* Có thể thất thoát hàng tỷ đồng ở mỗi BV/năm

Nguy cơ vỡ quỹ

Theo các chuyên gia bảo hiểm, trong quá trình xem xét đã cho thấy nhiều nơi xây dựng giá dịch vụ y tế còn chưa hợp lý, chưa đúng với chất lượng dịch vụ. Cụ thể, có bệnh viện (BV) khi xây dựng giá 8 triệu đồng cho một ca siêu âm động mạch chủ bụng đã thống kê một số chi phí chưa hợp lý như: Kê sử dụng 2 ống thông (420.000 đồng), trong khi thực tế chỉ dùng 1 ống; số phim sử dụng trong kỹ thuật này là 4 cái (chi phí 228.000 đồng) nhưng thực tế lại dùng đĩa CD, có chi phí thấp hơn; thuốc cản quang thực tế dùng hết 1 lọ/ca nhưng cơ cấu giá thống kê thành 2 lọ/ca với chi phí 1.134.000 đồng.

Với dịch vụ siêu âm đen trắng, số hình trung bình là 2 hình/kết quả/bệnh nhân, nhưng khi xây dựng giá, có BV cũng kê thành 4 hình ảnh với 4 tờ giấy in có chi phí 6.000 đồng, cao gấp 2 lần mức trung bình trong thực tế.

Chưa kể, nhiều BV còn siêu âm màu tim là 173.000 đồng/ca, trong đó khẩu trang thì hết 2 cái nhưng mũ lại hết 3 cái. Găng tay 8.300 đồng/hai đôi trong khi đó, giá thực chỉ khoảng 1.800 - 2.300 đồng/đôi. Thậm chí, cùng một loại vật tư là khẩu trang nhưng ở dịch vụ siêu âm Doppler màu tim thì đề xuất giá 1.199 đồng/chiếc nhưng với dịch vụ siêu âm nội soi lại là 1.400 đồng/chiếc.

Có BV tính giá thành của một lần đặt Catheter đã kê số lượng tiền thuốc mê sử dụng cho một lần đặt lên đến 4 ống, trong khi thực tế chỉ sử dụng không quá 2 ống. Ngay với giá thuốc cũng bị đội lên 22.000 - 23.000 đồng/ống, trong khi giá của Bộ Y tế đưa ra là 14.000 đồng/ống. Hoặc, có BV thống kê một ca phẫu thuật nội soi ruột thừa dùng hết 12 gói chỉ nhưng thực tế từ 3 - 5 gói.

Chưa hết, giá một ngày nằm gường hồi sức cấp cứu, chống độc là 150.000 đồng có điều hòa và 145.000 đồng không có điều hòa (chưa tính chi phí máy thở), trong khi trước đây chỉ có tối đa là 12.000 đồng.

Theo ước tính của BHXH Việt Nam, chỉ riêng việc kê khống nếu không được kiểm soát thì có thể thất thoát hàng tỷ đồng ở mỗi BV/năm.

Ông Lê Văn Phúc, Trưởng phòng Chế độ bảo hiểm y tế (BHYT), BHXH Việt Nam cho biết, đến nay đã có 42 tỉnh/TP được thông qua giá viện phí mới, nhưng không ít địa phương xây dựng giá của Bộ Y tế chưa căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, điều kiện về cơ sở vật chất và khả năng thực hiện các dịch vụ y tế tại cơ sở. Thậm chí, rất nhiều BV địa phương đề xuất mức viện phí cao hơn so với các tỉnh, TP trực thuộc T.Ư. Đây là nguyên nhân dẫn đến tình trạng đua nhau tăng viện phí kịch trần quy định, gây áp lực cho việc chi trả của BHYT và đồng chi trả của bệnh nhân có BHYT. Người không có BHYT càng khó khăn vì quá sức thanh toán viện phí.

Quy định hướng dẫn về tăng viện phí lần này, mức viện phí tăng kịch trần chủ yếu chỉ áp dụng cho các BV tuyến T.Ư (như Bạch Mai, Chợ Rẫy, T.Ư Huế…). Ngay như Hà Nội, chỉ áp dụng 73 - 86% mức giá quy định. Thế nhưng, các tỉnh đã đua nhau tăng tăng hết cỡ. Điều đáng nói là, các tỉnh Cao Bằng, Lào Cai, Sơn La, Đắk Lắk, Vĩnh Long… có điều kiện kinh tế khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, nhưng dẫn đầu về đề xuất mức viện phí gần kịch trần.

Theo tính toán của cơ quan BHXH, hiện chỉ có khoảng 65% người dân tham gia BHYT. Tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và miền núi thì tỷ lệ này còn thấp hơn nhiều. Nếu áp viện phí mới như đề xuất của địa phương, dự kiến nhóm chưa có BHYT sẽ phải chi thêm khoảng 5.000 tỷ đồng cho KCB. Cũng theo dự kiến, nếu viện phí được các tỉnh áp dụng như đề xuất thì quỹ BHYT sẽ phải chi thêm 26% cho mức tăng này, tương đương khoảng 7.000 tỷ đồng/năm. Riêng năm 2012, ước tính có 40 địa phương chi vượt thu quỹ BHYT, hơn 20 địa phương còn lại là các tỉnh miền núi đang đề xuất áp dụng mức thu cao cũng có nguy cơ chi vượt thu. Như vậy, nguy cơ vỡ quỹ BHYT đang hiện hữu.

Chất lượng chưa tương xứng

Theo quy định điều chỉnh giá viện phí lần này, các BV phải trích lại một khoản để nâng cao chất lượng KCB. Tuy nhiên, không phải BV nào cũng quán triệt đầy đủ quy định này.

Ông Nguyễn Minh Thảo, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam cho rằng, ngoài việc không áp dụng đúng quy định về tăng viện phí mới còn do các địa phương miền núi có điều kiện kinh tế khó khăn, cuối năm vẫn còn dư tiền của quỹ BHYT nên muốn xây dựng viện phí cao nhằm tăng nguồn thu cho cơ sở KCB.

Với chính sách viện phí mới, bệnh nhân có BHYT sẽ không bị tác động nhiều, nhưng người không có thẻ thì sẽ phải trả số tiền tương đối lớn. Ví dụ, bệnh nhân sinh mổ trước kia chỉ thu 390.000 đồng, nhưng theo khung giá mới sẽ lên đến 1,5 triệu đồng… Điều đáng nói là, trên 470 loại dịch vụ tăng giá nhưng chất lượng dịch vụ chưa cải thiện. Chẳng hạn, với giá khám bệnh “kịch trần” là 15.000 đồng/lượt ở BV hạng nhất, mỗi bàn chỉ được khám tối đa 35 bệnh nhân/ngày, nhưng thực tế có nhiều BV khám 80 - 100 bệnh nhân/bàn. Tình trạng bệnh nhân nằm ghép đôi, ghép 3 vẫn diễn ra tại các BV chuyên khoa tuyến trên.

Chưa kể, thái độ phục vụ của cán bộ, nhân viên y tế chưa hết lòng, nạn phong bì “lót tay” còn diễn ra… Nếu các địa phương phê duyệt viện phí ở mức tối đa, tương đương các BV tuyến T.Ư, chất lượng dịch vụ không cải thiện thì bệnh nhân lại đổ xô lên tuyến trên và vướng mắc quá tải càng khó gỡ.

Quân Miên