Trung tuần tháng 5, rất đông người lặn ngụp dưới lòng sông Pô Kô để đào đãi vàng sa khoáng. Ảnh: Trung Đức

Ở thời điểm trung tuần tháng 5, từ TP Kon Tum, đi theo tỉnh lộ 675 đến huyện Sa Thầy, đoạn qua cầu Kroong, người đi đường dễ dàng bắt gặp cảnh người người trầm mình dưới dòng nước đục ngầu để đãi vàng sa khoáng dưới lòng sông Pô Kô. Đây là khu vực ngay dưới thân đập của Nhà máy Thủy điện Plei Krông. Đứng trên cầu nhìn xuống, khúc sông mà nhiều người lặn ngụp đầy những ụ đá lởm chởm, như những “bẫy” ngầm.

Những người đào đãi vàng sa khoáng đều làm theo phương pháp thủ công, dụng cụ đào đãi vàng rất thô sơ, chỉ với 1 cái xẻng và 1 chiếc nón sắt. Thường là vào buổi chiều tà hoặc buổi sớm mai, các “thợ” đào vàng lặn xuống dưới lòng sông, xúc lên từng xẻng cát rồi đưa vào nón sắt đãi, tới khi chỉ còn lại 1 lớp cát đen. Từ đây mới bắt đầu công đoạn làm sạch lớp cát, mới mong gạn được những vảy vàng.
    
Ông A Neh, dân tộc Rơ Ngao, người dân ở thôn 4, xã Kroong, TP Kon Tum, cho hay: Những ngày qua, bà con trong xã “tạm biệt” việc đồng áng, “ra quân” đào đãi vàng dưới chân đập thủy điện Plei Krông. Nếu may mắn, có ngày cũng kiếm được nửa triệu đồng. Đa số người dân trong vùng trước đây có nương rẫy, nhưng do bị ngập nước từ công trình thủy điện Plei Krông, nên việc sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp lại. Vài năm qua, lúc nào thuận lợi, bà con lại xuống sông Pô Kô để đào đãi vàng, kiếm kế mưu sinh.
   
Đáng nói là, vào thời điểm này, Tây Nguyên đang bước vào mùa mưa. Những trận mưa lớn trên thượng nguồn khiến nước trong lòng hồ thủy điện Plei Krông dâng cao. Trong lúc bà con Rơ Ngao ham đào đãi vàng, lặn ngụp dưới lòng sông đầy đá nhọn, nếu thủy điện xả nước bất chợt, cả trăm người có thể bị cuối trôi mất xác, thảm họa lớn biết nhường nào!
   
Theo lời những người đi đào đãi vàng trên sông Pô Kô, chính quyền địa phương đã ngăn cấm nhưng không làm gắt, chỉ cảnh báo khi thủy điện xả nước thì cần chú ý, khỏi bị cuốn trôi.

Trung Đức