Những năm qua, hệ thống pháp luật về lĩnh vực này từng bước được hoàn thiện. Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 cùng các văn bản hướng dẫn đã thiết lập quy trình từ kê khai, công khai, quản lý thông tin đến xác minh tài sản, thu nhập. Đặc biệt, những sửa đổi, bổ sung tại Luật số 132/2025 và Nghị định số 164/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tiếp tục làm rõ thẩm quyền, đối tượng, phương thức kê khai, trách nhiệm cung cấp thông tin và trình tự xác minh.

Thay mặt chủ nhiệm đề tài, TS Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra trình bày kết quả nghiên cứu. Ảnh: TH

Tuy nhiên, theo chủ nhiệm đề tài, hoàn thiện quy định pháp luật mới là điều kiện cần. Hiệu quả kiểm soát phải được đo bằng khả năng kiểm chứng thông tin kê khai, phát hiện biến động bất thường, làm rõ nguồn gốc tài sản và xử lý vi phạm.

Đánh giá giai đoạn 2021-2025 và cập nhật tình hình năm 2026, nhóm nghiên cứu nhận định công tác kê khai tài sản, thu nhập từng bước đi vào nền nếp, tạo lập khối lượng thông tin phục vụ quản lý, kiểm soát.

Hoạt động xác minh được triển khai với số lượng đáng kể, năm 2022 có 13.093 người được xác minh, trong đó 2.664 người có sai sót và 54 người bị xử lý do không trung thực trong kê khai, giải trình. Năm 2023, có 16.351 người được xác minh, 8.884 người có sai sót và 19 người bị kết luận không trung thực, bị xử lý. Năm 2024, số người được xác minh là 9.092, trong đó 4.501 trường hợp có sai sót và 7 người bị xử lý kỷ luật.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, có 280.766 người thực hiện kê khai và 4.541 người được xác minh.

Kết quả cho thấy cơ chế kiểm soát đã được triển khai trên thực tế, bước đầu phân biệt sai sót trong kê khai với hành vi không trung thực cần xử lý.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: TH

Tuy nhiên, quy mô xác minh vẫn còn nhỏ so với lượng thông tin kê khai được tạo lập, tỷ số giữa số người được xác minh và số người kê khai trong kỳ tổng kết ngành năm 2025 khoảng 1,12%; trong 9 tháng đầu năm 2026 khoảng 1,62%.

Đây là những tỷ số mô tả khối lượng công việc theo nguồn thống kê, không đồng nhất với tỷ lệ lựa chọn xác minh theo quy định pháp luật, nhưng cho thấy yêu cầu nâng cao khả năng kiểm chứng thông tin. Đáng chú ý, số trường hợp có sai sót trong nhóm được xác minh còn đáng kể, phản ánh chất lượng thông tin đầu vào chưa đồng đều.

Theo chủ nhiệm đề tài, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển trọng tâm từ quản lý việc kê khai sang kiểm soát thực chất tài sản, thu nhập. Một bản kê khai đầy đủ về hình thức chưa đồng nghĩa với thông tin đã được kiểm chứng. Cơ quan kiểm soát phải có khả năng xác định tài sản hình thành từ nguồn nào, biến động ra sao và có phù hợp với thu nhập, giao dịch thực tế hay không.

Từ thực tiễn, nhóm nghiên cứu xác định một số vấn đề cần tiếp tục làm rõ, nổi bật là khả năng truy nguyên dòng tiền và xác minh tài sản có liên quan đến người khác.

Đối với truy nguyên dòng tiền, khó khăn không chỉ nằm ở giao dịch tiền mặt mà còn ở việc xác định mối liên hệ giữa người thanh toán, người hưởng lợi và tài sản được hình thành. Các khoản vay, tặng cho, thừa kế, chuyển nhượng hoặc lợi tức đầu tư cần được đối chiếu với tài liệu và hoàn cảnh giao dịch cụ thể để làm rõ bản chất nguồn tiền.

Với tài sản do người khác đứng tên, trọng tâm xác minh cần hướng vào nguồn tiền hình thành, quyền chi phối, định đoạt và hưởng lợi thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào quan hệ thân thích. Cách tiếp cận này vừa góp phần phát hiện tài sản được che giấu, vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba.

Các đại biểu góp ý tại hội thảo. Ảnh: TH

Bên cạnh đó, việc định danh tài sản, kết nối và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan là yêu cầu cấp thiết. Việc thí điểm Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập mở ra điều kiện đổi mới phương thức quản lý. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ nằm ở số hóa hồ sơ mà còn phụ thuộc chất lượng dữ liệu, khả năng cập nhật lịch sử biến động và kết nối với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Một vấn đề khác là mối liên hệ giữa xử lý người kê khai không trung thực và xử lý tài sản có nguồn gốc không hợp pháp. Đây là hai nội dung có căn cứ, mục đích, thẩm quyền và trình tự khác nhau, do đó cần nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp, theo dõi và sử dụng kết quả xác minh trong các quy trình xử lý tiếp theo.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung góp ý về tính khả thi của quy định hiện hành, nhất là trách nhiệm kiểm chứng của cơ quan kiểm soát và cơ chế phối hợp cung cấp thông tin. Các ý kiến cho rằng mở rộng đối tượng và tăng yêu cầu kê khai sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu nguồn thông tin độc lập để đối chiếu.

Vì vậy, theo các đại biểu, cần nghiên cứu phương thức xác minh có trọng tâm, dựa trên phân tích rủi ro, dấu hiệu bất thường và những biến động tài sản chưa được giải trình thỏa đáng.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm phối hợp của cơ quan quản lý đất đai, thuế, ngân hàng và các tổ chức liên quan; xây dựng quy trình chia sẻ, khai thác dữ liệu đồng bộ, vừa phục vụ kiểm soát, vừa bảo đảm bí mật thông tin cá nhân.

Đối với tài sản liên quan đến người thân, việc xác minh phải dựa trên chứng cứ về nguồn tiền và quyền kiểm soát, không suy diễn từ quan hệ gia đình.

Đặc biệt, cần phân biệt rõ sai sót trong kê khai, giải trình chưa đầy đủ với hành vi cố ý kê khai không trung thực; đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác kiểm soát tài sản, thu nhập. Đây là lĩnh vực đòi hỏi kiến thức liên ngành về thanh tra, pháp luật, tài chính, kế toán, đất đai và công nghệ dữ liệu.

Những ý kiến tại hội thảo là cơ sở để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện luận cứ khoa học, đề xuất giải pháp đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập theo hướng thực chất, có trọng tâm, nâng cao khả năng phát hiện và xử lý vi phạm, đáp ứng yêu cầu phòng, chống tham nhũng trong tình hình mới.

Ý kiến bình luận:

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!

Tin cùng chuyên mục

Đổi mới kiểm soát tài sản, thu nhập: Chuyển từ kê khai sang kiểm chứng thực chất

Đổi mới kiểm soát tài sản, thu nhập: Chuyển từ kê khai sang kiểm chứng thực chất

(Thanh tra) - Ngày 18/11, chủ nhiệm đề tài khoa học cấp bộ “Đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập” do TS Trần Đăng Vinh, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra làm chủ nhiệm tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Thực trạng đổi mới cơ chế kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn”.

Thái Hải

16:40 18/11/2026
Thanh tra Sơn La: Chuyển đổi số gắn với nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ

Thanh tra Sơn La: Chuyển đổi số gắn với nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ

(Thanh tra) - Thanh tra tỉnh Sơn La xác định chuyển đổi số năm 2027 không chỉ tập trung vào hạ tầng, thiết bị mà hướng tới chuẩn hóa dữ liệu, quy trình xử lý công việc và nâng cao năng lực số của đội ngũ công chức, qua đó phục vụ tốt hơn công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.

Trần Kiên

13:58 17/11/2026

Tin mới nhất

Xem thêm