Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Hồng Hà

Hội thảo nhằm chia sẻ và thảo luận những thực tiễn tốt và bài học kinh nghiệm về tăng cường sự tham gia của cộng đồng dân tộc thiểu số trong các dự án của các tổ chức phi Chính phủ và cơ quan Nhà nước tại Việt Nam. 

Theo ông Cầm Văn Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền, Ủy ban Dân tộc, trước đây việc tiếp cận xây dựng, thực hiện chính sách dân tộc theo định hướng, chỉ đạo từ cấp trên và ý kiến chủ quan của cán bộ làm chính sách. Nhưng những năm gần đây, trước khi xây dựng chính sách, chương trình, dự án đã có điều tra khảo sát, tổ chức tham vấn, xác định nhu cầu của cộng đồng, người dân. 

Điển hình như người dân được tham gia trực tiếp vào thực hiện Chương trình 135-II từ khâu lập kế hoạch, đầu tư, tới khâu giám sát, trực tiếp thực hiện và duy tu bảo dưỡng các công trình xây dựng và vận hành trên địa bàn.

Ông Thanh nhận định, đổi mới tiếp cận chính sách đối với cộng đồng dân tộc thiểu số sẽ nâng cao quyền, sự hiểu biết, tính chủ động, sáng tạo của người dân trong thực hiện chính sách, chương trình dự án. Trình độ, năng lực quản lý điều hành của đội ngũ cán bộ cũng được nâng cao một bước, nếu thu hút được sự tham gia, hợp tác của người dân, các chương trình, dự án sẽ hiệu quả hơn, bảo đảm công khai mình bạch từ Trung ương đến các cấp chính quyền địa phương.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu cho rằng, phương pháp tiếp cận mới trong xây dựng, thực chiện chính sách dân tộc, triển khai chương trình/dự án đã thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, góp phần nâng cao mức sống và giảm tỷ lệ nghèo ở đồng bào dân tộc thiểu số. Song, tỷ lệ nghèo dân tộc thiểu số hiện vẫn ở mức cao (chiếm >50% tổng số nghèo trong cả nước) đòi hỏi tiếp tục nhận được sự quan tâm của toàn xã hội và cộng đồng quốc tế. 

“Để khuyến khích tính chủ động, sáng tạo và phát huy hơn nữa quyền của cộng đồng trong thực hiện chương trình, chính sách, Ủy ban Dân tộc cùng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thực hiện thí điểm cơ chế trọn gói, đẩy mạnh phân cấp xã làm chủ đầu tư. Ủy ban Dân tộc cũng dự kiến nghiên cứu để xây dựng chính sách theo cách tiếp cận văn bóa, vấn đề nghèo đa chiều…”, ông Thanh cho biết.

Đại diện Dự án “Tăng cường khả năng tiếp cận thông tin, truyền thông và sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số các chính quyền cấp xã ở tỉnh Cao Bằng” của Tổ chức Helvetas, bà Đinh Thị Thùy Linh, chia sẻ, phương pháp tiếp cận dựa trên quyền được ủng hộ sử dụng bởi nhiều cơ quan phát triển quốc tế nhằm đạt được những thay đổi tích cực trong mối quan hệ quyền và trách nhiệm.

Bà Linh đề xuất, các chương trình/dự án phát triển đưa ra những vấn đề thiết thực đối với cộng đồng dân tộc thiểu số ở địa bàn dự án. Khi thực hiện các chương trình/dự án phát triển này thì phải nhấn mạnh sự tham gia của người dân ngay từ đầu, hạn chế tối đa các áp đặp của cán bộ dự án, đối tác đối với những ý kiến của người dân đưa ra. “Ngoài phương pháp tiếp cận dựa trên quyền cũng cần quan tâm tới việc thúc đẩy sự tham gia của người dân bằng cách lưu tâm đến văn hóa, đặc thù địa phương, ngôn ngữ của họ”, bà Linh nói.

Các đại biểu tham dự cũng tập trung thảo luận những phương pháp tiếp cận trên để ứng dụng và nhân rộng trên thực tế. 

Hồng Hà