Vừa rồi, có tờ báo quá cực đoan, vơ đũa cả nắm, khi cho rằng: Có tiền và gái đẹp là làm thay đổi được cuộc thanh tra! Chắc rằng, ban biên tập ở đó nghĩ chưa hết kẽ, hoặc làm chưa hết trách nhiệm... chứ như chúng tôi biết thì thanh tra viên là những người uy vũ khó chuyển lay, liêm chính khó ai bì. Vì tai mắt thiên hạ, hệ thống phóng viên, cộng tác viên, rồi thông tin của nội bộ đối tượng bị thanh tra... lúc nào cũng “nóng”, mà phát hiện ra điều gì thì bảo đảm: Thiên hạ sẽ “sôi lên sùng sục” ngay! Cán bộ thanh tra sẽ bị xử lý ngay. Nhẹ thì đình chỉ công tác, kiểm điểm. Nặng thì hầu toà, tiến tới “bóc lịch trong nhà đá”... Có đâu? Toàn đoán mò, “thông tin vịt”, vô thưởng vô phạt, chẳng chết ai, nói cho sướng mồm! Càng là đối tượng thanh tra, càng cố đặt điều, bêu rếu, cố cho “cái kết luận thanh tra kia” chết non, chết yểu càng tốt, đỡ phải mất chức, đỡ phải hầu toà... Vậy thì cứ “mạnh tay nói xấu”, may ra có người “tai đực tai cái” nghe và đồn thổi... May ra!

Người phụ nữ là đối tượng của thanh tra thì nhiều lắm, ngành nào cũng có. Hiền lành, đức độ, mặt hoa da phấn có; lấm lem bùn đất cũng có. Quyền chức nghiêng trời có; không biết chữ có; khôn ngoan, thuộc đẳng cấp quốc tế cũng có! Ngành Y, ngành Giáo dục, Công an, tiến sĩ, giáo sư... có tất! Vì có đơn thư khiếu nại, tố cáo họ tham nhũng, vi phạm pháp luật: Trốn thuế, giả mạo bằng cấp, giấy khai sinh, “nhận phong bì”, đưa hối lộ, lừa đảo, thiên vị… là đoàn thanh tra phải xem xét trả lời. Đơn thư đúng hay không đúng? Muốn vậy phải gặp họ, cơ quan họ, có khi là người thân, hàng xóm... cả những ai có dấu hiệu liên quan!

Công minh phán xét là trách nhiệm của đoàn thanh tra. Có vụ việc nhiều đoàn trước đó đã xem xét, nhưng không vì thế mà dừng lại. Tham khảo, nghe, đọc, sưu tầm căn cứ và khẳng định đúng sai là trách nhiệm được giao.
Có cô giáo hiệu trưởng bị tố cáo nhiều năm, nhiều đoàn đã làm nhưng không dứt điểm được vì các căn cứ chưa thuyết phục. Báo Thanh tra lần theo các kết luận khẳng định người tố cáo có rất nhiều vi phạm nên cố tình tố cáo lung tung, không đúng bản chất sự việc hòng tung hoả mù, che mắt thiên hạ. Hiệu trưởng lập tức được minh oan!

 Có bà là giáo sư, từng là cán bộ có uy tín, cậy quyền không chấp hành chỉ đạo của cấp trên, trước đoàn thanh tra cũng cố tình không thực hiện các yêu cầu quy định, lấy cớ bận họp, đánh tiếng thân quen lãnh đạo A, B, K... Nhưng khi đoàn thanh tra chỉ ra các chứng cứ sai phạm, với số tiền trên 100 triệu đồng tham ô thì bà lo lắng, hốt hoảng!

Có bà tổng giám đốc đã dùng nhiều thủ đoạn để các kết luận thanh tra của bộ, ngành chìm nghỉm hai năm trời. Khi báo chí đồng thanh lên tiếng, cơ quan chức năng vào cuộc, các kết luận thanh tra sáng rõ... bà phải cúi đầu chịu mức án nặng nhất...

Còn với cán bộ nữ làm công tác thanh tra thì thật sự vất vả. Cứ như người lính, công an viên, nhưng họ chịu nhiều áp lực. Xa nhà nhiều ngày, có khi phải sống tách biệt, hoạt động nhiều vùng, nhiều ngành khác nhau, cường độ công việc có khi rất lớn... nhưng chế độ đãi ngộ hầu như rất thấp. Có khi chịu sự nghi kỵ của người thân, bạn bè, đồng nghiệp... vì không thể nói rõ việc mình đang làm, kể cả kết quả công việc. Công việc liên quan đến đơn thư tố cáo càng cao, càng lo lắng bảo quản tài liệu, càng khó phát ngôn nói gì đến hội hè, cởi mở...

Nói đến cán bộ nữ thanh tra thì Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Nguyễn Bá Thanh bao giờ cũng khen, cũng coi bà Hương (giờ đã nghỉ hưu) là “tướng bà” của Thanh tra Chính phủ. Chuyện kể thì dài, nhưng tóm lại, chỉ mình bà Hương bằng cảm quan của mình, bằng sự nhạy cảm và cảnh giác của mình đã chất vấn người viết đơn tố cáo lãnh đạo tỉnh nhiều năm về chính sách chế độ, rằng: Chị là người có công với cách mạng, chồng chị, con chị là liệt sĩ... Cả nhà chị đóng góp lớn cho cách mạng và được hưởng nhiều quyền lợi đặc biệt, sao chị cứ mở miệng là chửi bới cán bộ cách mạng, chửi bới chính quyền?

Hôm sau, bà Hương lục tung kho hồ sơ về chính sách và người có công ở sở lao động - thương binh và xã hội và phát hiện ra toàn bộ hồ sơ của gia đình người đi kiện là giả. Công an vào cuộc, bà ta phải đi tù... Thì ra, lâu nay lợi dụng danh nghĩa gia đình chính sách, bà ta đã khiếu kiện, tố cáo lung tung... Và, nhiều đoàn thanh tra và lãnh đạo tỉnh đã bị chửi bới thậm tệ khi không kết luận theo ý bà ta.

  Hoàng Trí